Mỗi tín hiệu còi tương ứng một cấp độ nguy hiểm
Trong điều kiện thiên tai diễn biến ngày càng khó lường, cảnh báo sớm có ý nghĩa quan trọng, giúp người dân có thêm thời gian chuẩn bị và lựa chọn phương án ứng phó phù hợp. Thành phố Huế đã đưa hệ thống còi hú cảnh báo thiên tai vào vận hành, tạo thêm một kênh truyền tin trực tiếp, nhanh chóng đến cộng đồng, nhất là tại những khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão, lũ.
Từ 14 đến 15 giờ ngày 10/9, thành phố Huế tổ chức vận hành thử hai cụm còi tại Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác Thủy lợi thành phố Huế và tầng 6 tòa nhà làm việc các cơ quan, đơn vị thành phố Huế. Mỗi cụm còi có phạm vi phát tán âm thanh trong bán kính khoảng 5km. Việc vận hành thử nhằm kiểm tra khả năng hoạt động, phạm vi truyền tín hiệu và bảo đảm hệ thống sẵn sàng khi cần phát cảnh báo thực tế.
Theo Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế, điều quan trọng đối với người dân là phải phân biệt tín hiệu kiểm tra, bảo dưỡng với tín hiệu cảnh báo thiên tai. Khi kiểm tra hệ thống, còi chỉ hú một hồi ngắn khoảng 5 giây. Đây là tín hiệu kỹ thuật, không phải cảnh báo thiên tai; người dân không nên hoang mang. Nội dung này cũng được tờ rơi hướng dẫn nhận biết tín hiệu cảnh báo của Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế lưu ý rõ. Và khi có thiên tai, mỗi kiểu tín hiệu lại tương ứng với một tình huống và yêu cầu ứng phó cụ thể.
Với bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến khu vực, còi hú 3 hồi, mỗi hồi 20 giây, giãn cách 10 giây. Đây là lúc người dân cần chuyển sang trạng thái chủ động phòng tránh: chằng chống nhà cửa, cắt tỉa cây xanh, thu dọn và cố định những vật dễ bị gió cuốn; chuẩn bị đèn pin, nước uống, thực phẩm và các vật dụng thiết yếu. Khi gió mạnh, hạn chế ra ngoài và theo dõi thông tin chính thức.
Đối với lũ vượt báo động II, có khả năng đạt báo động III, tín hiệu là 2 hồi, mỗi hồi 10 giây, giãn cách 10 giây. Người dân cần theo dõi liên tục diễn biến mực nước trên Hue-S và thông tin từ hệ thống loa cảnh báo; kê cao tài sản, thiết bị điện; chuẩn bị phương án sơ tán người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai. Đồng thời, không đi qua vùng ngập sâu, cầu, tràn, ngầm tràn.
Khi lũ có khả năng vượt báo động III, còi hú 3 hồi, mỗi hồi 20 giây, giãn cách 10 giây. Mực nước lúc này ở mức rất cao, nguy cơ ngập sâu và lũ lớn. Người dân cần sẵn sàng sơ tán; ưu tiên đưa người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cần hỗ trợ đến nơi an toàn, đồng thời di chuyển phương tiện, tài sản lên vị trí cao. Không vớt củi, đánh bắt cá hoặc đi lại tại khu vực nước chảy xiết.
Ở cấp độ đặc biệt nguy hiểm như bão khẩn cấp, lũ đặc biệt lớn, sóng thần, tín hiệu là 5 hồi còi, mỗi hồi 30 giây, giãn cách 5 giây. Đây là cảnh báo yêu cầu hành động ngay: chấp hành lệnh sơ tán, nhanh chóng di chuyển đến nơi an toàn, tuyệt đối không ở lại khu vực nguy hiểm và tuân thủ hướng dẫn của chính quyền, lực lượng chức năng.
Như vậy, người dân cần ghi nhớ một nguyên tắc đơn giản: còi kiểm tra chỉ 1 hồi ngắn; còn còi cảnh báo được phát theo từng số hồi, thời lượng và khoảng cách khác nhau, tương ứng với từng tình huống thiên tai. Việc nhận biết chính xác tín hiệu sẽ giúp tránh tâm lý hoang mang khi hệ thống được kiểm tra, đồng thời không bỏ lỡ thời điểm cần thiết để ứng phó.
Chủ động từ gia đình, không chờ đến khi nguy hiểm
Theo cơ quan chuyên môn, hiệu quả của hệ thống còi không chỉ nằm ở khả năng phát âm thanh đến cộng đồng mà còn phụ thuộc vào việc người dân hiểu và phản ứng đúng sau khi nhận tín hiệu.
Vì vậy, mỗi gia đình cần chuẩn bị phương án ứng phó ngay từ trước mùa mưa bão. Trước hết là xác định nơi trú tránh an toàn, tuyến đường có thể di chuyển khi phải sơ tán và thống nhất cách liên lạc giữa các thành viên. Những gia đình có người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người khuyết tật càng cần chủ động phương án hỗ trợ, không để đến khi tình huống khẩn cấp mới tìm cách di chuyển.
Các vật dụng thiết yếu như nước uống, thực phẩm, đèn pin, thiết bị liên lạc và những vật dụng cần thiết khác nên được chuẩn bị ở nơi dễ lấy. Tại khu vực có nguy cơ ngập, cần kê cao tài sản, thiết bị điện, chủ động bảo vệ phương tiện và hạn chế những nguy cơ mất an toàn do nước lũ.
Khi nghe tín hiệu cảnh báo, người dân không nên chỉ dựa vào tiếng còi để tự đánh giá tình hình mà cần đồng thời cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống. Theo hướng dẫn của thành phố, các kênh cần theo dõi gồm Đài Khí tượng Thủy văn, ứng dụng Hue-S, hệ thống loa cảnh báo, Ủy ban nhân dân xã, phường và đường dây nóng tại địa phương; thông tin trên các kênh truyền hình, phát thanh và các nguồn chính thống khác cũng cần được ưu tiên.
Đặc biệt, trong tình huống lũ lớn, người dân cần tránh tâm lý tò mò hoặc chủ quan. Không đi qua vùng ngập sâu, cầu, tràn, ngầm tràn; không vớt củi, đánh bắt cá hoặc tiếp cận khu vực nước chảy xiết. Với những nơi có nguy cơ mất an toàn, việc rời khỏi khu vực nguy hiểm cần được thực hiện theo hướng dẫn của chính quyền thay vì chờ đến khi nước dâng cao mới di chuyển.
Khi có lệnh sơ tán, yêu cầu quan trọng nhất là đưa người đến nơi an toàn trước, tài sản tính sau. Trong tình huống đặc biệt nguy hiểm, việc cố ở lại để bảo vệ nhà cửa, phương tiện hoặc tài sản có thể làm gia tăng nguy cơ đối với tính mạng và gây khó khăn cho lực lượng cứu hộ, cứu nạn.
Bên cạnh đó, người dân cần bình tĩnh, không lan truyền những thông tin chưa được kiểm chứng. Tờ rơi hướng dẫn của Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế cũng nhấn mạnh việc theo dõi thông tin từ chính quyền, hỗ trợ người già, trẻ em, người khuyết tật và thực hiện đúng hướng dẫn, lệnh sơ tán.
Việc đưa hệ thống còi hú vào vận hành là thêm một “lớp” cảnh báo trực tiếp, giúp thông tin thiên tai tiếp cận cộng đồng nhanh hơn. Tuy nhiên, tiếng còi chỉ thật sự có giá trị khi người dân nghe đúng, hiểu đúng và hành động đúng.
Trong mỗi gia đình, việc ghi nhớ các tín hiệu còi, chuẩn bị sẵn phương án ứng phó và thường xuyên theo dõi thông tin chính thống là những việc có thể thực hiện ngay từ hôm nay. Khi thiên tai xảy ra, sự chuẩn bị từ trước sẽ giúp mỗi người bình tĩnh hơn, giảm nguy cơ bị động và góp phần bảo vệ an toàn cho cả gia đình, cộng đồng.
Nghe đúng tín hiệu-hành động kịp thời-không chủ quan trước thiên tai là thông điệp cốt lõi mà hệ thống cảnh báo còi hú hướng đến.
NGUYỄN CÔNG HẬU