Với lợi thế cảng nước sâu, du lịch, công nghiệp và vị trí kết nối Tây Nguyên, Khánh Hòa định hướng phát triển kinh tế biển hiện đại, xanh, có giá trị gia tăng cao. Tỉnh xác định hoàn thiện hạ tầng chiến lược, phát triển Khu kinh tế Vân Phong và tăng cường liên kết vùng là những động lực quan trọng để mở rộng không gian tăng trưởng, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và cực tăng trưởng cao của cả nước.
Trong điều chỉnh quy hoạch tỉnh, Khánh Hòa đặt mục tiêu chuyển lợi thế biển thành năng lực sản xuất, dịch vụ và sức cạnh tranh thực chất; hình thành các chuỗi giá trị kết nối cảng biển, logistics, công nghiệp, năng lượng, du lịch và nuôi biển công nghệ cao. Để hiện thực hóa định hướng này, tỉnh không chỉ tập trung phát triển các cực tăng trưởng như Vân Phong, Nha Trang-Cam Lâm-Cam Ranh, Phan Rang-Cà Ná mà còn đặt yêu cầu tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, cơ chế phối hợp và huy động nguồn lực.
Chung quanh định hướng phát triển kinh tế biển, mở rộng liên kết vùng và những giải pháp đưa Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng mới, phóng viên đã có cuộc trao đổi với đồng chí Nguyễn Long Biên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa.
Kinh tế biển là nền tảng của mô hình tăng trưởng mới
Phóng viên: Khánh Hòa có lợi thế đặc biệt về biển, cảng nước sâu, du lịch và vị trí kết nối với Tây Nguyên. Trong giai đoạn mới, tỉnh xác định kinh tế biển sẽ giữ vai trò như thế nào trong mô hình tăng trưởng; những ngành, lĩnh vực nào sẽ trở thành động lực mới để nâng cao giá trị kinh tế biển?
Đồng chí Nguyễn Long Biên: Khánh Hòa xác định kinh tế biển là một trong những nền tảng quan trọng của mô hình tăng trưởng, đồng thời là lợi thế chiến lược để tỉnh mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường liên kết vùng.
Trên cơ sở Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, Khánh Hòa định hướng phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh, có giá trị gia tăng cao; gắn kết chặt chẽ giữa công nghiệp, cảng biển, logistics, năng lượng, du lịch, dịch vụ và khoa học, công nghệ biển. Qua đó, phát huy vai trò cửa ngõ hướng biển của Tây Nguyên, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và cực tăng trưởng cao của cả nước.
Tỉnh chú trọng phát triển các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và hình thành các chuỗi sản xuất, dịch vụ mới, gồm: dịch vụ, du lịch biển, đảo chất lượng cao; công nghiệp gắn với khu kinh tế, khu công nghiệp và đô thị ven biển; năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới; nuôi trồng, khai thác, chế biến hải sản, nhất là nuôi biển công nghệ cao, thân thiện với môi trường; dịch vụ hậu cần nghề cá, cảng biển, vận tải biển-hàng không; khoa học, công nghệ đại dương.
Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh xác định các động lực tăng trưởng gồm du lịch và cuộc sống chất lượng; đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ số; sản xuất công nghệ hàng hải; hệ thống năng lượng mới; chế biến giá trị cao; hạ tầng và kết nối chiến lược.
Ba cực tăng trưởng bổ trợ lẫn nhau: Vân Phong phát triển công nghiệp và logistics biển quy mô lớn; Nha Trang-Cam Lâm-Cam Ranh phát triển dịch vụ, du lịch, tri thức, hàng không và điều phối các dòng nguồn lực; Phan Rang-Cà Ná phát triển năng lượng sạch, công nghiệp xanh, du lịch và kinh tế biển phía nam.
Mục tiêu của tỉnh là chuyển lợi thế biển thành năng lực sản xuất, dịch vụ và cạnh tranh thực chất; hình thành các chuỗi giá trị kết nối cảng biển, logistics, công nghiệp, năng lượng, du lịch và nuôi biển công nghệ cao với thị trường trong nước, quốc tế. Cùng với tăng trưởng kinh tế, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng việc làm, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, bảo đảm phát triển lâu dài, bền vững.
Phóng viên: Vân Phong được xác định là một trong những khu vực động lực của tỉnh. Khánh Hòa kỳ vọng khu vực này sẽ phát triển thành trung tâm kinh tế biển như thế nào, đồng thời tạo sức lan tỏa ra các địa phương khác trong tỉnh và khu vực Nam Trung Bộ?
Đồng chí Nguyễn Long Biên: Khu kinh tế Vân Phong được xác định là cực tăng trưởng phía bắc, trung tâm kinh tế biển hiện đại, đa ngành và là động lực phát triển của tỉnh Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ-Tây Nguyên.
Trong đó, Bắc Vân Phong được định hướng phát triển thành đô thị du lịch biển đẳng cấp quốc tế, gắn với cảng trung chuyển quốc tế, cảng khách quốc tế, dịch vụ hậu cần cảng và các chức năng thương mại, dịch vụ theo quy hoạch.
Nam Vân Phong phát triển thành đô thị công nghiệp và trung tâm logistics gắn với cảng biển quy mô lớn; tập trung các ngành công nghiệp công nghệ cao, chế biến-chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng, đóng tàu và dịch vụ hậu cần cảng.
Sức lan tỏa của Vân Phong được phát huy thông qua việc hoàn thiện kết nối giữa cảng biển với cao tốc bắc-nam, cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, Quốc lộ 26, Quốc lộ 26B, đường sắt và các trung tâm logistics. Qua đó, Vân Phong từng bước trở thành cửa ngõ ra biển, đầu mối logistics và chuỗi cung ứng, kết nối Khánh Hòa với Tây Nguyên, các địa phương Nam Trung Bộ và thị trường quốc tế.
Việc phát triển các chức năng mới như khu thương mại tự do, khu phi thuế quan hoặc cảng trung chuyển quốc tế tại các khu vực khác trong Khu kinh tế Vân Phong sẽ được nghiên cứu, triển khai khi đáp ứng đầy đủ điều kiện và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Phóng viên: Nghị quyết 27-NQ/TW đặt yêu cầu tăng cường liên kết vùng và tổ chức lại không gian phát triển. Khánh Hòa sẽ phát huy lợi thế hướng biển để kết nối với Tây Nguyên và các địa phương trong vùng như thế nào, nhất là thông qua cảng biển, logistics, công nghiệp và các chuỗi cung ứng?
Đồng chí Nguyễn Long Biên: Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh xác định Khánh Hòa là đầu mối kết nối vùng, cửa ngõ hướng biển của Tây Nguyên; tổ chức không gian phát triển theo trục Bắc-Nam và các hành lang kinh tế Đông-Tây.
Hành lang Vân Phong-Buôn Ma Thuột kết nối cảng biển, công nghiệp, logistics Vân Phong với Đắk Lắk và Tây Nguyên. Hành lang Nha Trang-Diên Khánh-Khánh Vĩnh-Lâm Đồng kết nối trung tâm dịch vụ, du lịch, giáo dục, khoa học, công nghệ và kinh tế số Nha Trang với cao nguyên. Khu vực Phan Rang-Cà Ná kết nối về phía tây, mở rộng không gian phát triển công nghiệp, năng lượng, logistics và kinh tế biển phía Nam.
Tỉnh chú trọng gắn kết giao thông với liên kết kinh tế và chuỗi giá trị. Hệ thống đường bộ, đường sắt, cảng biển, cảng hàng không và trung tâm logistics phục vụ chuỗi cung ứng từ vùng nguyên liệu, sản xuất tại Tây Nguyên, qua các hành lang vận tải Đông-Tây, khu công nghiệp và trung tâm logistics, đến cảng biển Khánh Hòa và thị trường trong nước, quốc tế.
Hệ thống cảng biển được phân công chức năng, hỗ trợ lẫn nhau: Vân Phong phát triển cảng nước sâu, hàng hóa và logistics; Nha Trang ưu tiên du lịch biển, tàu khách; Cam Ranh phát triển hàng hóa tổng hợp, dịch vụ hàng hải và du lịch; Cà Ná gắn với công nghiệp, năng lượng và logistics. Qua đó, từng bước hình thành hệ thống logistics liên vùng gắn với các cực tăng trưởng, khu kinh tế, khu công nghiệp và vùng nguyên liệu.
Tỉnh đã triển khai các công trình liên kết vùng như cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, tuyến kết nối Quốc lộ 27C-ĐT.656, các tuyến ven biển, hệ thống cảng biển, cảng hàng không và hạ tầng năng lượng. Giai đoạn tới, tỉnh tập trung phát huy hiệu quả các công trình để thúc đẩy lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư, khách du lịch và phát triển chuỗi cung ứng liên vùng.
Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển
Phóng viên: Để hiện thực hóa vai trò cực tăng trưởng, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất về hạ tầng, cơ chế, nguồn lực mà Khánh Hòa cần tháo gỡ? Tỉnh sẽ ưu tiên những công trình, dự án hoặc cơ chế nào để tạo đột phá trong kết nối và phát triển kinh tế biển?
Đồng chí Nguyễn Long Biên: Tỉnh Khánh Hòa xác định 4 nhóm điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ.
Thứ nhất, hạ tầng chiến lược chưa đồng bộ. Kết nối cảng biển với cao tốc, đường sắt, khu kinh tế, khu công nghiệp, sân bay và các hành lang Đông-Tây cần tiếp tục hoàn thiện. Nhu cầu vốn cho các dự án liên vùng lớn; quá trình triển khai còn liên quan đến đất đai, rừng, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, địa phương.
Thứ hai, cơ chế phối hợp nguồn lực cho các dự án liên tỉnh, liên vùng cần hoàn thiện, nhất là việc xác định cơ quan chủ trì, tỷ lệ tham gia nguồn lực, trách nhiệm tổ chức thực hiện, vận hành và bảo trì sau đầu tư đối với công trình có phạm vi hoặc lợi ích vượt địa giới một địa phương.
Thứ ba, cần nâng cao khả năng huy động, tập trung nguồn lực. Theo Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, đầu tư công giữ vai trò “vốn mồi” cho hạ tầng khung có tính kết nối, lan tỏa; đồng thời huy động nguồn lực ngoài ngân sách, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), xã hội hóa và khai thác hiệu quả đất đai, tài sản công, kết cấu hạ tầng.
Thứ tư, hiệu quả khai thác một số nguồn lực đã đầu tư chưa tương xứng. Một số khu công nghiệp chậm đưa vào hoạt động, tỷ lệ lấp đầy còn hạn chế; một số dự án năng lượng chưa phát huy đầy đủ công suất do hạ tầng truyền tải, giải tỏa công suất chưa đồng bộ. Tỉnh cần hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng ngoài hàng rào, lưới điện truyền tải và đẩy nhanh thu hút dự án thứ cấp để phát huy năng lực sản xuất, tăng trưởng.
Trên cơ sở các điểm nghẽn đã xác định, tỉnh tập trung vào 3 nhóm ưu tiên.
Một là, đẩy nhanh việc hoàn thiện các công trình kết nối chiến lược, nhất là kết nối cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp với hệ thống giao thông liên vùng, trên cơ sở quy hoạch và khả năng cân đối nguồn lực.
Hai là, rà soát, xử lý các dự án chậm tiến độ, các vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư; nâng cao hiệu quả khai thác các công trình, dự án.
Ba là, đổi mới cách huy động và sử dụng nguồn lực, lấy đầu tư công làm vốn dẫn dắt đối với các công trình hạ tầng thiết yếu có tính lan tỏa, đồng thời thu hút nguồn vốn tư nhân, đầu tư theo phương thức đối tác công tư khi đáp ứng điều kiện pháp luật và có phương án tài chính khả thi.
Tỉnh sẽ gắn từng nhiệm vụ với cơ quan chủ trì, tiến độ, nguồn lực và kết quả đầu ra cụ thể; tăng cường kiểm tra, đôn đốc và xử lý trách nhiệm đối với các trường hợp chậm trễ thuộc thẩm quyền, qua đó bảo đảm các chủ trương và quy hoạch được chuyển hóa thành kết quả thực tế.
Phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường, hệ sinh thái
Phóng viên: Trong quá trình mở rộng không gian kinh tế biển, Khánh Hòa sẽ giải bài toán cân bằng giữa khai thác các nguồn lực biển với bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và phát triển bền vững như thế nào? Đến năm 2030, tỉnh kỳ vọng những thay đổi cụ thể nào về vị thế của Khánh Hòa trong không gian kinh tế của cả vùng?
Đồng chí Nguyễn Long Biên: Khánh Hòa xác định môi trường biển, hệ sinh thái và cảnh quan thiên nhiên là nền tảng của phát triển kinh tế biển lâu dài. Quan điểm của tỉnh là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế trước mắt; việc phát triển các ngành kinh tế biển phải gắn với tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường, kiểm soát nguồn thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm khả năng phục hồi của hệ sinh thái.
Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng sạch; ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý tài nguyên, quan trắc môi trường và bảo vệ hệ sinh thái biển. Tầm nhìn đến năm 2050 yêu cầu gìn giữ môi trường, cảnh quan thiên nhiên, đặc biệt tại khu vực biển và ven biển; phấn đấu đi đầu trong thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.
Tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng, giá trị khai thác nguồn lực biển thông qua nuôi biển công nghệ cao, chế biến sâu, du lịch chất lượng cao, cảng biển và logistics xanh, năng lượng sạch, công nghiệp công nghệ cao. Đồng thời, kiểm soát sức chịu tải môi trường, bảo vệ rạn san hô, cỏ biển, hệ sinh thái ven biển và các khu vực có giá trị đa dạng sinh học, nhất là Vịnh Cam Ranh-Đầm Thủy Triều và vùng nước trồi phía nam theo Quy hoạch tỉnh.
Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế, trung tâm dữ liệu của quốc gia và khu vực, đạt tăng trưởng kinh tế hai con số và trở thành cực tăng trưởng cao của cả nước.
Theo Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt 11-12%/năm; tỷ trọng kinh tế số đạt 35% GRDP; tổng thu ngân sách nhà nước tăng bình quân 12%/năm.
Tỉnh kỳ vọng trở thành trung tâm kinh tế biển tổng hợp, đầu mối logistics, năng lượng, công nghiệp, du lịch-dịch vụ, dữ liệu, khoa học và công nghệ; phát huy thế mạnh du lịch biển và vai trò cửa ngõ kết nối Tây Nguyên với biển, các tuyến hàng hải quốc tế.
Phóng viên: Xin cảm ơn đồng chí Nguyễn Long Biên!
Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh
Khánh Hòa khơi thông động lực kinh tế biển, hướng tới cực tăng trưởng mới
Khoa học và nhân lực biển - “chìa khóa” tiến vào đại dương Kỳ 1: Điểm nghẽn khoa học và công nghệ biển
Phát triển kinh tế biển không thể tách rời sinh kế người dân và bảo vệ môi trường
Nghị quyết số 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới
Khánh Hòa khơi thông động lực kinh tế biển, hướng tới cực tăng trưởng mới
Nghị quyết 27-NQ/TW: Phát huy sức mạnh liên kết để tạo đột phá phát triển các vùng
Quy hoạch Hải Phòng hướng tới siêu đô thị biển tầm khu vực
NHÓM PHÓNG VIÊN