Khi nghi ngờ bị lừa đảo, trong 30 phút đầu người dân cần làm gì?

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Thượng tá Nguyễn Thị Việt Hà, Phó trưởng Phòng Tham mưu Công an TP.HCM, nhấn mạnh khi bị nghi ngờ lừa đảo, trong 30 phút đầu là “khung giờ vàng” người dân cần nhanh chóng khóa thẻ ngân hàng, đổi mật khẩu, gỡ ứng dụng và báo công an.

Sáng 9-10, Sở Tư pháp TPHCM tổ chức hội nghị triển khai các nhiệm vụ trọng tâm của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật những tháng cuối năm 2026.

Công an TP.HCM chia sẻ về 7 thủ đoạn lừa đảo và nguyên tắc 3 không

Tại hội nghị, Thượng tá Nguyễn Thị Việt Hà, Phó trưởng Phòng Tham mưu Công an TP.HCM, đã trình bày tham luận về đổi mới tuyên truyền pháp luật trong phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng, ma túy và vi phạm pháp luật trên địa bàn TP.HCM.

Với phương châm “Gần dân nhất”, lấy chuyển đổi số làm công cụ, Công an TP.HCM xác định mạng xã hội là kênh tiếp cận nhanh với thói quen sinh hoạt của người dân, trong khi hình thức tuyên truyền truyền thống còn hạn chế về phạm vi và thời gian.

Đại diện Công an TP.HCM cảnh báo 7 thủ đoạn lừa đảo phổ biến gồm: giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án để đe dọa, thao túng tâm lý; giả danh người thân mượn tiền; sử dụng công nghệ AI Deepfake giả giọng nói, hình ảnh; giả mạo ứng dụng; lừa đảo đầu tư tài chính, việc nhẹ lương cao; bắt giam, bắt cóc online; giả danh shipper và dẫn dắt nạn nhân bằng lòng tham.

Trước những thủ đoạn này, Công an TP.HCM khuyến cáo người dân thực hiện nguyên tắc 3 không: không bấm vào đường link lạ, không quét mã lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Người dân tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu cho người khác.

Theo thống kê của Bộ Công an giai đoạn 2022-2024 ghi nhận từ 100.000 - 180.000 lượt tin giả phát tán mỗi năm. Có 62% nhà sáng tạo nội dung không kiểm chứng tin, và 42% người xem bấm thích hoặc chia sẻ khi chưa kiểm tra thông tin.

Đối với việc tiếp nhận, chia sẻ thông tin trên mạng, Công an TP.HCM đưa ra quy trình kiểm chứng 5Đ gồm: dừng lại, đọc kỹ, đối chiếu nguồn, đánh giá mục đích và đưa ra quyết định.

Khi nghi ngờ bị lừa đảo, người dân cần làm gì?

Một nội dung được Thượng tá Nguyễn Thị Việt Hà nhấn mạnh là “khung giờ vàng” 30 phút đầu khi nghi ngờ bị lừa đảo. Trong khoảng thời gian này, người dân cần nhanh chóng khóa thẻ ngân hàng, đổi mật khẩu, gỡ ứng dụng và báo công an.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Công an TP.HCM đã triển khai 73 chương trình Uni Tour “360 học đường an toàn trong kỷ nguyên số”, thu hút hơn 23.000 lượt học sinh, sinh viên. Chiến dịch “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến”, phối hợp với Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, kết nối trực tuyến tới hơn 10.000 cơ sở giáo dục, với hơn 1,9 triệu học sinh, sinh viên và phụ huynh tham gia.

Bên cạnh đó, ứng dụng SOS An ninh trật tự, ra mắt dịp 30-4-2025, hỗ trợ người dân phản ánh khẩn cấp chỉ bằng một chạm và đang được đề xuất nâng cấp, tích hợp đa ngôn ngữ.

Về phòng, chống ma túy, Công an TP.HCM đang triển khai Nghị quyết 02 hướng tới mục tiêu thành phố không ma túy vào năm 2030, đồng thời xây dựng các kênh TikTok, fanpage chính thức để thu hút thanh thiếu niên.

Để nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật, Công an TP.HCM đề ra 5 nhóm giải pháp trọng tâm: nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, đưa KPI và tinh thần Nghị quyết 57 vào đánh giá; chuẩn hóa quy trình kiểm soát nội dung tại 213 đầu mối, đặc biệt kiểm soát nội dung chưa được kiểm chứng; nhân rộng các mô hình hiệu quả; huy động nguồn lực xã hội hóa từ các KOL, KOC có uy tín; phối hợp liên ngành đồng bộ với phong trào thi đua “Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất”.

Ngân hàng Nhà nước cảnh báo kẻ gian dùng AI giả khuôn mặt, qua mặt sinh trắc học để chuyển tiền

Ngân hàng Nhà nước cảnh báo kẻ gian có thể khai thác dữ liệu sinh trắc học, kết hợp deepfake và AI để qua mặt một số bước kiểm tra, chuyển tiền không chính chủ.

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật TP.HCM sáng 9-10, Thượng tá Nguyễn Thị Việt Hà, Phó trưởng Phòng Tham mưu Công an TP.HCM, đã phát đi cảnh báo quan trọng về công tác phòng ngừa tội phạm công nghệ cao. Theo cơ quan chức năng, 30 phút đầu ngay sau khi nghi ngờ bản thân bị sập bẫy chính là "khung giờ vàng" quyết định khả năng ngăn chặn thiệt hại. Trong quãng thời gian then chốt này, công dân cần chủ động thực hiện ngay chuỗi thao tác khẩn cấp gồm khóa thẻ ngân hàng, thay đổi mật khẩu truy cập, gỡ bỏ ứng dụng lạ và liên hệ cơ quan công an gần nhất. Lực lượng chức năng cũng điểm mặt 7 phương thức lừa đảo phổ biến hiện nay, từ giả danh cơ quan tư pháp, giả người thân mượn tiền, sử dụng công nghệ Deepfake mạo danh cho đến chiêu trò giả mạo shipper hay lừa đảo việc làm. Tình trạng này càng diễn biến phức tạp trong bối cảnh giai đoạn 2022-2024 từng ghi nhận tới 180.000 lượt tin giả phát tán mỗi năm, đi kèm thói quen thiếu kiểm chứng thông tin của phần lớn người dùng mạng xã hội. Nhằm giảm thiểu rủi ro, Công an TP.HCM khuyến nghị người dân kiên trì áp dụng nguyên tắc 3 không kết hợp quy trình thẩm định 5 bước trước khi chia sẻ dữ liệu hoặc tiếp nhận các nội dung đáng ngờ. Song song với việc nâng cao cảnh giác cho cộng đồng, Công an TP.HCM đang tích cực đẩy mạnh các giải pháp công nghệ số để đồng hành cùng người dân. Ứng dụng SOS An ninh trật tự ra mắt từ dịp 30-4-2025 đang tiếp tục được nghiên cứu nâng cấp tính năng và tích hợp đa ngôn ngữ nhằm hỗ trợ phản ánh khẩn cấp tức thời. Hàng loạt chiến dịch tuyên truyền quy mô lớn tại các trường học cũng ghi nhận hàng triệu lượt học sinh, phụ huynh tham gia, tạo lập lá chắn số bền vững trước các nguy cơ xâm nhập lừa đảo trên không gian mạng.