Nguyễn Thị Oanh thi đấu kỳ Asiad cuối cùng trong sự nghiệp - Ảnh: NAM TRẦN
Dẫu biết rằng ở tuổi 31, Nguyễn Thị Oanh hầu như không có hy vọng cạnh tranh huy chương Asiad nữa, nhưng người hâm mộ vẫn chờ đón màn trình diễn cuối cùng từ ngôi sao còn sót lại trong "kỷ nguyên vàng" của điền kinh Việt Nam.
Tạm biệt một thế hệ vàng rực rỡ
Mà đâu chỉ điền kinh, Nguyễn Thị Oanh - cùng với đồng đội Quách Thị Lan, rồi Nguyễn Huy Hoàng ở bơi lội, Dương Thúy Vi ở wushu, hay có thể là cả Trần Thị Thanh Thúy ở bóng chuyền, Nguyễn Thùy Linh ở cầu lông... đều tạo nên một cảm giác man mác buồn như vậy trong kỳ Asiad này.
Họ là những ngôi sao thể thao ở tuổi trên dưới 30, bước vào kỳ Asiad nhiều khả năng là cuối cùng trong sự nghiệp, và vẫn gồng gánh trên vai một thứ chỉ tiêu không nằm trong kế hoạch của đoàn thể thao Việt Nam.
Mà đó là chỉ tiêu trong lòng người hâm mộ, chỉ tiêu về việc "thưởng thức, theo dõi, và thần tượng" các ngôi sao ở ngày hội thể thao châu lục.
Ánh Viên mở ra kỷ nguyên rực rỡ cho thể thao Việt Nam tại Asiad 2014 - Ảnh: NGUYÊN KHÔI
12 năm trước, kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên mở màn một giai đoạn cực thịnh cho thể thao Việt Nam, nhìn theo góc độ phong trào Olympic.
Như đã nói, đây không phải là câu chuyện về tấm huy chương. Bởi nếu chỉ đánh giá theo huy chương Asiad, Ánh Viên cũng chỉ có mỗi 2 tấm HCĐ.
Nhưng đó là những tấm huy chương ở môn thể thao cơ bản của phong trào Olympic, và cũng là sân chơi mang tính biểu tượng cho sức mạnh của nền thể thao, khoa học, hay cả kinh tế.
Trên toàn cầu, những cường quốc mạnh nhất làng bơi lội là Mỹ, Úc, Nga, Anh, Trung Quốc, Nhật Bản... Và nếu chỉ xét ở châu Á, họ cũng là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore...
Có một nữ kình ngư chen chân được vào cuộc đua đó, vì vậy là niềm tự hào không chỉ của thể thao Việt Nam, mà còn của dân tộc Việt Nam.
Asiad 2018, Nguyễn Huy Hoàng khiến làng bơi một phen nín thở với cú so kè từng sải tay với siêu sao bơi lội Sun Yang (Tôn Dương) của Trung Quốc. Cần biết rằng Tôn Dương khiến cả làng bơi của Mỹ, của Úc còn phải ngán ngẩm mỗi khi đối đầu.
Huy Hoàng chung cuộc chỉ về nhì, nhưng đã đua quyết liệt đến 99% của cuộc đua, và đoạt HCB bơi lội đầu tiên ở Asiad cho Việt Nam.
Cũng trong năm đó, tại Jakarta 2018, điền kinh Việt Nam có chuỗi chiến tích đáng nể. VĐV Bùi Thị Thu Thảo giành HCV nhảy xa, Quách Thị Lan cũng đoạt HCV 400m rào nữ (ban đầu chỉ HCB, nhưng sau được trao HCV vì nhà vô địch Adekoya bị phát hiện dùng doping), Nguyễn Thị Oanh HCĐ 3.000m vượt chướng ngại vật...
Hoàng Xuân Vinh và tấm HCV Olympic 2016 - Ảnh: HUY ĐĂNG
Trên đất Indonesia năm 2018, Hoàng Xuân Vinh đi đến đâu đều được cánh truyền thông hỏi han đến đó. Đơn giản vì Hoàng Xuân Vinh là nhà vô địch Olympic 2016.
Ánh Viên cũng vậy, và Tiến Minh ở cầu lông cũng thế. Dù sa sút tại Asiad 2018 vì tuổi tác, tay vợt TP.HCM đã đấu tưng bừng với Lee Chong Wei, Lin Dan trong các kỳ Asiad trước đó, vẫn luôn là cái tên khiến giới truyền thông quốc tế phải nhắc đến mỗi khi hướng về môn cầu lông.
Đến Hàng Châu 2022 (nhưng diễn ra vào năm 2023), Ánh Viên đã nghỉ, và hào quang những ngôi sao thể thao Việt Nam dần tắt.
Huy Hoàng dù vẫn giành 2 HCĐ nhưng mọi thông số đều đi xuống. Thùy Linh bất lực không thể vươn lên đẳng cấp hàng đầu. Điền kinh không còn xuất hiện thêm tài năng trẻ nào khác...
Thật ra, một chút ánh sáng đã le lói đầy hứa hẹn nơi Nguyễn Văn Khánh Phong - HCB thể dục dụng cụ, hay Trịnh Thu Vinh và Phạm Quang Huy ở môn bắn súng...
Nhưng sau 3 năm, những cái tên kể trên đều đi xuống về thành tích. Dù không thể chê trách VĐV, nhưng đó vẫn là sự thật phải khiến người hâm mộ thể thao Việt Nam hụt hẫng.
Chưa có thế hệ kế thừa tương xứng
Vẫn còn vài ngày thi đấu nữa ở Asiad, với một số môn thể thao có thể mang về thêm HCV cho Việt Nam tại Aichi-Nagoya 2026. Nhưng yếu tố ngôi sao của thể thao Việt Nam trên đất Nhật Bản đã hoàn toàn tắt lịm.
Ở Aichi-Nagoya, Việt Nam không chỉ thiếu huy chương, mà quan trọng hơn cả, là thiếu đi yếu tố ngôi sao.
Những ngôi sao từng mang về vô vàn vinh quang cho Việt Nam tại đấu trường quốc tế - Đồ họa: HUY ĐĂNG
Không có Ánh Viên mới, không có Tiến Minh mới, cũng chưa chân chạy nào sánh được với Quách Thị Lan, Nguyễn Thị Huyền, Vũ Thị Hương... Cả ở một môn thể thao rất được người Việt yêu thích như xe đạp, khi Nguyễn Thị Thật sa sút cũng không còn ai đủ sức cạnh tranh ở châu lục.
Đó là thực trạng đáng buồn của thể thao Việt Nam khi đối chiếu với những nền thể thao trong khu vực.
Thái Lan có chân chạy Puripol Boonson làm bùng nổ những đường đua tốc độ, với trình độ có lẽ đã vươn đến tầm Olympic. Rồi cả Kunlavut Vitidsarn, nhà vô địch cầu lông đơn nam.
Indonesia có một dàn ngôi sao cầu lông đã giúp họ đánh bại Trung Quốc trong 2 trận chung kết đồng đội nam và đôi nam, từ Jonatan Christie cho đến Alwi Farhan...
Những ngôi sao thế hệ mới - Đồ họa: HUY ĐĂNG
Cả Philippines cũng có một Carlos Yulo đã đạt đến tầm cỡ ngôi sao hàng đầu thế giới ở môn thể dục dụng cụ...
Asiad không chỉ là nơi so đọ cuộc đua huy chương giữa các nền thể thao, mà còn là nơi trưng ra những biểu tượng về sức vóc, những câu chuyện phi thường, và cả nét cuốn hút trên sàn đấu.
Một nền thể thao hùng mạnh cần phải có được những ngôi sao mang tính biểu tượng như vậy. Người hâm mộ thể thao Việt Nam đành phải chờ đến Asiad 21 vào 4 năm sau để ngóng chờ những Ánh Viên mới, Hoàng Xuân Vinh mới...
Chân chạy Thái Lan lập kỷ lục châu Á, tiếp tục thống trị AsiadSau chiến thắng ấn tượng ở nội dung 100m nam, chân chạy Thái Lan Puripol Boonson tiếp tục thể hiện sự áp đảo với một cuộc đua tốc độ khác ở sân chơi điền kinh Asiad.