Nỗi lo tái lập vạn đò
Đầu năm 2026, nhiều người dân và du khách không khỏi ngỡ ngàng khi dọc tuyến sông Như Ý xuất hiện dày đặc các lồng bè nuôi cá, nhà chồ và công trình tạm bợ. Trên đoạn sông qua tổ dân phố 7, 8 và 10 của phường Vỹ Dạ, hàng chục lồng bè được lắp dựng san sát, tạo nên những cụm nuôi trồng thủy sản, sinh hoạt nổi kéo dài trên mặt nước.
Không chỉ là nơi nuôi cá, nhiều bè nổi còn được sử dụng để ăn ở, sinh hoạt thường xuyên. Có trường hợp dựng nhà bè độc lập, không gắn với hoạt động nuôi trồng thủy sản, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái lập hình ảnh “xóm vạn đò” từng tồn tại trên các dòng sông ở Huế trước đây.
Nỗi lo ấy là có cơ sở bởi hơn hai thập niên trước, Huế đã thực hiện chương trình di dân quy mô lớn, đưa hàng nghìn hộ dân vạn đò trên sông Hương và các chi lưu lên bờ tái định cư. Đây được xem là một trong những chương trình an sinh xã hội và chỉnh trang đô thị lớn của địa phương, góp phần xóa bỏ các khu dân cư nổi tồn tại nhiều thập niên, cải thiện môi trường sống và diện mạo đô thị.
Tuy nhiên, từ khoảng năm 2007, hoạt động nuôi cá lồng bè tự phát bắt đầu xuất hiện trở lại trên sông Như Ý. Theo thống kê của địa phương, có thời điểm hàng chục hộ dân chiếm dụng khoảng 1 ha mặt nước để nuôi cá. Nhiều người trong số đó là những cư dân từng sinh sống trên các vạn đò sông Hương trước khi được bố trí tái định cư.
Tình trạng này kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng đến môi trường nước, mỹ quan đô thị và tiềm ẩn nguy cơ cản trở dòng chảy. Đáng chú ý, tuyến sông Như Ý vừa được đầu tư hàng trăm tỷ đồng để nạo vét, xây dựng kè và chỉnh trang cảnh quan, nhưng nhiều đoạn vẫn bị bao phủ bởi lồng bè và công trình tạm nhếch nhác.
Trả lại không gian xanh, sạch cho dòng sông
Trước thực trạng trên, sau phản ánh của báo Tiền Phong, chính quyền địa phương đã xây dựng kế hoạch tháo dỡ, di dời toàn bộ lồng bè, nhà chồ và công trình tạm trên sông Như Ý. Các lực lượng chức năng trực tiếp đến từng hộ dân tuyên truyền, vận động, đồng thời xây dựng lộ trình phù hợp để người dân chủ động thu hoạch cá trước khi tháo dỡ lồng bè, nhà nổi.
Thay vì áp dụng các biện pháp cưỡng chế ngay từ đầu, chính quyền lựa chọn phương án vận động, giải thích để người dân hiểu rõ mục đích của việc di dời. Theo đại diện tổ dân phố và chính quyền phường, khi nắm được chủ trương, phần lớn các hộ dân đã đồng thuận và tự giác chấp hành.
Kết quả đến nay, 32/33 hộ dân đã hoàn thành việc tháo dỡ lồng bè, đạt tỷ lệ 97%; hộ còn lại cũng đang trong quá trình tháo dỡ những hạng mục cuối cùng. Nhiều khu vực từng bị lồng bè bao phủ nay đã thông thoáng, mặt nước được khơi thông trở lại.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy, diện mạo sông Như Ý đã có nhiều thay đổi. Những khoảng mặt nước rộng được khôi phục, dòng chảy không còn bị chia cắt bởi các cụm lồng bè ken dày như trước. Người dân địa phương cũng bày tỏ sự đồng tình khi cảnh quan ven sông được cải thiện, nguy cơ cản trở dòng chảy trong mùa mưa lũ giảm đáng kể.
Hiện nay, cùng với việc xử lý dứt điểm trường hợp còn lại, chính quyền địa phương đang tăng cường quản lý, không để phát sinh lồng bè và công trình tạm mới trên sông Như Ý, nhằm góp phần gìn giữ thành quả của cuộc di dân vạn đò lịch sử, bảo vệ môi trường đô thị, xây dựng Huế xứng đáng là thành phố văn minh, xanh, sạch, sáng, đúng với vị thế đô thị di sản của cả nước.