Giảm chi phí, gỡ rào cản chuyển đổi
Một doanh nghiệp nhỏ có thể cần phần mềm quản trị, tư vấn pháp lý hay hỗ trợ chuyển đổi số; doanh nghiệp khác lại cần vốn để mở rộng sản xuất. Thay vì cung cấp những chương trình hỗ trợ có sẵn, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất cơ chế phiếu hỗ trợ, hay còn gọi là voucher, để doanh nghiệp chủ động lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu thực tế.
Bà Trịnh Thị Hương - Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính - cho biết, sau gần 10 năm thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, việc xây dựng luật mới không đơn thuần là thay đổi tên gọi, mà còn hướng tới đổi mới cách thức hỗ trợ doanh nghiệp.
Thay vì Nhà nước hỗ trợ những gì mình có, chính sách cần hướng tới đáp ứng những gì doanh nghiệp cần. Cơ chế cấp voucher được kỳ vọng tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp trong lựa chọn dịch vụ, từ đó giúp các chương trình hỗ trợ sát thực tế hơn.
Bên cạnh cơ chế voucher, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa hướng tới giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Một đề xuất đáng chú ý là nâng ngưỡng doanh thu để doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng/năm.
Theo tính toán của bà Hương, hơn 99% số cá nhân, hộ kinh doanh và khoảng 81% doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể thuộc diện được lựa chọn phương pháp này. Việc đơn giản hóa thuế đi cùng chế độ kế toán tương ứng, giúp giảm yêu cầu về sổ sách, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Theo bà Hương, rào cản khiến nhiều hộ kinh doanh còn e ngại chuyển đổi không chỉ nằm ở ưu đãi, mà còn ở những chi phí phát sinh khi vận hành theo mô hình doanh nghiệp.
Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng hướng tới mô hình doanh nghiệp một người, trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) giúp cá nhân vận hành hoạt động kinh doanh với bộ máy tinh gọn hơn. Hộ kinh doanh chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ, nếu đáp ứng điều kiện về quy mô siêu nhỏ, có thể được áp dụng mô hình quản trị tối giản, không cần chủ tịch công ty và kế toán trưởng, cùng phương pháp tính thuế và chế độ kế toán phù hợp.
Mở thêm cửa huy động vốn cho doanh nghiệp
Giảm gánh nặng thủ tục mới giải quyết một phần bài toán phát triển. Với doanh nghiệp muốn mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ hay chuyển đổi xanh, khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp cũng là yếu tố quan trọng.
Theo ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, khi nhu cầu vốn cho đầu tư hạ tầng, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và chuyển đổi xanh ngày càng lớn, cần mở rộng các kênh dẫn vốn và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Trong đó, ngân hàng tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cung cấp tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh; thị trường chứng khoán có lợi thế trong huy động vốn cổ phần, trái phiếu và các nguồn vốn đầu tư trung, dài hạn. Hai kênh phát triển đồng bộ sẽ giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn huy động vốn, giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Ông Hải cho hay, thị trường cần phát triển cả nguồn cung vốn lẫn nhu cầu huy động vốn. Bên cạnh mở rộng thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các sản phẩm tài chính mới, cần phát triển nhà đầu tư tổ chức, ngành quỹ và các dòng vốn đầu tư dài hạn. Doanh nghiệp muốn huy động vốn dài hạn không chỉ cần cơ hội phát hành, mà còn cần nền tảng nhà đầu tư đủ năng lực cung cấp và nắm giữ nguồn vốn.
Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra cơ hội kết nối sâu hơn với dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, theo ông Hải, điều quan trọng là phải chuyển cơ hội này thành nguồn vốn thực chất cho doanh nghiệp Việt Nam, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.