Sáng 1/11, sân vận động Abdoulaye Wade tại thành phố Diamniadio, Senegal, trở thành sân khấu của một bữa tiệc nghệ thuật mang đậm bản sắc châu Phi. Không chỉ mở màn cho 14 ngày tranh tài của các tài năng thể thao trẻ, lễ khai mạc Olympic trẻ Dakar 2026 còn là dịp để nước chủ nhà giới thiệu với thế giới một châu Phi giàu truyền thống, đa dạng văn hóa và đầy sức sáng tạo.
Với chủ đề xuyên suốt lấy cảm hứng từ Teranga, tinh thần hiếu khách đặc trưng của người Senegal, chương trình được xây dựng như một cuộc hành trình xuyên thời gian, kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai của lục địa. Thay vì chỉ tập trung vào những nghi thức quen thuộc của một lễ khai mạc thể thao, ban tổ chức lựa chọn ngôn ngữ nghệ thuật để kể câu chuyện về con người, di sản và khát vọng của châu Phi.
Ba nhân vật biểu tượng Alkebulan, Keb và Sitoé giữ vai trò trung tâm trong câu chuyện ấy. Alkebulan đại diện cho người mẹ và quá khứ, Keb tượng trưng cho hiện tại, còn cô gái trẻ Sitoé gửi gắm niềm tin vào thế hệ tương lai. Sự tiếp nối giữa ba nhân vật cũng là thông điệp về việc gìn giữ di sản văn hóa, đồng thời trao cơ hội cho người trẻ tiếp tục định hình diện mạo của châu lục.
Quy mô của chương trình được thể hiện qua sự tham gia của 1.115 nghệ sĩ, trong đó có 628 vũ công. Gần 1.500 bộ trang phục được thực hiện tại Senegal, với hơn 5.000 giờ lao động của các nhà thiết kế, thợ may và nghệ nhân. Những bộ trang phục không đơn thuần phục vụ biểu diễn mà còn trở thành một phần của câu chuyện thị giác, đưa màu sắc và họa tiết truyền thống vào không gian sân vận động hiện đại.
Âm nhạc là một trong những điểm nhấn nổi bật. Những điệu múa truyền thống Senegal, nhịp trống, các màn trình diễn đấu vật được kết hợp với hip-hop, nghệ thuật thị giác và âm nhạc đương đại. Sự đan xen giữa truyền thống và hiện đại giúp chương trình tránh cảm giác hoài cổ, đồng thời cho thấy văn hóa châu Phi không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn đang vận động và sáng tạo.
Khán giả được gặp gỡ những nghệ sĩ tiêu biểu của nhiều quốc gia. Ca sĩ Baaba Maal, Kiné Lam và nhóm Daara J Family đại diện cho âm nhạc Senegal; nghệ sĩ trình diễn thơ nói IB Quake đến từ Nigeria và nghệ sĩ đàn kora Sona Jobarteh của Gambia góp thêm những sắc thái khác biệt. Mỗi tiết mục mang một ngôn ngữ riêng nhưng cùng hướng đến sự đa dạng và kết nối của châu lục.
Một màn trình diễn đặc biệt dành để tôn vinh 54 quốc gia châu Phi. Hình ảnh 360 vũ công cùng tạo hình bản đồ lục địa trở thành biểu tượng của sự đoàn kết và di sản chung. Trong khi đó, nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội Khaby Lame, người gốc Senegal, xuất hiện trong tiết mục vẽ tranh trực tiếp của nghệ sĩ Boubou Design. Bức chân dung Sitoé được hoàn thiện ngay trên sân khấu, gợi lên khát vọng và niềm tin của thế hệ trẻ.
Đằng sau những màn trình diễn sôi động là một thông điệp đáng chú ý: châu Phi không chỉ muốn được nhìn nhận qua những di sản lâu đời mà còn muốn khẳng định vị trí trong thế giới đương đại. Việc đưa các nghệ sĩ trẻ, âm nhạc hiện đại và nghệ thuật thị giác vào cùng một chương trình cho thấy ban tổ chức hướng tới sự giao thoa giữa các thế hệ, thay vì đặt truyền thống và hiện đại ở hai phía đối lập.
Chủ tịch Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) Kirsty Coventry, người phụ nữ đầu tiên và cũng là người châu Phi đầu tiên đảm nhận vị trí lãnh đạo cao nhất của phong trào Olympic quốc tế nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của sự kiện đối với châu Phi. Bà bày tỏ niềm tự hào khi lục địa lần đầu tiên chào đón phong trào Olympic, đồng thời cho rằng đây là cơ hội để thế giới cảm nhận và khám phá một châu Phi giàu bản sắc.
Tổng thống Senegal Bassirou Diomaye Faye chính thức tuyên bố khai mạc Đại hội trước khi ngọn lửa Olympic trẻ được thắp sáng. Khoảnh khắc ấy khép lại phần lễ và mở ra cuộc tranh tài của khoảng 2.700 vận động viên trong độ tuổi 14-17, đến từ 204 Ủy ban Olympic quốc gia cùng Đội tuyển Olympic người tị nạn.
Dakar 2026 diễn ra từ ngày 31/10 đến 13/11 tại ba khu vực Dakar, Diamniadio và Saly, với 25 môn thể thao tranh huy chương và 10 môn thuộc chương trình trải nghiệm. Đây là kỳ Olympic trẻ mùa hè thứ tư, sau Singapore 2010, Nam Kinh 2014 và Buenos Aires 2018.
Đoàn Thể thao Việt Nam tham dự Đại hội với 18 thành viên, trong đó có 10 vận động viên tranh tài ở 7 môn: bơi, điền kinh, xe đạp, taekwondo, cầu lông, vật bãi biển và wushu. Hai vận động viên Nguyễn Thị Thu Huyền (cầu lông) và Dương Văn Hoàng Quy (bơi) được lựa chọn cầm cờ cho đoàn tại lễ khai mạc.
Với Senegal, Dakar 2026 không chỉ là một sự kiện thể thao mà còn là dịp để giới thiệu bản sắc văn hóa và năng lực tổ chức của nước chủ nhà. Còn với châu Phi, lễ khai mạc là lời khẳng định về sự hiện diện ngày càng rõ nét của lục địa trong phong trào Olympic. Trên sân khấu Abdoulaye Wade, những vũ điệu truyền thống, nhịp trống và âm nhạc hiện đại đã cùng kể một câu chuyện: quá khứ là nền tảng, hiện tại là sự tiếp nối và thế hệ trẻ chính là người viết nên chương tiếp theo.
Minh Giang