Huyết áp lên xuống thất thường: Nghiên cứu phát hiện nguy cơ đáng chú ý

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Huyết áp thay đổi thất thường có thể không chỉ là tình trạng nhất thời mà còn liên quan đến nguy cơ sức khỏe đáng chú ý, theo một nghiên cứu mới.

Huyết áp cao từ lâu được biết là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy không chỉ mức huyết áp trung bình, mà mức độ dao động của huyết áp giữa các lần đo cũng có thể cung cấp thêm thông tin về nguy cơ sức khỏe lâu dài.

Nghiên cứu được trình bày tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Tiểu đường châu Âu (EASD) ở Milan, Ý, do các nhà khoa học tại Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam (Hà Lan) thực hiện.

Huyết áp càng dao động, nguy cơ càng cao

Các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu của 57.611 người tham gia UK Biobank, độ tuổi trung bình 55,4. Những người này có ít nhất 2 lần đo huyết áp để các nhà khoa học đánh giá mức độ thay đổi giữa các lần khám.

Nhóm nghiên cứu theo dõi sự biến động của huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, huyết áp động mạch trung bình và áp lực mạch, đồng thời tính đến khoảng thời gian giữa các lần đo.

Trong thời gian theo dõi 5,1 năm, có 1.460 người tử vong và 571 người bị đột quỵ.

Kết quả cho thấy huyết áp càng dao động thất thường giữa các lần đo thì nguy cơ tử vong càng cao.

Cụ thể, khi mức dao động của huyết áp tâm thu tăng thêm một mức độ lệch chuẩn, nguy cơ tử vong tăng 11%. Với huyết áp tâm trương, nguy cơ này tăng 8%.

Mức dao động huyết áp cũng liên quan đến nguy cơ đột quỵ. Khi huyết áp tâm trương dao động nhiều hơn một mức độ lệch chuẩn, nguy cơ đột quỵ tăng 12%. Với huyết áp động mạch trung bình, nguy cơ đột quỵ tăng 10%.

Người mắc tiểu đường cần đặc biệt lưu ý

Một phát hiện đáng chú ý là mối liên quan giữa biến động huyết áp và nguy cơ tử vong rõ hơn ở những người có rối loạn đường huyết.

Những người mắc tiểu đường loại 2 đồng thời có mức biến động huyết áp tâm thu cao có nguy cơ tử vong cao gấp 2,8 lần so với nhóm có đường huyết bình thường và huyết áp ít dao động.

Ở nhóm tiền tiểu đường có mức biến động huyết áp cao, nguy cơ tử vong cao hơn 62% so với nhóm đường huyết bình thường và huyết áp ổn định.

Tuy nhiên, các con số này không có nghĩa huyết áp dao động là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ hoặc tử vong. Đây là nghiên cứu quan sát, chỉ cho thấy mối liên quan. Các nhà nghiên cứu cũng chưa xác định liệu việc làm giảm mức dao động huyết áp có giúp giảm nguy cơ hay không.

Không nên chỉ nhìn 1 lần đo huyết áp

Tiến sĩ Fariba Ahmadizar, Khoa Y học tổng quát, Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam, cho biết những thay đổi của huyết áp theo thời gian có thể cung cấp thêm thông tin bên cạnh chỉ số huyết áp trung bình trong các lần khám định kỳ.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh cần có thêm nghiên cứu trước khi mức độ biến động huyết áp có thể được đưa vào thực hành lâm sàng thường quy.

Vì vậy, người dân không nên tự đánh giá nguy cơ chỉ dựa trên một vài lần huyết áp lên xuống. Nếu các chỉ số tại nhà hoặc tại cơ sở y tế thường xuyên thay đổi bất thường, đặc biệt ở người mắc tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và hướng dẫn cách theo dõi phù hợp.

Việc đo huyết áp đúng kỹ thuật, trong điều kiện tương tự nhau và ghi lại kết quả theo thời gian có thể giúp bác sĩ có cái nhìn đầy đủ hơn về tình trạng huyết áp, thay vì chỉ dựa vào một con số đơn lẻ.

Nghiên cứu mới được trình bày tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Tiểu đường châu Âu (EASD) tại Milan, Ý cho thấy mức độ dao động huyết áp giữa các lần đo phản ánh nhiều thông tin quan trọng về nguy cơ sức khỏe lâu dài. Công trình do các nhà khoa học tại Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam (Hà Lan) thực hiện thông qua việc phân tích dữ liệu của 57.611 người tham gia UK Biobank với độ tuổi trung bình 55,4. Trong thời gian theo dõi 5,1 năm, ghi nhận 1.460 trường hợp tử vong và 571 ca đột quỵ. Kết quả phân tích chỉ ra rằng chỉ số huyết áp càng biến động thất thường thì nguy cơ tử vong và đột quỵ càng tăng cao. Cụ thể, khi mức dao động của huyết áp tâm thu tăng thêm một độ lệch chuẩn, nguy cơ tử vong tăng 11%, trong khi con số này ở huyết áp tâm trương là 8%. Bên cạnh đó, mức tăng một độ lệch chuẩn trong dao động huyết áp tâm trương và huyết áp động mạch trung bình làm gia tăng nguy cơ đột quỵ tương ứng là 12% và 10%. Mối liên quan giữa sự biến động huyết áp và nguy cơ tử vong đặc biệt ghi nhận rõ nét ở nhóm người gặp rối loạn đường huyết. Nhóm bệnh nhân tiểu đường loại 2 có mức biến động huyết áp tâm thu cao đối mặt với nguy cơ tử vong cao gấp 2,8 lần so với người có đường huyết bình thường và huyết áp ổn định. Ngoài ra, đối với nhóm tiền tiểu đường sở hữu chỉ số huyết áp dao động mạnh, nguy cơ tử vong cũng cao hơn 62% so với nhóm so sánh. Tiến sĩ Fariba Ahmadizar thuộc Khoa Y học tổng quát, Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát và chưa khẳng định quan hệ nguyên nhân kết quả trực tiếp. Chuyên gia cho rằng sự thay đổi huyết áp theo thời gian là thông tin bổ sung giá trị bên cạnh chỉ số trung bình, song cần thêm thử nghiệm trước khi áp dụng vào thực hành lâm sàng. Do đó, người dân không nên tự đánh giá sức khỏe chỉ dựa trên vài lần đo bất thường mà cần tham vấn y tế chuyên khoa để theo dõi toàn diện.