Chiều 17/10, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Chuyển thẩm quyền điều tra, phù hợp với mô hình tổ chức mới
Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày Tờ trình về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết: Dự thảo Luật gồm 8 chương, 52 điều (giảm 21 điều so với luật hiện hành) quy định về tổ chức cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Công an, Bộ trưởng Quốc phòng quy định tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân.
Khi không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết dự thảo Luật bổ sung quy định theo hướng chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.
Dự thảo Luật hoàn thiện quy định về cơ chế ủy quyền, phân công của Thủ trưởng Cơ quan điều tra cho Phó thủ trưởng cơ quan điều tra và điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó trưởng Công an cấp xã; đồng thời bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của điều tra viên trung cấp, điều tra viên cao cấp là Trưởng hoặc Phó trưởng Công an cấp xã khi được Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra phân công giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra.
Đề nghị quy định cụ thể tổ chức bộ máy cơ quan điều tra ngay trong Luật
Thẩm tra báo cáo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật và nhận thấy nội dung của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp; cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật.
Về tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân, Ủy ban đề nghị quy định cụ thể về tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Quân đội nhân dân ngay tại Luật này để bảo đảm phù hợp Kết luận số 277-KL/UBTVQH16 ngày 28/9/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, với quy định tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và khoản 2 Điều 5 của Luật Tổ chức Quốc hội, thống nhất, đồng bộ với quy định về tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân.
Về nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra là Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, Ủy ban đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng đối với việc bỏ thẩm quyền điều tra toàn bộ vụ án hình sự trong thời hạn 1 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng trong trường hợp phạm tội quả tang, chứng cứ và lai lịch người phạm tội rõ ràng đối với người có thẩm quyền của các cơ quan Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư. Ngoài ra, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát để bảo đảm đồng bộ, thống nhất về thẩm quyền của các lực lượng này với quy định tại dự thảo của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Đề cập nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Điều tra viên trung cấp, Điều tra viên cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã, Ủy ban đề nghị quy định giới hạn đối với thẩm quyền điều tra của Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng Công an cấp xã, Phó trưởng Công an cấp xã theo loại tội và theo lãnh thổ theo đúng quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự. Đồng thời đề nghị loại trừ thẩm quyền “quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt” của Điều tra viên cao cấp, trung cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã để bảo đảm phù hợp với vị trí, vai trò của chức danh này và phù hợp với quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Thu Hằng