Những ngày qua, ông Nguyễn Văn Tân, thôn Tuần Lễ, thuê nhân công thu dọn số ốc hương chết trong các ao nuôi để chuẩn bị cho vụ mới. Nhìn từng đống vỏ ốc được gom lên bờ, ông cho biết chưa năm nào thiệt hại nặng như năm nay.
Đầu năm, ông Tân thả 2,5 triệu con giống trên 4 ao, tổng diện tích hơn một ha. Khoảng 4 tháng sau, khi ốc đạt kích thước khoảng 220 con/kg, chúng bắt đầu chết hàng loạt, khiến vụ nuôi gần như mất trắng.
Ông Nguyễn Văn Tân, hộ nuôi ốc hương tại thôn Tuần Lễ, xã Đại Lãnh. Ảnh: Bùi Toàn
Theo ông, thời điểm ốc chết, nước trong ao vẫn trong, không bốc mùi hay có biểu hiện bất thường rõ rệt. Ông sử dụng thuốc xử lý nhưng tình hình không cải thiện.
Có hơn 6 năm nuôi ốc hương, ông Tân cho biết những năm trước cũng từng xảy ra tình trạng hao hụt, thậm chí ốc chết nhiều, nhưng thường còn khoảng một nửa sản lượng nên người nuôi vẫn có thể hòa vốn hoặc lãi ít.
Năm nay, giá ốc hương được thương lái thu mua khoảng 250.000-280.000 đồng mỗi kg. Ông Tân đã đầu tư khoảng 700 triệu đồng cho con giống, thức ăn, nhân công cùng các chi phí khác. Theo tính toán của ông, nếu vụ nuôi thuận lợi, doanh thu có thể đạt khoảng 2 tỷ đồng, lợi nhuận khoảng 600-700 triệu đồng.
Cách ao ông Tân khoảng 500 m, anh Trần Hữu Tuyển cũng chịu thiệt hại tương tự. Khoảng tháng 1, anh thả 2,4 triệu con giống. Đến tháng 7, ao nuôi đã trải qua hai đợt ốc chết, hiện chỉ còn khoảng 700.000 con.
Anh Tuyển cho biết đã đầu tư hơn 500 triệu đồng. Nếu thuận lợi, khi ốc đạt kích thước khoảng 150 con/kg, sản lượng có thể hơn 10 tấn, đem về doanh thu hơn một tỷ đồng. Với giá bán năm nay, sau khi trừ chi phí, anh dự kiến lãi khoảng 200 triệu đồng.
"Nghề nuôi ốc cũng vô chừng, cùng một số lượng nhưng có năm lãi cao, có năm lãi thấp, tùy giá cả thị trường", anh nói.
Tuy nhiên, các đợt ốc chết liên tiếp khiến kế hoạch đảo lộn. Anh Tuyển không rõ nguyên nhân, chỉ hy vọng khoảng 700.000 con còn lại không tiếp tục chết để có thể thu hồi vốn. Nếu mất toàn bộ, anh ước tính có thể lỗ khoảng 500 triệu đồng.
Theo anh, ao được sát khuẩn định kỳ, vệ sinh và chăm sóc theo quy trình nhưng ốc vẫn chết nhanh.
UBND xã Đại Lãnh cho biết địa phương có 44,5 ha nuôi ốc hương, chủ yếu theo hình thức truyền thống trong ao đất. Qua thống kê, khoảng 13 hộ nuôi trên gần 8 ha bị thiệt hại, tổng lượng ốc chết ước hơn 80 tấn. Phần lớn ốc chết sau 2-4,5 tháng nuôi, kích thước từ 120 đến 500 con/kg.
Địa phương nhận định năm nay thời tiết diễn biến khắc nghiệt, cực đoan, gió Nam kéo dài, làm môi trường nuôi biến động và tỷ lệ hao hụt thủy sản tăng. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác khiến ốc hương chết hàng loạt vẫn đang được cơ quan chuyên môn xác định.
Khu vực nuôi trồng thủy sản ở xã Đại Lãnh. Ảnh: Bùi Toàn
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa, thời gian qua cơ quan chuyên môn thường xuyên quan trắc môi trường, lấy mẫu và cảnh báo người nuôi thủy sản tại Đại Lãnh.
Cuối tháng 8, kết quả lấy mẫu nước tại một số khu vực nuôi ghi nhận hàm lượng amoni vượt ngưỡng cho phép. Chỉ số này cho thấy nước có dấu hiệu ô nhiễm chất hữu cơ, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng sinh tồn của ốc hương.
Nguồn hữu cơ trong ao có thể phát sinh từ thức ăn dư thừa phân hủy dưới đáy, chất bài tiết của thủy sản, tảo tàn, phù du và vi sinh vật chết tích tụ lâu ngày.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị địa phương khuyến cáo người nuôi kiểm soát chặt nguồn nước. Nước trước khi đưa vào ao cần qua bể lắng, lọc và khử trùng; thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu như pH, độ mặn và oxy hòa tan.
Người nuôi cũng được khuyến cáo duy trì quạt nước, sục khí, định kỳ thu gom ốc chết, thức ăn dư thừa và mùn bã hữu cơ dưới đáy ao nhằm hạn chế phát sinh khí độc.
Cơ quan chuyên môn đang tiếp tục rà soát các vùng nuôi, lấy mẫu nước tại ao bị thiệt hại và phân tích các yếu tố môi trường để xác định nguyên nhân chính xác khiến ốc hương chết hàng loạt.
Bùi Toàn