Theo bài phân tích của Reuters tối 12.9, các tay súng Houthi (lực lượng thân Iran) đã tiến về phía nam dọc theo bờ biển Yemen trong cuộc xung đột với quân chính phủ, gia tăng khả năng phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb nằm ở cửa ngõ biển Đỏ.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy đảo Perim ở Yemen vào ngày 11.9
Ảnh: Reuters
Hôm 11.9, Houthi đã tiến đến đảo Perim, nằm giữa eo biển Bab al-Mandeb (ngăn cách Yemen và châu Phi). Đây là tin xấu đối với Ả Rập Xê Út, quốc gia đang vận chuyển phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ các cảng ở biển Đỏ kể từ khi chiến sự khiến eo biển Hormuz, nằm ở phía đối diện của bán đảo Ả Rập, gần như bị Iran đóng cửa.
Tình hình diễn ra vào thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp kỷ lục và nỗ lực tìm lối thoát cho cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran kéo dài hơn 6 tháng qua.
Giá xăng dầu tại Mỹ tăng cao do ảnh hưởng của cuộc xung đột đã đe dọa cơ hội duy trì quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Trong khi đó, Iran vẫn giữ thái độ cứng rắn bất chấp những tổn thất nặng nề về mặt quân sự lẫn kinh tế.
"Chỉ vài tuần trước, ông Trump đã áp dụng chiến lược siết chặt nền kinh tế Iran nhưng vẫn duy trì xung đột quân sự ở mức độ thấp để không gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ. Houthi đã phá vỡ kế hoạch đó của ông Trump", chuyên gia cấp cao Stephen Wertheim tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế (Mỹ) bình luận.
"Viễn cảnh tồi tệ nhất"
Cũng theo bài phân tích trên, 3 nguồn tin tiết lộ rằng Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman đã gọi điện cho Tổng thống Trump hôm 10.9 để đề nghị Mỹ hỗ trợ quân sự trong cuộc chiến chống lại Houthi. Theo đó, ông Mohammed bin Salman được thông báo rằng Washington sẽ không can thiệp trực tiếp vào lúc này nhưng sẽ hỗ trợ về mặt tình báo.
Đến ngày 12.9, Tổng thống Trump xác nhận đã nói chuyện với ông Mohammed bin Salman, và cho hay Houthi cũng đã liên lạc với chính quyền của ông, đề nghị Washington không can dự trực tiếp vào cuộc xung đột giữa Houthi với Ả Rập Xê Út.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Trump từ chối trả lời các câu hỏi cụ thể, nhưng nhấn mạnh Mỹ đang tập trung vào các lợi ích an ninh quốc gia như đảm bảo tự do hàng hải ở biển Đỏ, đồng thời "trao quyền cho các đối tác trong khu vực để họ đóng vai trò chủ chốt trong việc quản lý và giải quyết các thách thức an ninh khu vực".
Ả Rập Xê Út, Iran cũng như Houthi đều không phản hồi yêu cầu bình luận từ Reuters.
Bộ Ngoại giao Iran hôm 10.9 khẳng định cuộc xung đột tại Yemen không thể được giải quyết bằng các biện pháp phong tỏa hay hành động quân sự chống lại Houthi, đồng thời kêu gọi đối thoại mà không đề cập đến vai trò của Tehran, theo Reuters.
Một bức ảnh được chụp từ bờ biển Yemen cho thấy tàu thuyền đang trôi trên eo biển Bab al-Mandab ở biển Đỏ vào ngày 24.7.
Ảnh: AFP
Nếu Houthi phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb, tình trạng này sẽ giáng thêm một đòn mạnh vào nền kinh tế, làm ảnh hưởng đến 7% nguồn cung dầu mỏ và khoảng 12% hoạt động thương mại toàn cầu.
Trước đó trong năm nay, Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng cách gây gián đoạn hoạt động tại eo biển Hormuz, cửa ngõ dẫn ra vịnh Ba Tư và là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu trước khi xung đột nổ ra vào ngày 28.2.
"Đây luôn là viễn cảnh tồi tệ nhất, theo đó, Iran kiểm soát không chỉ eo biển Hormuz mà còn cả Bab al-Mandeb, hai điểm nghẽn huyết mạch về năng lượng hàng đầu thế giới. Đó là lợi thế mặc cả cực kỳ lớn mà [phía Iran] có trong tay", ông David Schenker nhận định. Ông Schenker từng giữ chức Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Cận Đông trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump và đang làm việc tại Viện Chính sách Cận Đông Washington.
Ông Trump đứng trước một lựa chọn?
Chính quyền Tổng thống Trump không thể chấp nhận viễn cảnh Houthi phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb, vì việc đó sẽ đẩy giá năng lượng tăng cao và làm gián đoạn hoạt động thương mại toàn cầu.
Tuy nhiên, việc đối đầu với Houthi, lực lượng từng chống chịu thành công các cuộc tấn công từ Ả Rập Xê Út và Mỹ, sẽ là một nhiệm vụ mới đầy rủi ro đối với quân đội Mỹ, trong bối cảnh lực lượng Mỹ đã bị dàn trải do cuộc xung đột với Iran.
Các nhà phân tích và cựu quan chức cho rằng Tổng thống Trump đang đứng trước một lựa chọn: huy động lực lượng Mỹ cùng nguồn đạn dược phòng không khan hiếm để đẩy lùi Houthi, hoặc để Ả Rập Xê Út cùng các đồng minh, trong đó có cả chính phủ Yemen đóng tại miền nam, tự đối đầu với lực lượng này.
Lực lượng vũ trang Houthi tuần tra tại thủ đô Sanaa của Yemen vào ngày 12.9
Ảnh: AFP
Houthi đã chiếm giữ thủ đô Sanaa của Yemen cách đây 12 năm, và chiến dịch can thiệp quân sự do Ả Rập Xê Út dẫn đầu kể từ đó đến nay vẫn chưa thể đẩy Houthi ra khỏi Sanaa.
Việc đối đầu với Houthi sẽ đặt dấu chấm hết cho thỏa thuận mà Tổng thống Trump đã đạt được vào năm ngoái. Theo thỏa thuận đó, Mỹ cam kết ngừng ném bom nhắm vào Houthi để đổi lấy việc họ chấm dứt các cuộc tấn công vào tàu thuyền trên biển Đỏ.
Các quan chức Mỹ cho rằng một cuộc xung đột với Houthi có thể đòi hỏi nguồn lực đáng kể về hải quân và không quân, đồng thời buộc Mỹ phải chuyển hướng các khí tài tình báo để xác định chính xác vị trí của Houthi.
Nếu tàu chiến và máy bay của Hải quân Mỹ phải tham gia đánh chặn máy bay không người lái (UAV) và tên lửa của Houthi, kho dự trữ đạn dược và tên lửa đánh chặn phòng không vốn đã suy giảm của Mỹ có thể càng trở nên cạn kiệt hơn, theo Reuters.
Trong khi đó, một quan chức cấp cao thuộc chính quyền Tổng thống Trump đã bác bỏ lo ngại rằng nguồn lực của Mỹ đang bị dàn trải quá mức. "Quân đội Mỹ có thừa đạn dược và kho dự trữ để đáp ứng mọi mục tiêu chiến lược của Tổng tư lệnh, và thậm chí còn hơn thế nữa", vị quan chức khẳng định.
TIN LIÊN QUAN