Mở điện thoại, gõ vài dòng tin nhắn là có ngay một bảng phân bổ tiền lương, mẹo gom tiền tiết kiệm hay lộ trình tích lũy lúc về già. Việc hỏi chatbot chuyện cơm áo gạo tiền đang trở thành thói quen tự nhiên của rất nhiều người, nhất là giới trẻ vốn quen dùng công nghệ để giải quyết mọi việc trong cuộc sống.
Theo khảo sát của hãng tài chính NerdWallet, có tới 43% người dùng được hỏi cho biết đã từng nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ lên kế hoạch tài chính cá nhân. Nhận định về xu hướng này, ông Kevin Brauer, CEO của tổ chức tín dụng Affinity Federal Credit Union, cho rằng AI đang mở ra cơ hội lớn giúp bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận kiến thức tiền bạc mà không còn cảm giác e dè, ngại ngùng.
Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng đưa ra lời cảnh báo rằng AI là một trợ lý sắp xếp dữ liệu rất giỏi, nhưng tuyệt đối không phải là một chuyên gia có thể gánh vác tương lai tài chính thay bạn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
AI đang dần trở thành một “trợ lý tài chính” quen thuộc của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ (Ảnh: YS).
Trợ thủ đắc lực cho những bài toán cơ bản
Nếu bạn đang loay hoay chưa biết bắt đầu quản lý túi tiền từ đâu, AI thực sự là một người thầy nhập môn kiên nhẫn. Công nghệ này túc trực suốt ngày đêm, sẵn sàng giải thích cặn kẽ cách tính lãi kép, so sánh ưu nhược điểm của các gói tiết kiệm hưu trí hay hướng dẫn cách chia nhỏ thu nhập vào từng hũ chi tiêu.
Điểm cộng lớn nhất là người dùng có thể thoải mái đặt những câu hỏi ngô nghê nhất mà không sợ bị ai phán xét. Những thuật ngữ tài chính khô khan, phức tạp trên sách báo đều được AI "dịch" lại bằng ngôn ngữ đời thường, gãy gọn và cực kỳ dễ hiểu ngay tại nhà.
Bên cạnh chuyện học hỏi, AI còn rất giỏi làm những việc tay chân lặp đi lặp lại. Bạn có thể giao cho công nghệ nhiệm vụ theo dõi tiền ra tiền vào mỗi ngày, phân loại các khoản ăn uống mua sắm, nhắc ngày thanh toán hóa đơn điện nước hay báo động khi thấy tài khoản có giao dịch bất thường.
Những công việc này vốn đòi hỏi sự đều đặn và tốc độ hơn là suy xét cảm tính. Nhờ có AI gánh bớt phần việc ghi chép sổ sách, bạn sẽ có cái nhìn rõ ràng hơn về dòng tiền của mình và dần hình thành thói quen chi tiêu kỷ luật.
Cùng một tài sản, chưa chắc cùng một lời khuyên
Dù đưa ra câu trả lời rất trôi chảy và tự tin, AI lại có một "điểm mù" chí mạng, đó là máy móc không thể hiểu hết hoàn cảnh sống thực tế của từng con người. Thuật toán chỉ biết tính toán dựa trên những con số bề nổi, trong khi quyết định tiền bạc đúng đắn lại phụ thuộc vào những biến số chẳng bao giờ nằm trên bảng sao kê.
Hãy thử đặt trường hợp hai người cùng 58 tuổi, đều có khoản tích lũy 900.000 USD trong quỹ hưu trí, nhà cửa đã trả hết nợ và cùng muốn nghỉ ngơi ở tuổi 65. Nhìn trên số liệu, tình hình tài chính của hai người này chẳng khác gì nhau.
Thế nhưng thực tế cuộc sống của họ lại là hai bức tranh trái ngược. Người thứ nhất có lương hưu cố định từ nhà nước và được chi trả toàn bộ bảo hiểm y tế. Họ hoàn toàn có thể yên tâm đem tiền đi đầu tư vào các kênh sinh lời tốt hơn. Người thứ hai làm nghề tự do, không có lương hưu và phải chuẩn bị sẵn một khoản tiền viện phí khổng lồ vì người bạn đời mắc bệnh mạn tính. Lời khuyên duy nhất cho trường hợp này là bảo toàn vốn và giữ thật nhiều tiền mặt phòng thân.
AI không thể tự nhìn ra gánh nặng chăm sóc cha mẹ già, con cái có nhu cầu đặc biệt hay áp lực muốn nghỉ việc sớm nếu bạn không tự mình nói ra. Một phép tính có thể đúng với số đông, nhưng lại trở nên vô cùng tai hại nếu áp vào hoàn cảnh riêng của gia đình bạn.
Những bước ngoặt dễ "sai một ly, đi một dặm"
Tiền bạc không chỉ là bài toán cộng trừ, mà còn gắn liền với tâm lý và cảm xúc. Thực tế cho thấy, những sai lầm mất tiền đau đớn nhất thường xảy ra khi con người quá hoảng sợ hoặc quá tham lam.
Lúc thị trường biến động dữ dội, tâm lý bất an khiến nhiều người chỉ muốn bán tháo mọi thứ để thu tiền về. Ngược lại, khi thấy thiên hạ kiếm lời nhanh chóng, không ít người lại nóng vội lao theo những canh bạc đỏ đen. Ở những thời điểm nhạy cảm này, AI không thể nghe được sự run rẩy, lo âu trong giọng nói của bạn để kịp thời can ngăn hay trấn an tâm lý.
Theo khuyến nghị từ chuyên gia, có một nguyên tắc vàng mà bạn luôn phải nhớ: Cứ hễ đụng đến việc phải chuyển một món tiền lớn, ký giấy tờ pháp lý, chốt thời điểm nghỉ hưu hay tính chuyện chia tài sản, thừa kế… thì hãy dừng lại ngay.
Đó là lúc bạn cần ngồi lại với một cố vấn bằng xương bằng thịt - người không chỉ hiểu luật, hiểu thị trường mà còn lắng nghe được trọn vẹn nỗi lo toan và trách nhiệm của bạn đối với gia đình. AI có thể giúp bạn chuẩn bị thông tin ban đầu, nhưng người cầm lái con thuyền tài chính cuối cùng vẫn phải là chính bạn.