Xã Hoàng Văn Thụ, tỉnh Lạng Sơn nằm giữa những triền đồi xanh mướt. Điều kiện tự nhiên nơi đây đang nuôi dưỡng một loại trái cây có tên gọi rất dễ thương - hồng vành khuyên.
Đặc sản xứ Lạng
Hồng vành khuyên là một trong những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, gắn bó lâu đời với đời sống và sinh kế của người dân trên địa bàn xã Hoàng Văn Thụ.
Đây là giống hồng ngâm bản địa, sống trên đồi núi dốc, mùa Đông rụng lá, mùa Xuân đâm chồi nảy lộc, rồi kết quả. Cây được trồng bằng rễ cây mẹ, sau 3 năm sẽ cho thu hoạch quả, đến năm thứ 5 sẽ cho sản lượng cao nhất.
Từ tháng Bảy đến đầu tháng Chín âm lịch hằng năm, khi những quả hồng bắt đầu ngả vàng cũng là lúc người dân nơi đây bước vào mùa thu hoạch.
Việc thu hái được bắt đầu từ sáng tinh mơ, bởi hồng hái lúc sáng sớm sẽ đạt độ tươi ngọt tốt nhất. Sau khi được thu hái, xếp vào các giỏ tre và gánh xuống núi, những quả hồng sẽ được lựa chọn và ngâm nước trong 4 ngày nhằm loại bỏ nhựa chát.
Đặc trưng của hồng vành khuyên là phần đài hoa hằn trên núm, tạo nên vành rộng nên mới có tên gọi vành khuyên. Quả hồng to tròn, khi bổ ngang thấy hình cánh hoa óng ánh những hạt nhỏ li ti, khi ăn có vị ngọt mát, giòn sần sật và thơm dịu. Khi quả càng già, vành khuyên càng hiện rõ. Quả hồng đạt chất lượng tốt là vỏ phải bóng, màu xanh ngả vàng, vị ngọt không sắc.
Sản phẩm đã được cấp chứng nhận OCOP 4 sao của tỉnh Lạng Sơn, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân.
Đánh thức giá trị nông sản
Những năm gần đây, các nhà vườn bắt đầu tổ chức các mô hình tham quan trải nghiệm để thu hút du khách. Đến các vườn hồng, du khách sẽ được tự tay hái những quả hồng óng vàng, trải nghiệm những hoạt động độc đáo trong vườn hồng.
Đây là một trong những hướng đi mới vừa phát triển sản xuất đồng thời gắn với du lịch trải nghiệm nâng cao giá trị và thu nhập cho người dân.
Đặc biệt, ngày 12/9, Ủy ban Nhân dân xã Hoàng Văn Thụ tổ chức Lễ hội hồng Vành khuyên năm 2026 và khai trương vườn hồng “sắc hồng biên cương” với nhiều hoạt động phong phú như cuộc thi gọt hồng, livestream quảng bá hồng vành khuyên và các sản phẩm nông sản địa phương; giải chạy vườn hồng; chấm thi gian hàng trưng bày sản phẩm; giao lưu văn nghệ quần chúng…
Tuy đây không phải là hình thức du lịch mới lạ nhưng vẫn rất thu hút du khách, tạo bầu không khí rộn ràng, vui vẻ, giúp người dân và du khách biết nhiều hơn về sản phẩm hồng vành khuyên.
Phát huy lợi thế về điều kiện đất đai, khí hậu, cảnh quan, xã Hoàng Văn Thụ xác định phát triển cây hồng theo hướng nâng cao giá trị, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp. Theo đó, địa phương chú trọng xây dựng vùng sản xuất gắn với quảng bá sản phẩm, xúc tiến thương mại và phát triển du lịch trải nghiệm.
Hiện toàn xã có trên 820 ha, trong đó 610 ha đang cho thu hoạch, ước tính sản lượng năm nay đạt khoảng 4.000 tấn. Năm nay hồng được mùa, giá bán ổn định, dao động từ 21.000-22.000 đồng/kg (cao hơn 2.000 đồng -3.000 đồng/kg so với năm ngoái).
Để chuẩn hóa chất lượng, những năm gần đây, người dân từng bước thay đổi phương thức sản xuất, chú trọng áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, thực hiện chăm sóc cây theo hướng an toàn, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Toàn xã hiện có 67ha hồng Vành khuyên sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.
Năm 2026, xã triển khai xây dựng mô hình vườn hồng “sắc hồng biên cương” tại thôn Thống Nhất với 10 hộ tham gia, diện tích 5ha. Mô hình được xây dựng với mục tiêu tạo những không gian sản xuất xanh, đẹp, đồng bộ; vừa nâng cao chất lượng, giá trị quả hồng, vừa trở thành điểm tham quan, trải nghiệm cho du khách.
Năm 2016, Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ quyết định cấp bằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với địa danh “Văn Lãng” cho sản phẩm quả hồng Vành khuyên.
Từ tháng 5/2018, hồng Vành khuyên đã được chứng nhận là Thương hiệu Vàng Nông nghiệp Việt Nam.
Từ giống cây vốn quen thuộc với người dân bản địa, người dân xã Hoàng Văn Thụ đang dần dần cập nhật xu thế mới, tạo nên những giá trị mới cho loại trái cây xinh đẹp của mùa Thu này.
Không chỉ đơn giản là một loại quả quen thuộc nằm trên bàn cỗ Trung Thu, những cách thức làm mới mẻ, ứng dụng kỹ thuật số đang dần đưa hồng vành khuyên trở thành một loại cây có thương hiệu, có hình ảnh và có câu chuyện riêng, thu hút du khách và làm giàu cho vùng đất này./.
(Vietnam+)