Lai Châu có điều kiện tự nhiên thuận lợi phát triển các loại cây dược liệu quý, trong đó có Sâm Lai Châu - loài cây đặc hữu, quý hiếm, phân bố tự nhiên ở độ cao từ 1.400m đến 2.200m so với mực nước biển.
Sâm Lai Châu có thành phần hóa học đa dạng, được đánh giá là nguồn dược liệu quý; các bộ phận của cây đều có giá trị sử dụng làm dược liệu; là cơ sở khoa học quan trọng để nghiên cứu, bảo tồn, phát triển và nâng cao giá trị sản phẩm.
Hiện Lai Châu đã xác định khoảng 30.000ha có điều kiện phù hợp, trong đó hơn 20.300ha rất phù hợp để phát triển Sâm Lai Châu. Toàn tỉnh có 46 tổ chức, hơn 200 hộ gia đình, cá nhân đầu tư, gây trồng với diện tích hơn 150ha. Nhiều diện tích đã ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn GACP-WHO và tiêu chuẩn hữu cơ.
Sâm Lai Châu đã được cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng và 120 mã số cơ sở trồng với gần 6 triệu cây. Các thủ tục xây dựng, bảo hộ thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và bổ sung Sâm Lai Châu vào chuyên luận Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam đang được tích cực triển khai.
Tại hội thảo, các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp tập trung đánh giá thực trạng, nhận diện tiềm năng, cơ hội, thách thức; đề xuất định hướng, giải pháp phát triển Sâm Lai Châu theo hướng bền vững, hiệu quả.
Nội dung thảo luận tập trung vào phát triển công nghiệp dược liệu và thuốc cổ truyền; nghiên cứu các loài thuộc chi Nhân sâm tại Lai Châu; xây dựng Sâm Lai Châu trở thành sản phẩm quốc gia từ nguồn gen, tiêu chuẩn, atlas hóa học đến chế biến sâu, kinh tế xanh và thương hiệu quốc gia; hoàn thiện cơ sở khoa học, kỹ thuật để đưa Sâm Lai Châu vào chuyên luận Sâm Việt Nam; kết nối tri thức, kinh nghiệm quốc tế.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu ý kiến tại hội thảo.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước đã có chủ trương rõ về phát triển Sâm Việt Nam.
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 787/QĐ-TTg ngày 5/6/2017 công nhận Sâm Việt Nam là sản phẩm quốc gia; Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 1/6/2023 phê duyệt Chương trình phát triển Sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045.
Lai Châu là một trong những địa phương được xác định phát triển vùng nguyên liệu Sâm Việt Nam quy mô hàng hóa, với mục tiêu đến năm 2030 hình thành khoảng 3.000ha vùng trồng Sâm Lai Châu.
Tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 19/5/2024 về phát triển Sâm Lai Châu giai đoạn 2024-2030, định hướng đến năm 2035, làm cơ sở phát triển Sâm Lai Châu thành sản phẩm chủ lực, nhất là tại các xã vùng cao, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Bộ Y tế khẳng định sẽ đồng hành cùng Lai Châu, hỗ trợ về tiêu chuẩn, kiểm nghiệm, GACP, đăng ký và quản lý sản phẩm trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ; phối hợp hoàn thiện hồ sơ phục vụ thẩm định, công bố Tiêu chuẩn quốc gia Sâm Việt Nam sửa đổi, bổ sung trong năm 2026. Bộ Y tế cũng hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện các thủ tục liên quan đến thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và mỹ phẩm từ Sâm Lai Châu.
Việc phát triển Sâm cần gắn với tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho đồng bào vùng cao, bảo vệ rừng, phát triển kinh tế dưới tán rừng và bảo tồn nguồn gen.
Hội thảo là cơ hội để Lai Châu hoàn thiện cơ chế, chính sách và triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển Sâm Lai Châu.
Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, Bộ sẽ tiếp tục đồng hành cùng Lai Châu, triển khai đồng bộ nghiên cứu nguồn gen, điều kiện sinh trưởng, quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế và bảo quản Sâm Lai Châu; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, phương pháp kiểm định, định danh, xác nhận xuất xứ, nguồn gốc; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ, minh bạch, gắn bảo hộ với kiểm soát và phát triển giá trị thương hiệu Sâm Lai Châu; phát triển hệ sinh thái Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải nhấn mạnh, những kết quả đạt được là cơ sở khoa học và thực tiễn để tỉnh tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách và triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển Sâm Lai Châu trong thời gian tới.
Tỉnh cam kết tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách, môi trường đầu tư để các nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước nghiên cứu, hợp tác, đầu tư phát triển Sâm Lai Châu và các sản phẩm dược liệu của tỉnh.
Tại hội thảo, Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu đã trao 7 biên bản ghi nhớ hợp tác với các đơn vị, nhà đầu tư và cá nhân trong nghiên cứu, trồng và phát triển Sâm Lai Châu.
TRẦN TUẤN