Tình trạng sạt lở bờ sông đang diễn biến phức tạp tại nhiều khu vực trên địa bàn thành phố Huế, đe dọa công trình di tích, hạ tầng giao thông và đất đai, nhà cửa của người dân.
Trong bối cảnh mùa mưa lũ đang diễn ra, việc triển khai các biện pháp ứng phó, khắc phục những điểm sạt lở xung yếu nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và các công trình hạ tầng đang trở nên cấp thiết.
Nằm ven sông Hương, đình làng Hải Cát, phường Kim Long, thành phố Huế là địa điểm gắn liền với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương. Hàng năm, nơi đây đón nhiều đoàn thuyền tham gia Lễ hội Điện Huệ Nam vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch.
Lễ hội gắn với thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; thực hành tín ngưỡng này cũng được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tuy nhiên, khu vực trước đình làng đang đối mặt với tình trạng sạt lở nghiêm trọng.
Theo ông Trần Văn Trung, Trưởng làng Hải Cát, trước đây, bãi bồi nằm cách đình làng khoảng 20m. Qua thời gian, lòng sông bị khoét sâu, bờ sông liên tục sạt lở, ảnh hưởng đến khu vực đất ven sông và công trình kè bảo vệ phía trước đình làng.
Mặc dù khu vực này đã được xây dựng bờ kè kiên cố, dòng nước vẫn khoét sâu phía dưới, tạo thành những khoảng rỗng dạng hàm ếch. Sau lễ hội Điện Huệ Nam vào tháng Bảy âm lịch vừa qua, tình trạng sạt lở tại khu vực này tiếp tục diễn biến phức tạp. Một đoạn bờ sông dài gần 50m bị sạt lở, có vị trí ăn sâu khoảng 4m, độ sâu từ 3-5m; phần bêtông lớn đã bị nước cuốn trôi xuống sông.
Lo ngại tình trạng sạt lở tiếp tục lan rộng trong mùa mưa lũ, người dân Hải Cát đã tự đóng góp hơn 30 triệu đồng để gia cố tạm thời khu vực bờ sông. Những ngày đầu tháng 10/2026, bà con đã thuê phương tiện vận chuyển đất, đóng cọc tre sâu vào nền đất, phía ngoài gia cố bằng đá hộc nhằm giữ phần đất còn lại, hạn chế sạt trượt.
Ông Trần Văn Trung cho hay tình trạng sạt lở trước đình làng đã kéo dài hơn 10 năm và thường diễn biến mạnh sau các đợt mưa lũ. Không chỉ khu vực đình làng, nhiều đoạn bờ sông Hương qua địa bàn còn bị sạt lở, có vị trí ăn sâu 40-50m vào đất liền. Đình làng Hải Cát thuộc quần thể di tích được xếp hạng cấp quốc gia.
Tuy nhiên, việc khắc phục tình trạng sạt lở cần nguồn kinh phí lớn, liên quan đến công trình ven sông nên phải tuân thủ các quy định pháp luật về đê điều và các quy định liên quan. Giải pháp gia cố do người dân thực hiện hiện nay chỉ mang tính tạm thời. Người dân mong muốn các cấp, ngành sớm khảo sát, có phương án xử lý căn cơ để bảo vệ công trình di tích, đất đai và tài sản của cộng đồng, nhất là khi các đợt mưa lớn, lũ cao có thể tiếp tục làm gia tăng nguy cơ sạt lở.
Không riêng Hải Cát, tại khu vực ven sông Hương thuộc phường Thủy Xuân, gần ngã ba Tuần, tình trạng sạt lở cũng đang uy hiếp đường dân sinh. Một khối lượng lớn đất bị cuốn trôi, tạo vết sạt sâu hơn 4 m; điểm sạt lở hiện chỉ cách nhà dân khoảng 4m. Khu vực này đã được gia cố bằng bao cát, đồng thời lực lượng chức năng giăng dây, đặt biển cảnh báo để hạn chế nguy cơ mất an toàn. Tuy nhiên, dòng nước mưa chảy xiết vẫn tiếp tục tác động đến phần đất và vị trí đã gia cố.
Theo người dân địa phương, sạt lở tại đây đã diễn ra nhiều năm, gây lo lắng cho các hộ sinh sống xung quanh và người tham gia giao thông, đặc biệt vào ban đêm khi tầm nhìn hạn chế. Người dân mong muốn khu vực sớm được khắc phục để bảo đảm an toàn trong mùa mưa bão.
Thống kê đến cuối tháng 9/2026 cho thấy thành phố Huế có khoảng 73,9km bờ sông bị sạt lở nặng, với tổng nhu cầu kinh phí dự kiến để khắc phục hơn 1.700 tỷ đồng. Đây là áp lực lớn đối với công tác phòng, chống thiên tai của địa phương, nhất là khi mùa mưa lũ hằng năm tập trung từ tháng 9 đến tháng 12. Trong thời gian này, mực nước các sông thường dâng cao, dòng chảy từ thượng nguồn đổ về mạnh, cuốn trôi đất ở hai bên bờ.
Những năm gần đây, các đợt mưa lũ lớn tiếp tục làm gia tăng tình trạng sạt lở, ảnh hưởng đến đời sống người dân, sản xuất nông nghiệp và nhiều công trình hạ tầng. Riêng đợt mưa lớn trong tháng Chín vừa qua, mực nước sông Ô Lâu đoạn qua phường Phong Điền dâng cao, tác động đến các khu vực xung yếu. Địa phương ghi nhận thêm 3 điểm sạt lở tại tổ dân phố Vĩnh Nguyên, với tình trạng đất bờ sông bị cuốn trôi, ăn sâu từ 1-5m vào phía nhà dân và đường dân sinh.
Theo ông Đặng Văn Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế, những năm gần đây, thiên tai trên địa bàn diễn biến khốc liệt. Các đợt mưa lũ trong năm 2025 và những đợt mưa từ đầu tháng 9/2026 tiếp tục gây sạt lở tại nhiều đoạn bờ sông Hương, sông Bồ, sông Ô Lâu và các tuyến sông khác.
Tại phường Kim Long, nhiều vị trí ven sông Hương, sông Bạch Yến và các khu vực gò đồi được xác định có nguy cơ ngập lụt, sạt lở bờ sông, sạt lở đất khi xảy ra mưa lớn, lũ kéo dài. Theo phương án phòng, chống thiên tai của địa phương, dọc sông Hương, khoảng 300 hộ dân sinh sống trên tuyến đường Văn Thánh có nguy cơ bị ảnh hưởng khi nước sông dâng cao.
Tại khu vực thượng nguồn, các đoạn sông Hữu Trạch và Tả Trạch được xác định có nguy cơ sạt lở bờ sông khi mưa lớn, lũ. Dọc sông Kẻ Vạn, khoảng 200 hộ dân trên tuyến đường Vạn Xuân, phần lớn sống trong nhà cấp 4, nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở bờ sông và ngập sâu.
Trên sông Bạch Yến, đoạn từ đường Lựu Bảo đến cầu Xước Dũ từng xảy ra nhiều điểm sạt lở; một số hộ dân dọc đường Lý Nam Đế cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng khi mưa lũ. Ở khu vực gò đồi Long Hồ Thượng và núi Xước Dũ, khoảng 46 hộ được xác định nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở cao. Tuyến đường vào khu vực Chầm-Lim thường bị ngập sâu, gây chia cắt giao thông khi mưa lớn.
Để chủ động ứng phó, phường Kim Long đã kiện toàn 4 đội xung kích phòng, chống thiên tai với hơn 200 thành viên, phân công phụ trách tại 20 tổ dân phố. Lực lượng, phương tiện và vật tư được bố trí theo phương châm “4 tại chỗ”; các phương án cảnh báo, hướng dẫn đi lại và sơ tán người dân tại khu vực có nguy cơ mất an toàn được chuẩn bị để triển khai khi cần thiết.
Sạt lở bờ sông tại thành phố Huế không chỉ đe dọa nhà cửa, đất sản xuất của người dân mà còn ảnh hưởng đến các công trình giao thông, hạ tầng kỹ thuật và di tích văn hóa. Theo thống kê đến cuối tháng 9/2026, thành phố có khoảng 73,9km bờ sông bị sạt lở nặng, với nhu cầu kinh phí khắc phục dự kiến hơn 1.700 tỷ đồng.
Những năm qua, thành phố đã đầu tư xây dựng khoảng 99,6km kè chống sạt lở. Hiện nay, các công trình kè trên sông Hương, sông Bồ và sông Ô Lâu đang được triển khai với tổng chiều dài khoảng 14,4km. Tuy nhiên, trước tình hình sạt lở diễn biến phức tạp, nhu cầu nguồn lực để xử lý các điểm xung yếu vẫn rất lớn.
Ông Đặng Văn Hòa cho biết các đợt mưa lũ trong năm 2025 và những đợt mưa từ đầu tháng 9/2026 tiếp tục gây sạt lở nhiều đoạn bờ sông trên địa bàn.
Trước mắt, thành phố chỉ đạo các địa phương tăng cường theo dõi, cảnh báo, bố trí lực lượng canh gác tại khu vực nguy hiểm và chủ động phương án di dời người dân khi cần thiết. Về lâu dài, các địa phương phối hợp với ngành chức năng rà soát, đánh giá mức độ nguy hiểm, tham mưu phương án đầu tư xử lý các điểm sạt lở xung yếu, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân./.
(TTXVN/Vietnam+)