Tại Hội thi Sáng tạo Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Tây Ninh, Ban tổ chức cho biết đã nhận được 88 giải pháp dự thi ở sáu lĩnh vực gồm: Công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông; cơ khí tự động hóa, xây dựng, giao thông vận tải; nông, lâm, thủy sản, tài nguyên và môi trường; y dược; giáo dục và đào tạo; tổ chức quản lý. Các giải pháp tham gia đều phải chứng minh được khả năng áp dụng trong thực tiễn. Vì vậy, 100% số giải pháp đạt giải đều đã được ứng dụng vào hoạt động sản xuất và đời sống.
Giải pháp “Ứng dụng công nghệ AI xây dựng mô hình STEM trong giáo dục” (nhóm tác giả Nguyễn Trần Thanh Sơn, Đàm Hải Đăng, Phạm Ngọc Vinh, Nguyễn Thị Hiếu Trang; giải Ba) là một sản phẩm gồm tủ trồng rau thủy canh ba tầng với hệ thống ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) được vận hành trên điện thoại có kết nối internet. Mô hình STEM là phương thức giáo dục tích hợp theo cách tiếp cận liên môn (interdisciplinary) và thông qua thực hành ứng dụng. Sản phẩm phù hợp trang bị ở các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông, giúp học sinh tiếp cận công nghệ, kích thích sức sáng tạo.
Giải pháp “Nuôi lươn giống sinh sản và thương phẩm kết hợp nuôi trùn chỉ đỏ theo mô hình khép kín” (nhóm tác giả Hồ Anh Kiệt, Lê Ngọc Hòa; giải Nhì) đã xây dựng thành công trại lươn giống nhân tạo quy mô lớn đầu tiên tại tỉnh Tây Ninh. Giải pháp đổi mới kỹ thuật bằng việc ứng dụng hệ thống nước “xả tràn” (luân chuyển liên tục, tuần hoàn) kết hợp hệ vi sinh tự nhiên (tảo, rong rêu) giúp lươn con khỏe mạnh, tỷ lệ sống cao. Mô hình tận dụng triệt để chất thải và thức ăn thừa của lươn để nuôi trùn chỉ đỏ, sau đó thu hoạch trùn chỉ làm thức ăn dinh dưỡng tái cấp cho lươn. Đây là mô hình mẫu về kinh tế tuần hoàn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Theo Liên hiệp, nhiều giải pháp và mô hình “hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn” với sự kết nối giữa các hoạt động nông nghiệp khác nhau như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản,... đã và đang tạo thành một chuỗi giá trị liên kết. Sự tích hợp này góp phần giúp Tây Ninh giải quyết các thách thức môi trường và xã hội hiện nay như biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trường.
Các mô hình đang hướng tới nền nông nghiệp phát triển bền vững, cụ thể là giải pháp “Hiệu quả mô hình canh tác xanh từ trang trại cá lăng nha” (nhóm tác giả Võ Thanh Liêm, Mai Thái Dương) đã giúp tăng năng suất cây trồng từ 10-15%; giúp các hộ áp dụng tăng tổng thu nhập từ 20-40%; tạo việc làm cho lao động nông thôn nhàn rỗi (2-3 lao động/mô hình nhỏ). Giải pháp được xem là mô hình điểm về nông nghiệp xanh giảm phát thải gắn với du lịch sinh thái. Hiện nhóm tác giả đã chuyển giao kỹ thuật và cung cấp con giống cho các hộ dân ở Đôn Thuận, lòng hồ Dầu Tiếng, hệ thống kênh Đông, kênh Tây.
Tương tự, giải pháp “Trồng cây sanh, si làm kè sinh thái chống sạt lở bờ kênh tiêu, sông suối” (tác giả Phạm Văn Yên) tận dụng đặc tính phát triển cây sanh, si để gia cố đất, tăng khả năng chịu lực và tạo sự ổn định của mái dốc, tương tự như các vật liệu pô-li-me tổng hợp như geotextile (vải địa kỹ thuật), geogrid (lưới kỹ thuật). Giải pháp đã được tác giả thực nghiệm ở một đoạn kênh tiêu T9 thuộc kênh TN9 trong thời gian ba năm với kết quả rất khả quan; tác giả đã ký hợp đồng hợp tác chuyển giao giải pháp vào công trình thực tế (dự án Bờ kè và đường Rạch Tây Ninh, dự án kênh tiêu Phước Hội).
Giải pháp “Đánh giá hiệu quả từ mô hình sản xuất nấm linh chi đỏ (Ganoderma lucidum) dưới tán rừng tại tỉnh Tây Ninh” (nhóm tác giả Đoàn Thị Hồng Điểm, Phạm Thị Thu Hiền, Nguyễn Thị Mỹ Hằng) phản ánh quy trình, hiệu quả mô hình trồng nấm linh chi đỏ dưới tán rừng bằng phôi gỗ keo tại Vườn quốc gia Lò Gò-Xa Mát, chứng minh được tính hiệu quả, bền vững và khả năng nhân rộng cao. Giải pháp không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế với lợi nhuận đạt 27%/năm mà còn đóng góp tích cực cho công tác bảo vệ rừng, cải tạo đất, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế cộng đồng.
Liên hiệp cho biết, đang phối hợp các cơ quan, đơn vị và tác giả triển khai, phổ biến, nhân rộng các giải pháp hữu ích, phù hợp nhu cầu kinh tế nông thôn và xu hướng phát triển sản xuất xanh. Có những giải pháp được người dân trong tỉnh quan tâm, tìm hiểu ứng dụng; một số nông dân ngoài tỉnh cũng liên hệ các tác giả để tìm hiểu giải pháp và mua sản phẩm. Tuy nhiên, số lượng các giải pháp được triển khai, nhân rộng còn hạn chế. Bên cạnh đó, máy móc thiết bị bán ra chưa nhiều do nhu cầu và điều kiện áp dụng vào sản xuất ở từng địa phương khác nhau...
Tây Ninh sẵn sàng giới thiệu tới nông dân các giải pháp như “Máy báo mất ô-xi cho đầm tôm - giải pháp hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả nuôi tôm” (tác giả Nguyễn Thanh Kha, giải Nhất); giải pháp “Hiệu quả ứng dụng giải pháp thiết bị xử lý lục bình, máy cuộn lục bình đã vớt thành bành MC lớn - 1” (tác giả Võ Viết Toàn, giải Nhất); giải pháp “Mô hình sản xuất phân hữu cơ vi sinh từ lục bình” (tác giả Nguyễn Văn Dạn, giải Nhì); giải pháp “Hiệu quả mô hình nhân giống và canh tác cây Mít ruột đỏ Indo lá bầu” (nhóm tác giả Nguyễn Văn Được, Nguyễn Thị Thu Hiền, giải Ba);...
Việc triển khai các giải pháp nêu trên trong thực tế sẽ tạo ra sản phẩm hữu cơ xanh, sạch, từng bước hình thành mô hình sản xuất gắn với kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.
Bài và ảnh: MINH ANH