Học sinh Gen Z "khăn gói quả mướp", lều chõng tái hiện kỳ thi Đình

Sáng 12/10, không gian Trường THPT Lê Quý Đôn (TPHCM) trở nên khác lạ khi những học sinh Gen Z khoác lên mình trang phục truyền thống, khăn gói quả mướp, tái hiện hình ảnh sĩ tử lều chõng đi thi thời xưa.

Đây là một trong những hoạt cảnh thuộc lễ báo cáo dự án môn ngữ văn mang tên “Lê Quý Đôn Re:CODE”, được tổ chức nhân kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726–2026). Chương trình có sự tham gia của hơn 1.500 học sinh.

Thay vì chỉ tiếp cận tác phẩm và kiến thức văn học qua trang sách, học sinh được tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp của danh nhân thông qua quá trình nghiên cứu, viết kịch bản, diễn xuất và sáng tạo sản phẩm.

Gen Z hóa thân sĩ tử, kể chuyện khoa cử bằng sân khấu

Trên sân khấu, các hoạt cảnh đưa người xem trở về những dấu mốc trong cuộc đời nhà bác học Lê Quý Đôn, từ thời niên thiếu, hành trình lên kinh dự thi đến cảnh vinh quy bái tổ và chuyến đi sứ.

Ấn tượng nhất là khoảnh khắc "sĩ tử Gen Z" hóa thân thành Lê Quý Đôn, dõng dạc tái hiện lại phần trả lời ứng thi xuất chúng của nhà bác học năm xưa.

Bằng chất giọng đanh thép, nhân vật Lê Quý Đôn khẳng định bổng lộc triều đình thực chất là mồ hôi nước mắt của trăm họ; trách nhiệm của một bậc đại trượng phu không phải là thu vén ấm êm cho riêng mình, mà hiền tài phải là người dám thẳng thắn phơi bày những thói hư tật xấu của triều chính để chấn hưng kỷ cương, vì sự an cư lạc nghiệp của muôn dân bá tính.

Từ trang phục, đạo cụ đến lời thoại và cách thể hiện nhân vật đều được các em tìm hiểu, tập luyện trước chương trình.

Những hình ảnh quen thuộc của nền khoa cử xưa được đặt trong cách kể chuyện của học sinh hôm nay. Qua đó, kiến thức lịch sử và văn học không chỉ dừng ở việc ghi nhớ thông tin mà trở thành trải nghiệm trực quan, đòi hỏi các em phải tìm hiểu bối cảnh, đặc điểm nhân vật và ý nghĩa của từng sự kiện.

Nguyễn Hoàng Tú Phương, học sinh lớp 11A10, cho biết đằng sau các tiết mục là quá trình làm việc theo nhóm, từ nghiên cứu tư liệu, xây dựng nội dung đến luyện tập và phối hợp biểu diễn. Học sinh vừa đảm nhận vai trò người tìm hiểu lịch sử, vừa trở thành người kể chuyện và trực tiếp đưa câu chuyện lên sân khấu.

Theo Phương, các hoạt động tại trường được học sinh chủ động thực hiện dưới sự hướng dẫn, giám sát của thầy cô.

Từ trang sách đến những sản phẩm sáng tạo

Dự án “Lê Quý Đôn Re” được triển khai theo các nhóm hoạt động, gồm “Giải mã” với nhiệm vụ nghiên cứu, tìm hiểu tư liệu; “Khai bút” tập trung viết và kể chuyện; “Hóa thân” đưa nhân vật, câu chuyện lên sân khấu; “Kiến tạo” phát triển các sản phẩm sáng tạo, ứng dụng công nghệ và thiết kế.

Bên cạnh hoạt cảnh sân khấu, học sinh còn giới thiệu nhiều sản phẩm do mình thực hiện như sách, video và trò chơi.

Mỗi hình thức thể hiện mở ra một cách tiếp cận khác nhau với di sản của Lê Quý Đôn. Nếu hoạt cảnh giúp người xem hình dung bối cảnh và nhân vật, video tạo điều kiện kể chuyện bằng ngôn ngữ hình ảnh, thì trò chơi và các sản phẩm thiết kế khuyến khích học sinh chủ động hệ thống hóa kiến thức, tìm cách truyền tải nội dung đến bạn bè.

Thông qua dự án, môn ngữ văn được kết nối với lịch sử, nghệ thuật biểu diễn và công nghệ. Học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn phải lựa chọn tư liệu, kiểm tra thông tin, xây dựng thông điệp và tìm hình thức thể hiện phù hợp.

Không chỉ tái hiện bề mặt lịch sử, dự án còn là sự kết nối sâu sắc giữa quá khứ và tư duy của người trẻ hiện đại.

Cô giáo Bùi Quỳnh Hương, đại diện tổ ngữ văn của trường, chia sẻ dự án đến từ một góc nhìn đầy táo bạo khi học sinh đặt câu hỏi: “Nếu Lê Quý Đôn ở thế kỷ 21 thì ông sẽ hỏi Google điều gì?”.

Câu hỏi này minh chứng cho việc các em đã đi đúng định hướng của giáo viên: chủ động tìm tòi, khám phá thay vì thụ động tiếp thu.

Cô Hương bồi hồi cho biết, thành công lớn nhất của "Lê Quý Đôn Re:CODE" là đặt học sinh vào vị trí trung tâm, giúp các em thêm yêu và tự hào về ngôi trường mang tên bậc "vạn thế sư" - người thầy của muôn đời.

Hoạt động khép lại rộn rã tiếng cười với sự xuất hiện đầy bất ngờ của nhân vật "Cụ Rùa" ngàn năm lặn lội từ Văn Miếu Quốc Tử Giám vào phương Nam để chung vui cùng hơn 1.500 học sinh và truyền tải nhiều thông điệp ý nghĩa.

Kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trở thành dịp để học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (TPHCM) bước vào hành trình học tập giàu trải nghiệm, khám phá di sản bằng tư duy và cách thể hiện của thế hệ Gen Z. Đây cũng là ngôi trường có lịch sử lâu đời bậc nhất TPHCM, mang tên nhà bác học mà các em đang tìm hiểu, tái hiện và tiếp nối những giá trị tri thức.

Những chiếc khăn gói, hình ảnh lều chõng hay hoạt cảnh khoa cử không đơn thuần là đạo cụ sân khấu, mà là cách học sinh hôm nay thử đặt mình vào một thời đại khác để hiểu hơn về lịch sử, con người và những giá trị văn hóa được lưu truyền.