Iran gửi tín hiệu tới Mỹ nhằm chấm dứt xung đột

Một quan chức Iran ngày 22/9 nói với Reuters rằng phái đoàn nước này dự họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York được trao toàn quyền khôi phục các hoạt động ngoại giao với Mỹ. Tehran xem kỳ họp thường niên của Liên hợp quốc là cơ hội để Washington quay lại con đường ngoại giao, nếu Mỹ thể hiện những bước đi cụ thể và rõ ràng. Quan chức Iran khẳng định nước này hoan nghênh mọi nỗ lực nối lại đối thoại, trong bối cảnh cuộc xung đột giữa hai bên đã kéo dài bảy tháng và gây nhiều sức ép. Trong thời gian diễn ra kỳ họp, Iran dự kiến tranh thủ tiếp xúc với các quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải để tham vấn hướng giải quyết xung đột. Mục tiêu của Tehran là tìm một lối ra ngoại giao, thay vì để tình trạng đối đầu tiếp tục làm gián đoạn an ninh khu vực và các hoạt động hàng hải quốc tế. Những tín hiệu mới cho thấy Iran muốn mở lại kênh thương lượng với Washington, dù các điều kiện liên quan đến phong tỏa và hoạt động quân sự vẫn còn khác biệt lớn. Cùng ngày, Kyodo News dẫn lời một quan chức cấp cao Iran cho biết Tehran có thể mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày nếu Mỹ giảm áp lực quân sự. Điều kiện đi kèm gồm việc Washington dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran, vốn đang tác động trực tiếp tới hoạt động thương mại và xuất khẩu dầu thô. Kyodo là kênh truyền thông đầu tiên đưa tin về đề xuất này, đánh giá đây là nỗ lực mới của Tehran nhằm thúc đẩy đàm phán với Washington. Theo đề xuất được chuyển tới Mỹ thông qua các bên trung gian, Iran muốn nối lại thương lượng để chấm dứt vĩnh viễn tình trạng xung đột giữa hai nước. Tuy nhiên, quan chức Iran loại trừ khả năng Tổng thống Masoud Pezeshkian gặp Tổng thống Donald Trump bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc. Dù vậy, Tehran vẫn cho rằng một thỏa thuận có thể đạt được nếu Washington thể hiện sự nghiêm túc, đồng thời chứng minh cam kết trong tiến trình ngoại giao. Iran đang chờ những dấu hiệu cho thấy Mỹ sẵn sàng trở lại bàn đàm phán và thực hiện các bước hướng tới chấm dứt phong tỏa quân sự tại các cảng nước này. Tehran đồng thời yêu cầu Washington ngừng những hoạt động quân sự liên quan đến eo biển Hormuz, tuyến hàng hải giữ vai trò quan trọng đối với vận chuyển năng lượng. Các yêu cầu ấy phản ánh cách Iran gắn việc khôi phục ngoại giao với những thay đổi cụ thể trong chính sách quân sự và kinh tế của Mỹ. Việc Iran nhấn mạnh giải pháp ngoại giao diễn ra khi lệnh phong tỏa các cảng gây sức ép ngày càng rõ lên xuất khẩu dầu thô, nguồn thu chủ yếu của nước này. Cuộc xung đột kéo dài cũng làm gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, nơi có ý nghĩa đặc biệt đối với dòng chảy năng lượng quốc tế. Bất kỳ diễn biến nào tại khu vực này đều có thể tác động tới hoạt động vận tải biển, trong khi các bên vẫn chưa tìm được cơ chế giảm căng thẳng hiệu quả. Ngày 19/9, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei cho biết Tehran đã đưa ra bảy điều kiện với Washington. Các điều kiện bao gồm yêu cầu chấm dứt phong tỏa những cảng của Iran và giải phóng các tài sản Iran đang bị phong tỏa, bên cạnh những nội dung khác. Phát biểu của ông Rezaei được xem là một phần trong thông điệp kép, khi Iran vừa để ngỏ khả năng ngoại giao, vừa duy trì sự sẵn sàng tiếp tục xung đột. Mỹ hiện chưa phản hồi các điều kiện mới do Iran đưa ra, còn ông Rezaei nói Tehran đang chờ Washington chấp nhận và thực hiện những yêu cầu này. Trong khi đó, cuối tuần trước, Mỹ cảnh báo công dân tại Iraq, Bahrain, Oman, Ả rập Xê út, Iran, Qatar, Li Băng, Kuwait và Jordan cần đề cao cảnh giác. Washington nhận định tình hình an ninh vẫn phức tạp, với nguy cơ leo thang bất ngờ, khiến các tín hiệu ngoại giao tại New York được theo dõi đặc biệt chặt chẽ.