Khi hoạt hình châu Á 'so găng' Hollywood - Thanh Niên

Nhờ cú hích thị trường tỉ dân và hệ sinh thái anime, hoạt hình châu Á đang khẳng định vị thế hoàn toàn mới.

Tại Liên hoan phim quốc tế Busan (BIFF) lần thứ 31 diễn ra từ ngày 6 - 15.10, phim hoạt hình không còn nằm ngoài lề. Sự kiện này dành riêng thời lượng lớn cho các tác phẩm Nhật Bản, tổ chức suất chiếu xuyên đêm và mở diễn đàn bàn sâu về tương lai animation châu Á.

Sự chuyển dịch của BIFF không thuần túy là mở rộng danh mục chiếu. Những con số doanh thu phòng vé gần đây cho thấy hoạt hình đang chiếm giữ vị trí quan trọng trong bức tranh điện ảnh khu vực, đặc biệt là tại Trung Quốc và Nhật Bản.

Theo đại diện ban tổ chức BIFF, năm 2025, hoạt hình đã leo lên vị trí dẫn đầu phòng vé ở cả Trung Quốc lẫn Nhật Bản. Tại Hàn Quốc, các dòng phim hoạt hình ngoại nhập cũng chiếm thị phần không nhỏ. Nhưng nhìn rộng ra, đây không chỉ là câu chuyện của riêng anime.

Hoạt hình 'Na Tra 2' và sức mạnh thị trường nội địa Trung Quốc

Báo cáo ngành điện ảnh toàn cầu năm 2025 do Hội đồng Điện ảnh Hàn Quốc (KOFIC) công bố cho thấy, doanh thu phòng vé khu vực châu Á - Thái Bình Dương đạt khoảng 11,94 tỉ euro (khoảng 322.000 tỉ đồng), tăng 12,3% so với năm trước và chiếm hơn 40% doanh thu toàn cầu.

Trong đó, Trung Quốc vững vàng ở vị trí thị trường lớn nhất khu vực với doanh thu khoảng 6,38 tỉ euro (khoảng 172.000 tỉ đồng), tăng trưởng 16,9%.

Đáng chú ý, cú hích lớn nhất cho đà tăng này đến từ bộ phim hoạt hình nội địa. Na Tra 2 gánh tới 30% tổng doanh thu phòng vé Trung Quốc năm 2025 và chễm chệ ở vị trí số một phòng vé toàn cầu cả năm với khoảng 1,77 tỉ euro (khoảng 47.700 tỉ đồng).

Thành công của Na Tra 2 mang lại góc nhìn mới: Bộ phim không cần bám vào thương hiệu Hollywood để hút khách. Đội ngũ sản xuất chọn khai thác hình tượng quen thuộc trong kho tàng văn hóa dân gian, rồi đưa câu chuyện đó vào một quy trình sản xuất hoạt hình quy mô lớn. Một bộ phim trong nước trở thành hiện tượng toàn cầu chứng minh khán giả nội địa đã có lựa chọn chất lượng ngay trên sân nhà.

Nhật Bản và Hàn Quốc trong guồng quay mới

Nếu Trung Quốc dựa vào quy mô thị trường tỉ dân, Nhật Bản lại sở hữu một mô hình khác: Anime đã là hệ sinh thái văn hóa hoàn chỉnh từ hàng thập niên qua.

Dữ liệu của KOFIC chỉ ra, doanh thu phòng vé Nhật Bản năm 2025 đạt khoảng 1,675 tỉ euro (khoảng 45.200 tỉ đồng) tăng 32,6%, mức tăng vọt cao nhất trong nhóm 10 thị trường điện ảnh lớn nhất thế giới. Chuỗi thành công này có sự đóng góp rất lớn từ các thương hiệu như Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba - Infinity Castle, Detective Conan: One-Eyed Flashback hay Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc.

Tại BIFF năm nay, 13 bộ phim hoạt hình Nhật Bản được đưa vào chương trình chiếu đặc biệt, bao gồm cả những tác phẩm kinh điển lẫn các phim mới đại diện cho tương lai điện ảnh xứ hoa anh đào. Anime giờ đây không còn là món ăn riêng của cộng đồng mê truyện tranh, mà trở thành trụ cột của thị trường điện ảnh Nhật Bản.

Trong khi đó, Hàn Quốc đang đứng ở một vị trí khác. BIFF đưa K-pop Demon Hunters vào phần giới thiệu xu hướng đương đại nhằm nhấn mạnh yếu tố văn hóa bản địa. Tuy nhiên, lực lượng sản xuất hoạt hình chiếu rạp Hàn Quốc chưa thể đặt ngang hàng với Nhật Bản hay Trung Quốc về mặt doanh số. Đất nước này đang chọn cách đi khác: Tìm cách chuyển thể các mỏ tài nguyên sẵn có như webtoon, game, âm nhạc thành phim hoạt hình để bước ra thế giới.

Báo cáo từ KOFIC nhận định, trong bối cảnh các bom tấn Hollywood không còn giữ phong độ ổn định, nguồn phim nội địa mang đậm dấu ấn văn hóa đang đóng vai trò quyết định tới doanh số rạp chiếu. Tất nhiên, hoạt hình châu Á chưa thể thay thế hoàn toàn vị trí của Hollywood trên bản đồ điện ảnh thế giới. Song có một thực tế không thể phủ nhận: Khán giả châu Á ngày càng sẵn sàng mở hầu bao cho những câu chuyện được kể từ chính vùng đất của họ.