Iran bắt tàu ngầm không người lái Mỹ sau cảnh báo vùng cấm ở Hormuz

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 8/9 tuyên bố lực lượng hải quân đã bắt giữ một tàu ngầm không người lái của quân đội Mỹ tại lối vào eo biển Hormuz. Theo thông báo, vụ việc diễn ra vào rạng sáng, trong một chiến dịch phối hợp phức tạp giữa lực lượng tình báo và tác chiến của Iran. Tehran cho biết chiếc tàu bị thu giữ sau khi Iran liên tục cảnh báo các phương tiện không được đi vào những khu vực chưa được phê duyệt. IRGC mô tả đây là một trong những tàu ngầm không người lái thông minh, hiện đại nhất của quân đội Mỹ, sở hữu công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực tác chiến dưới mặt nước. Phía Iran nói thiết bị này được bàn giao cho hạm đội Mỹ vào năm 2025, song không công bố ngay thông tin chi tiết về thời điểm hoặc cách thức bắt giữ. IRGC đồng thời tuyên bố hình ảnh chiếc tàu sẽ được công bố trong vài giờ tiếp theo, nhằm làm rõ tuyên bố đang gây chú ý. Truyền thông Iran cho biết tàu ngầm không người lái này có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ dưới mặt nước, thay thế một phần hoạt động trinh sát nguy hiểm đối với con người. Những khả năng được nêu gồm giám sát, lập bản đồ đáy biển, phát hiện thủy lôi, kiểm tra các tuyến cáp cùng đường ống ngầm. Nếu được xác nhận, các chức năng này cho phép thiết bị thu thập thông tin quan trọng tại một trong những tuyến hàng hải nhạy cảm nhất thế giới. Cũng trong ngày 8/9, IRGC tuyên bố hệ thống phòng không của lực lượng này đã đánh chặn và phá hủy một máy bay không người lái MQ-1 trên eo biển Hormuz. MQ-1 là mẫu máy bay không người lái do Mỹ sản xuất, thường được sử dụng cho các nhiệm vụ giám sát và trinh sát từ xa. Tuy nhiên, thông tin về địa điểm chính xác, thời điểm xảy ra vụ việc cũng như tình trạng các bộ phận máy bay chưa được Iran công bố đầy đủ. Eo biển Hormuz nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, giữ vai trò cửa ngõ hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng và thương mại quốc tế. Kể từ khi xung đột với Mỹ bùng phát vào cuối tháng 2, Iran tăng cường kiểm soát khu vực, đồng thời cảnh báo tàu thuyền không tự ý sử dụng những tuyến đường chưa được Tehran chấp thuận. Động thái này làm gia tăng nguy cơ đối đầu trên biển, trong bối cảnh hoạt động quân sự giữa hai bên liên tục diễn biến căng thẳng. Washington trong khi đó duy trì lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng biển Iran, đồng thời mở rộng sức ép kinh tế nhằm buộc Tehran phải khuất phục. Mỹ cũng triển khai các biện pháp trừng phạt nhằm vào những tổ chức có liên kết tài chính với Iran, khiến tranh chấp trên biển gắn chặt với cuộc đối đầu kinh tế. Hai bên vì vậy đều xem quyền kiểm soát tuyến hàng hải này là công cụ gây sức ép chiến lược, không chỉ đơn thuần là vấn đề an ninh khu vực. Ngày 7/9, ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, nói các vụ phóng tên lửa gần đây của Tehran có thể được xem là lời cảnh báo rõ ràng gửi tới Mỹ. Ông Rezaei cảnh báo Iran đang chuẩn bị thiết lập vùng cấm trên khắp vịnh Ba Tư, đồng thời đe dọa phong tỏa toàn diện eo biển Hormuz để đáp trả các lệnh trừng phạt kinh tế của Washington. Quan chức Iran nói vùng cấm sẽ bắt đầu từ tuyến phong tỏa của Hải quân Mỹ, bao gồm các vùng biển thuộc vịnh Ba Tư, và mọi tàu đi vào sẽ bị đưa vào danh sách trừng phạt. Một quan chức cấp cao Mỹ nói với Al Jazeera rằng tuyến đường thủy chiến lược này vẫn hoàn toàn thông suốt và nằm dưới sự kiểm soát của Hải quân Mỹ. Theo phía Mỹ, khoảng 20 tàu đang tham gia phong tỏa Iran, đồng thời hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz, trái ngược với cảnh báo từ Tehran. Những tuyên bố đối đầu được đưa ra khi các cuộc không kích ăn miếng trả miếng bùng phát trở lại từ tuần trước, sau một thời gian tạm lắng, với nguy cơ tiếp tục kéo căng tình hình tại khu vực.