Thông tin có trong Thông tư về Quy chế Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia giành cho học sinh THCS và THPT do Bộ GD&ĐT vừa ban hành ngày 9/10.
Cụ thể, ngoài điểm mới quy định phân loại dự án nghiên cứu theo ba mức độ an toàn, quy chế cũng quy định rõ trách nhiệm và chế tài đối với hành vi vi phạm.
Học sinh làm giả hồ sơ, nhật kí nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm tham dự cuộc thi 1-2 năm.
Người hướng dẫn để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học có thể không được chấp nhận hướng dẫn nghiên cứu trong 1-2 lần thi tiếp theo. Kết quả và giải thưởng của dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, thông báo công khai.
Tại thông tư này, Bộ GD&ĐT dành riêng một chương quy định về công khai, minh bạch và liêm chính khoa học.
Theo đó, danh sách dự án dự thi cấp quốc gia, báo cáo tóm tắt và poster dự án phải được công khai chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc cuộc thi.
Đơn vị dự thi phải công khai danh sách dự án được chọn cử trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định.
Học sinh có trách nhiệm lập, lưu giữ nhật kí nghiên cứu bằng hình thức điện tử hoặc văn bản, ghi nhận đầy đủ, liên tục quá trình nghiên cứu và có xác nhận của người hướng dẫn ít nhất một lần mỗi tháng, cùng với dữ liệu gốc của dự án.
Người hướng dẫn không được trực tiếp thực hiện thay học sinh các nội dung nghiên cứu cốt lõi.
Ngoài ra, thông tư cũng thiết kế lại tiêu chí và thang điểm đánh giá, cụ thể hóa thành 20 tiêu chí, mỗi tiêu chí tối đa 5 điểm, được chia thành 5 nhóm với tổng điểm tối đa 100.
“Việc cụ thể hóa tiêu chí giúp học sinh hiểu rõ hơn yêu cầu đối với một dự án nghiên cứu, đồng thời tạo căn cứ để giám khảo đánh giá nhất quán, khách quan hơn”, theo Bộ GD&ĐT.
Đặc biệt theo quy chế mới, nhật ký nghiên cứu và dữ liệu gốc được xác định là căn cứ để giám khảo đối chiếu tính trung thực, tính liên tục của quá trình thực hiện cũng như mức độ tham gia độc lập, thực chất của học sinh.
Đây là cơ sở quan trọng để phân biệt kết quả nghiên cứu do học sinh thực hiện với phần hỗ trợ, hướng dẫn của giáo viên hoặc nhà khoa học.
Cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia (VISEF) thường diễn ra vào cuối tháng 3 hàng năm. Thí sinh đạt giải ba trở lên được xét tuyển thẳng vào đại học theo ngành phù hợp với đề tài.
Vài năm trở lại đây, một số vụ lùm xùm liên quan đến tính liêm chính trong các công trình đoạt giải cuộc thi được đưa ra công luận.