Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, chiều 24/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Phát triển hạ tầng công nghiệp văn hóa phải bảo đảm sự tham gia và hưởng lợi chính đáng của cộng đồng
Phát biểu ý kiến về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, dự thảo Luật đề cập đến việc phát triển hệ sinh thái thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa. Đây là nội dung cần được rà soát kỹ để bảo đảm thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo Thủ tướng, lần sửa đổi này chỉ tập trung vào những nội dung có tính chất đặc thù của ngành công nghiệp văn hóa. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ chỉ đạo hoàn thiện các quy định trong dự thảo Luật, đồng thời xác định rõ những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết tại nghị định và các văn bản hướng dẫn.
Về hỗ trợ sáng tạo, xác lập và xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa, Thủ tướng nhấn mạnh sự cần thiết Nhà nước tham gia đầu tư, hỗ trợ hình thành các phần mềm phục vụ sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ về quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa.
Việc này nhằm tạo công cụ hỗ trợ cho các hoạt động sáng tạo, phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa, nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ của các chủ thể sáng tạo, nhất là cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa.
Đồng tình với ý kiến một số đại biểu, Thủ tướng cho rằng quy định này cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong mối quan hệ tổng thể với những nội dung khác của dự thảo Luật. Trong đó, cần làm rõ cơ chế hình thành, quản lý, vận hành, kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu; xác định cụ thể phạm vi dịch vụ được cung cấp miễn phí và nguồn lực bảo đảm thực hiện.
Về phát triển hạ tầng công nghiệp văn hóa, dự thảo Luật đề cập đến nhiều loại hình hạ tầng công nghiệp văn hóa và đưa ra nhiều thiết chế mới với mục tiêu tạo lập hệ sinh thái hạ tầng công nghiệp văn hóa.
Chẳng hạn như công trình, thiết chế phục vụ công nghiệp văn hóa; tổ hợp sáng tạo văn hóa; cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; cơ chế tổ chức hoạt động, sự kiện trong tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; đánh giá hiệu quả đối với hạ tầng công nghiệp văn hóa; sử dụng không gian công cộng cho hoạt động công nghiệp văn hóa; phát triển công nghiệp văn hóa trong các dự án đầu tư, công trình xây dựng và hạ tầng văn hóa số...
Thủ tướng nêu rõ, hạ tầng công nghiệp văn hóa không nên chỉ được nhìn nhận là công trình, mặt bằng hay khu sản xuất, mà còn là sự liên kết giữa di sản, cộng đồng, không gian sáng tạo, hạ tầng số và các dịch vụ văn hóa phù hợp.
Bên cạnh đó, hạ tầng văn hóa cũng có thể được tổ chức theo mô hình mạng lưới, không nhất thiết phải liền kề nhưng cần có sự liên kết về tài nguyên văn hóa, sản phẩm, dịch vụ, hạ tầng và cơ chế quản lý, bảo đảm tính liên thông và tổng thể. Đây là những nội dung mà dự thảo Luật phải rà soát, nghiên cứu.
"Việc thiết lập hạ tầng công nghiệp văn hóa cần gắn với các yêu cầu bảo vệ di sản, giữ gìn cảnh quan môi trường, quản lý phù hợp với sức chịu tải, đồng thời bảo đảm sự tham gia và hưởng lợi chính đáng của cộng đồng, nghệ nhân và các chủ thể sáng tạo tại địa phương", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.
Đối với phát triển thị trường công nghiệp văn hóa, dự thảo Luật đã thiết kế nhiều nội dung liên quan đến phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa mang bản sắc Việt Nam; sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm; phát triển thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa; sàn giao dịch công nghiệp văn hóa; hỗ trợ phát triển thị trường và thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm công nghiệp văn hóa...
Trong đó, chính sách phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm là một nội dung quan trọng, thể hiện sự chuyển biến trong tư duy phát triển công nghiệp văn hóa: từ chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa sang kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa với khai thác tiềm năng kinh tế, đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước.
Theo Thủ tướng, giá trị của sản phẩm công nghiệp văn hóa không chỉ nằm ở sản phẩm ban đầu mà còn ở khả năng khai thác, phát triển thành các sản phẩm phái sinh, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường và hình thành những chuỗi giá trị mới.
Chẳng hạn, từ một sản phẩm điện ảnh, phim hoạt hình hoặc trò chơi điện tử, có thể khai thác nội dung trên nhiều nền tảng, tiếp cận nhiều thị trường, đồng thời thúc đẩy các lĩnh vực liên quan như du lịch, thương mại, dịch vụ công nghệ số.
"Vì vậy, cần có chính sách ưu tiên lựa chọn những sản phẩm văn hóa có trọng tâm, trọng điểm, có năng lực cạnh tranh và khả năng phát triển thành thương hiệu riêng của công nghiệp văn hóa Việt Nam", Thủ tướng đặc biệt lưu ý.
Về chính sách tài chính và hỗ trợ đầu tư, Thủ tướng cho biết đây là những chính sách ưu đãi đặc thù mới nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Việc bổ sung các đối tượng thụ hưởng chính sách này phải được rà soát kỹ, nhất là liên quan đến ưu đãi đầu tư, ưu đãi về chính sách thuế, để bảo đảm thống nhất với các dự án luật đang trình Quốc hội và quy định của pháp luật hiện hành.
Bảo đảm an toàn thực phẩm là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị
Cho ý kiến đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định mục tiêu và tinh thần chung là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong dự thảo, Chính phủ đã đề xuất nhiều cơ chế, chính sách mới, như quản lý theo nguy cơ, tức là quản lý dựa trên mức độ rủi ro; quản lý theo chuỗi; chuyển đổi số và thiết lập một đầu mối quản lý thống nhất.
Theo đó, Bộ Y tế là cơ quan quản lý nhà nước chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm; tại địa phương, Sở Y tế thực hiện nhiệm vụ tương ứng. Ở cấp xã, phòng văn hóa-xã hội sẽ được bổ sung nhân sự chuyên về bảo đảm an toàn thực phẩm.
"Đây là định hướng nhằm bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm", Thủ tướng nhấn mạnh.
Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, Chính phủ sẽ nghiên cứu, tiếp thu theo hướng không quy định lại những vấn đề đã được điều chỉnh trong các luật khác có liên quan, mà chỉ tập trung vào những nội dung đặc thù về quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Song song đó, Chính phủ cũng sẽ chỉ đạo rà soát để quy định cụ thể trong Luật những vấn đề lớn thuộc thẩm quyền của Quốc hội, như quyền lợi của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm... Đồng thời, giảm bớt một số nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết.
Bày tỏ đồng tình với ý kiến của các đại biểu Quốc hội về việc cần làm rõ cơ chế hậu kiểm và quy định về tần suất kiểm tra, Thủ tướng cho biết, hiện nay, doanh nghiệp công bố tiêu chuẩn thực phẩm; các cơ chế kiểm soát sau, cũng như tần suất lấy mẫu để kiểm tra, kiểm định có ý nghĩa rất quan trọng.
Tuy nhiên, Thủ tướng cũng cho rằng, trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Y tế hay Sở Y tế, mà cần có sự tham gia của hiệp hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các doanh nghiệp sản xuất; và chính người tiêu dùng cũng phải đấu tranh mạnh mẽ với những hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
"Đây là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị", Thủ tướng khẳng định, đồng thời lưu ý cần làm rõ cơ chế tiếp nhận, xử lý thông tin giám sát của Mặt trận Tổ quốc và phản ánh của người dân tại các cơ quan chức năng, bảo đảm việc xử lý được thực hiện nhanh chóng. Trong những trường hợp cấp bách, cần có cơ chế đình chỉ hoặc tạm dừng hoạt động sản xuất để ngăn chặn kịp thời nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Theo Thủ tướng, những nội dung này sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong dự thảo Luật, và cụ thể hóa trong nghị định và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI
Khai thác tiềm năng kinh tế, đưa văn hóa thực sự trở thành động lực tăng trưởng
Không để ưu đãi đất đai cho công nghiệp văn hóa bị lợi dụng để kinh doanh bất động sản
Hỗ trợ chi phí đào tạo cần gắn với cam kết sử dụng lao động và kết quả đầu ra
VĂN TOẢN