Hoa... robot

Trong một chậu cây nhỏ đặt ở góc nhà, những bông hoa quen thuộc có thể được thay thế bằng một “người gác cửa” đặc biệt, vừa duyên dáng vừa biết quan sát. Khi phát hiện người lạ tiến lại gần, cây hoa robot sẽ hướng về phía khách, mở cánh, kích hoạt camera rồi truyền hình ảnh về máy tính cho chủ nhân. Cách thông báo “nhà có khách” này tạo nên một ứng dụng thú vị, đồng thời mở ra hướng tiếp cận gần gũi cho công nghệ robot phỏng sinh học tại Việt Nam. Sản phẩm được chế tạo bởi bốn sinh viên năm ba ngành cơ điện tử, gồm Nguyễn Sỹ Hưng, Phan Đoàn Anh Tuấn, Võ Phước Lộc và Trương Đặng Trung. Các bạn đều học tại Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nơi nhóm có điều kiện tiếp cận kiến thức, thiết bị và những bài toán điều khiển cơ cấu chuyển động. Với chiều cao khoảng 30cm, robot hoa được xem là một trong những bước đi đầu tiên nhằm phát triển robot mô phỏng các đặc điểm tự nhiên ở Việt Nam. Cấu tạo robot gồm ba phần chính là thân, lá và hoa, trong đó mỗi bộ phận có thể chuyển động riêng biệt, tạo cảm giác giống một cây hoa đang sống. Khi có người tiến gần chậu, toàn bộ hệ thống nhận biết sự xuất hiện ấy, điều khiển cây quay về hướng người đang đứng trước mặt. Cánh hoa sau đó xòe ra, camera bắt đầu ghi hình, rồi hình ảnh được truyền về máy chủ để chủ nhà theo dõi dù đang ở bất kỳ đâu. Không chỉ làm nhiệm vụ quan sát, robot còn có thể nhảy theo nhạc bằng cách phối hợp chuyển động của thân, lá và hoa. Mỗi bản nhạc tạo ra một chuỗi vận động riêng, khiến chậu hoa trên bàn làm việc trở thành vật trang trí có khả năng biểu diễn. Sau những giờ học tập hoặc làm việc mệt mỏi, người dùng có thể vừa nghe nhạc vừa ngắm những động tác ngộ nghĩnh của cây robot. Nhóm cũng tích hợp cảm biến ánh sáng trên phần thân để robot phản ứng với điều kiện môi trường xung quanh. Khi ánh sáng chiếu vào, lá rung động và cánh hoa mở ra, mô phỏng trạng thái nở của một bông hoa trong tự nhiên. Mức độ mở của cánh hoa giúp người dùng có thêm dấu hiệu tham khảo về môi trường làm việc, chẳng hạn nơi đó có đủ ánh sáng hay độ ẩm có thể đang quá cao. Nguyễn Sỹ Hưng, sinh viên cơ điện tử khóa 7 và trưởng nhóm, cho biết robot sẽ được phát triển thêm cảm biến nhận biết mức độ độc hại trong không khí. Nếu nồng độ chất độc đạt ngưỡng mà cảm biến có thể phát hiện, thân, cành và lá sẽ rủ xuống, còn cánh hoa khép lại. Theo định hướng của nhóm, các công xưởng và nhà máy có thể sử dụng robot để hỗ trợ kiểm tra môi trường làm việc của công nhân. Phan Đoàn Anh Tuấn cho biết thử thách lớn nhất nằm ở việc làm cho robot trông giống hoa thật, thay vì chỉ là một mô hình cơ khí chuyển động đơn giản. Nhóm phải liên tục đặt câu hỏi về cách điều khiển các khớp linh hoạt, cơ cấu giúp hoa nở, lá xòe và thân dao động, rồi thử nghiệm nhiều ý tưởng khác nhau. Không ít lần các thành viên tưởng như bế tắc, nhưng những lần điều chỉnh liên tiếp cuối cùng đã giúp sản phẩm hoạt động như mong muốn. Nhóm đang tiếp tục hoàn thiện robot để gửi báo cáo tới hội nghị quốc tế về robot phỏng sinh học do IEEE tổ chức vào tháng 10 tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Chi phí chế tạo phiên bản hiện tại khoảng 1 triệu đồng, dù con số này sẽ tăng nếu bổ sung cảm biến phát hiện khí độc hại. Đề tài cũng góp phần giúp Nguyễn Sỹ Hưng thuyết phục các giáo sư Mỹ trong buổi phỏng vấn học bổng Intel, trước khi sang Mỹ vào tháng 7 học tiếp hai năm cuối ngành cơ điện tử với học bổng trị giá 80.000 USD.