Song những giá trị mà Nghị quyết mang lại có thể vượt khỏi phạm vi lữ hành, nếu tỉnh biết biến lợi thế thu hút du khách thành dòng thương mại và dòng vốn.
Một chính sách “mở có điều kiện”
Theo Nghị quyết 325, công dân Trung Quốc sẽ được thí điểm miễn thị thực khi mang hộ chiếu phổ thông đi du lịch theo đoàn đến Khánh Hòa, từ ngày 12/10/2026 đến hết ngày 31/12/2027. Chính sách nằm trong khuôn khổ Năm hợp tác du lịch Việt Nam-Trung Quốc 2026–2027, là bước cụ thể hóa nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, vừa kích cầu, vừa nâng cao quan hệ song phương.
Điều kiện áp dụng được thiết kế chặt chẽ: đoàn từ 2 người trở lên; chương trình trọn gói không quá 30 ngày do doanh nghiệp lữ hành quốc tế của Việt Nam tổ chức; bay thẳng từ Trung Quốc đại lục đến Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, nhập cảnh và xuất cảnh qua cùng cửa khẩu; lưu trú trong phạm vi tỉnh Khánh Hòa. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ xây dựng tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp lữ hành; Bộ Công an hướng dẫn thủ tục nhập cảnh.
Theo số liệu ngành du lịch, năm 2019, Khánh Hòa đón khoảng 2,5 triệu lượt khách Trung Quốc, chiếm hơn 70% khách quốc tế. Sự bùng nổ giai đoạn ấy cũng có một mặt tiêu cực như “tour 0 đồng” và áp lực lên hạ tầng.
Sau đại dịch Covid-19, một nghịch lý xuất hiện khi khách Trung Quốc đến Việt Nam phục hồi mạnh, đạt hơn 3,9 triệu lượt trong 9 tháng đầu năm 2026, nhưng lượng khách đến Khánh Hòa lại trượt dốc: 797.000 lượt năm 2024, 677.000 lượt năm 2025, khoảng 470.000 lượt trong 9 tháng năm nay. Nguyên nhân cốt lõi là do các thị trường cạnh tranh trực tiếp trong khu vực (Thái Lan, Malaysia) và nội địa (Phú Quốc) đã áp dụng miễn thị thực hoàn toàn, thu hút dòng chuyến bay thuê chuyến (charter).
Nghị quyết 325 đặt trọng tâm vào chất lượng hơn số lượng với yêu cầu tour trọn gói qua doanh nghiệp Việt Nam, bay thẳng, lưu trú nội tỉnh, giúp hạn chế lữ hành chui và “tour 0 đồng”, đồng thời mở đường cho phân khúc gia đình, nhóm nhỏ chi tiêu cao tại các khu nghỉ dưỡng 4-5 sao ở Bãi Dài, Nam Nha Trang. Theo đó, lượng khách có thể phục hồi lên 650.000–680.000 lượt cuối năm 2026 và 1-1,35 triệu lượt năm 2027. Kết quả dựa trên năng lực giám sát doanh nghiệp lữ hành, việc nối lại các đường bay charter vụ Đông-Xuân, và mức độ đa dạng hóa thị trường để không phụ thuộc quá lớn vào một nguồn khách.
Tầm nhìn từ di sản bản địa đến trung tâm tài chính quốc tế
Với dự báo khả quan như vậy, Khánh Hòa hướng tới các mục tiêu lớn hơn bên cạnh du lịch. Với ba vịnh Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, tỉnh được chọn thí điểm nuôi biển công nghệ cao tầm quốc gia, có sự hiện diện của công nghệ Mỹ và Na Uy.
Tại Vân Phong, Tập đoàn Australis (Mỹ) đã đầu tư hơn 200 triệu USD, đang mở rộng thêm 100 triệu USD, thu hoạch gần 10.000 tấn cá chẽm mỗi năm cho xuất khẩu. Giai đoạn 2026-2029, tỉnh đầu tư hàng chục tỷ đồng nhân rộng lồng HDPE chịu bão cấp 12, sà lan cho ăn tự động và camera giám sát dưới nước của Na Uy, thay dần lồng bè gỗ truyền thống. Đó là minh chứng cho năng lực hấp thụ công nghệ và vốn quốc tế của địa phương.
Ở tầm xa hơn, câu chuyện nằm ở dòng vốn. Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam ở Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) đã vận hành từ tháng 2/2026. Ngày 12/7, Tổ tư vấn 13 thành viên ra mắt, quy tụ các chuyên gia từng điều hành những trung tâm tài chính lớn, trong đó có ông Marc Knapper, nguyên Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam. Khánh Hòa hiện chưa nằm trong cấu trúc chung, nhưng chính điều đó đặt ra một câu hỏi chiến lược: một trung tâm tài chính quốc tế muốn sống được cần những “vùng thực thể” nơi dòng vốn tìm được đầu ra như cảng nước sâu, kinh tế biển, hạ tầng nghỉ dưỡng cao cấp - Khánh Hòa có đủ cả ba.
Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm Hương Khánh Hòa ATC, rất tâm đắc với ý tưởng này. Với quan hệ bằng hữu thân thiết với ông Knapper và nhiều năm đối thoại với giới tinh hoa quốc tế, ông nhận thấy lợi thế của Khánh Hòa không dừng ở du lịch hay thủy sản công nghệ cao, mà còn ở thương mại và dịch vụ tài chính gắn với kinh tế biển. Theo ông, với cảng nước sâu Vân Phong, Cam Ranh và hạ tầng nghỉ dưỡng thượng lưu, Khánh Hòa hoàn toàn có thể trở thành điểm trung chuyển dòng vốn, nơi đặt văn phòng đại diện của các quỹ đầu tư, tài chính xanh và thương mại hàng hải quốc tế.
Đây mới là đề xuất, chưa phải quy hoạch. Song nó có thể thành định hướng nếu được thể chế hóa từng bước: thiết lập kênh kết nối giữa Khánh Hòa và cơ quan điều hành VIFC, để tỉnh trở thành địa chỉ thử nghiệm các sản phẩm tài chính biển; thu hút tài chính xanh, bảo hiểm hàng hải, tín dụng cho nuôi biển công nghệ cao; dùng dòng khách cao cấp và các sự kiện quốc tế làm cầu nối với giới đầu tư. Du lịch mở cửa, thương mại theo sau, tài chính đồng hành là một lộ trình hợp lý, dù mỗi chặng đều cần cơ chế và thời gian.
Theo ông Tưởng, để thu hút giới tinh hoa và dòng vốn bền vững, kinh tế phải đi cùng chiều sâu bản sắc và “kinh tế cảm xúc”, giống như Trầm Hương Khánh Hòa, sản vật từng được chọn làm quà tặng nguyên thủ tại APEC 2017. “Trầm hương là minh chứng cho thấy khi chúng ta bắt đầu từ sản vật bản địa độc tôn, nâng tầm bằng văn hóa và quản trị minh bạch, thế giới sẽ tìm đến” - ông Nguyễn Văn Tưởng nhấn mạnh. Đó cũng là gợi ý cho Khánh Hòa hôm nay: đi từ giá trị bản địa, bằng chuẩn mực quản trị minh bạch, để từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi du lịch-thương mại-tài chính toàn cầu.
Trầm Hương Khánh Hòa là sản vật linh thiêng cao quý, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hiện, tại Nha Trang có một số không gian trưng bày chuyên đề (số 51C Lý Tự Trọng và Tháp Trầm Hương-Quảng trường 2/4). Tại đây, du khách được nghe những câu chuyện về hành trình của di sản Trầm Hương; tìm hiểu về lịch sử gìn giữ, phát triển cây trầm; chiêm ngưỡng những tác phẩm mỹ nghệ tinh xảo và trực tiếp đắm mình trong nghệ thuật thưởng hương thanh tịnh, tĩnh tâm, giúp làm sâu sắc thêm mối giao hòa giữa thiên nhiên, lịch sử và con người. Những điểm đến này đã góp phần tôn vinh và lan tỏa giá trị di sản văn hóa truyền thống Việt Nam đến với bạn bè năm châu.
NGUYÊN PHONG