Nông nghiệp không chỉ tạo ra nguyên liệu, thực phẩm mà còn có thể trở thành nền tảng phát triển công nghiệp chế biến, du lịch và văn hóa. Từ ứng dụng công nghệ trong chăn nuôi bò sữa, đưa đặc sản vào câu chuyện ẩm thực đến xây dựng thương hiệu cà-phê, những góc nhìn từ doanh nghiệp cho thấy nông sản muốn vươn xa cần được kết nối chặt chẽ hơn với thị trường và bản sắc địa phương.
Công nghệ tạo nền tảng chất lượng
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm chất lượng và an toàn thực phẩm, ứng dụng công nghệ đang trở thành yêu cầu quan trọng của sản xuất nông nghiệp. Từ quản lý nguyên liệu, tổ chức sản xuất đến chế biến và phân phối, mỗi khâu đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh.
Giám đốc trang trại bò sữa NutiMilk Đoàn Trung Kiên cho biết, chất lượng sữa được quyết định từ toàn bộ chuỗi sản xuất, bắt đầu từ việc chăm sóc đàn bò, quản lý nguồn thức ăn, điều kiện chuồng trại đến khâu thu hoạch và bảo quản nguyên liệu. Trong đó, việc ứng dụng công nghệ giúp kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn, hạn chế những yếu tố có thể ảnh hưởng chất lượng sữa, tạo nền tảng để doanh nghiệp phát triển các sản phẩm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thị trường.
Ứng dụng khoa học-công nghệ được xem là hướng đi quan trọng để gia tăng giá trị ngành sữa. Thay vì cạnh tranh chủ yếu về sản lượng, doanh nghiệp có thể tạo lợi thế bằng những sản phẩm được thiết kế phù hợp từng nhóm đối tượng và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Theo đó, các trang trại chăn nuôi hiện đại hoàn toàn có thể kết hợp với hoạt động tham quan, trải nghiệm thực tế, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất, từ đó tăng sự tin tưởng đối với sản phẩm và thương hiệu.
Tỉnh Gia Lai có nhiều lợi thế phát triển các ngành hàng chủ lực như cà-phê, hồ tiêu, sầu riêng, chanh dây, cây ăn quả và chăn nuôi gia súc. Việc ứng dụng các giải pháp như tưới tiêu thông minh, giám sát dịch bệnh, quản lý vùng nguyên liệu bằng nền tảng số hay sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc đang trở thành xu hướng được nhiều địa phương áp dụng hiệu quả.
Bên cạnh đó, những mô hình trang trại ứng dụng công nghệ cao, sản xuất theo quy trình an toàn có thể trở thành điểm tham quan, du lịch trải nghiệm giúp du khách hiểu hơn về quy trình tạo ra nông sản, góp phần quảng bá thương hiệu địa phương, xây dựng hình ảnh sản phẩm chất lượng, gia tăng giá trị thay vì chỉ tập trung vào sản lượng.
Đưa nông sản vào văn hóa ẩm thực
Nếu công nghệ tạo nền tảng chất lượng thì văn hóa ẩm thực có thể giúp nông sản tiếp cận người tiêu dùng bằng một cách khác. Sản phẩm khi gắn với món ăn, tập quán tiêu dùng và câu chuyện vùng đất sẽ có thêm giá trị bên cạnh nguyên liệu ban đầu.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam Lã Quốc Khánh chia sẻ, việc kết nối nông sản với văn hóa ẩm thực và nhu cầu thị trường không chỉ là giới thiệu đặc sản địa phương, mà còn có thể trở thành phương tiện quảng bá vùng đất, con người và phương thức sản xuất bản địa. Tuy nhiên, để sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, cần bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, nâng cao mức độ chế biến, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng hệ thống phân phối phù hợp.
Việc kết nối nông sản với văn hóa ẩm thực và nhu cầu thị trường không chỉ là giới thiệu đặc sản địa phương, mà còn có thể trở thành phương tiện quảng bá vùng đất, con người và phương thức sản xuất bản địa. Tuy nhiên, để sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, cần bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, nâng cao mức độ chế biến, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng hệ thống phân phối phù hợp.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam Lã Quốc Khánh
Theo ông Khánh, phát triển sản phẩm cần sự tham gia của nhiều chủ thể, người sản xuất tạo ra nguyên liệu; cơ sở chế biến hoàn thiện sản phẩm; doanh nghiệp tổ chức thị trường; văn hóa ẩm thực giúp sản phẩm được nhận diện và tiếp cận người tiêu dùng. Với Gia Lai, hướng liên kết này có thể được áp dụng cho những đặc sản địa phương. Tuy nhiên, muốn tiếp cận thị trường mới cần duy trì chất lượng đồng đều, quy trình chế biến rõ ràng và nguồn cung ổn định, đồng thời chú trọng nguyên liệu, điều kiện chế biến, bao bì và bảo quản.
Ngoài ra, địa phương có thể xây dựng bộ thông tin chung cho từng sản phẩm gồm nguồn gốc, đặc điểm nguyên liệu, quy trình chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và câu chuyện văn hóa. Việc kết nối trang trại, nhà hàng và doanh nghiệp cũng mở ra khả năng đưa nông sản vào thực đơn, trải nghiệm ẩm thực và hoạt động giới thiệu văn hóa địa phương.
Khi khách du lịch vừa được thưởng thức món ăn vừa có thể tìm hiểu nguồn nguyên liệu và nơi sản phẩm được tạo ra, giá trị kinh tế có thể lan tỏa đến nhiều chủ thể hơn. Tuy nhiên, nếu sản phẩm được giới thiệu rộng rãi nhưng chất lượng thiếu ổn định hoặc người làm ra nguyên liệu không được hưởng lợi tương xứng, mối liên kết khó duy trì lâu dài.
Xây dựng thương hiệu từ bản sắc địa phương
Với cà-phê Việt Nam, lợi thế không chỉ nằm ở sản lượng hay đặc tính của hạt Robusta mà còn ở cách người Việt tạo ra và thưởng thức cà-phê. Trong đó, phương thức pha chế, thói quen tiêu dùng và câu chuyện của người trồng đều có thể góp phần hình thành dấu ấn riêng cho sản phẩm. Phát triển giá trị nông sản cần dựa trên những trụ cột như chất lượng, an toàn thực phẩm, bản sắc văn hóa và khả năng tạo trải nghiệm tại địa phương. Tiêu chuẩn chất lượng giúp tạo dựng niềm tin; câu chuyện văn hóa tạo sự khác biệt; còn trải nghiệm giúp người tiêu dùng hiểu hơn về sản phẩm và vùng đất.
Cách tiếp cận này có thể gợi mở hướng đi cho các ngành hàng của Gia Lai từ cà-phê, hồ tiêu đến nông sản chế biến và đặc sản địa phương. Thay vì chỉ giới thiệu tên gọi hay công dụng, doanh nghiệp cần làm rõ đặc điểm vùng nguyên liệu, phương thức canh tác, con người đứng sau sản phẩm và những giá trị văn hóa gắn với quá trình sản xuất. Với cà-phê, câu chuyện thương hiệu có thể bắt đầu từ vùng nguyên liệu, chất lượng hạt và hành trình từ rang xay đến thưởng thức. Với các sản phẩm chế biến, đó là câu chuyện về nguyên liệu bản địa, kinh nghiệm truyền thống và sự đổi mới trong sản xuất.
Tại Gia Lai, quảng bá nông sản có thể gắn với văn hóa Ba Na, Gia Rai và các trải nghiệm địa phương. Tuy nhiên, việc khai thác các giá trị này cần bảo đảm tính chân thật, tôn trọng cộng đồng và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Mối liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, nhà phân phối và đơn vị du lịch cần trở thành quan hệ ổn định. Người sản xuất phải nắm được yêu cầu thị trường; doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu đạt chuẩn; hoạt động quảng bá phải phù hợp năng lực cung ứng thực tế.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, những sản phẩm có vùng nguyên liệu ổn định sẽ được chuẩn hóa quy trình và truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện tiêu chuẩn chế biến, bao bì và phân phối. Những ngành hàng có khả năng kết nối với du lịch có thể phát triển hoạt động trải nghiệm gắn với chất lượng dịch vụ và lợi ích cộng đồng. Quan trọng hơn, mối liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, nhà phân phối và đơn vị du lịch cần trở thành quan hệ ổn định. Người sản xuất phải nắm được yêu cầu thị trường; doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu đạt chuẩn; hoạt động quảng bá phải phù hợp năng lực cung ứng thực tế.
Để tạo ra giá trị lớn hơn, nông sản cần được sản xuất theo quy trình đáng tin cậy, chế biến phù hợp, kể câu chuyện đúng về vùng đất và tiếp cận đúng thị trường. Khi các mắt xích được kết nối, nông nghiệp không chỉ tạo ra nguyên liệu mà còn góp phần phát triển công nghiệp chế biến, dịch vụ, du lịch và văn hóa địa phương.
LƯƠNG TÙNG