Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 2: Xe UGV xả đạn trên chiến trường Ukraine

"Điều đáng chú ý trong giai đoạn 2024-2026 là xe mặt đất không người lái không chỉ được thử nghiệm mà còn được triển khai hoạt động sớm, đặc biệt trong cuộc chiến Nga-Ukraine, vốn đã trở thành phòng thí nghiệm quy mô lớn đầu tiên cho chiến tranh trên bộ bằng robot". Nhận xét nêu trên đã được TS James N. Shimabukuro nêu trên tạp chí Mỹ Educational Technology and Change Journal (ETCJ).

Xe mặt đất không người lái của Nga và Ukraine nổ súng trực diện

Trang Calibre Defence (Anh) nhận xét Nga và Ukraine là hai quốc gia khai thác xe mặt đất không người lái (UGV) nhiều nhất thế giới. Năm 2025, ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đã cung cấp 15.000 xe UGV cho các đơn vị tiền tuyến, tăng 750% so với 2.000 UGV năm 2024.

Trang Modern War Institute của Học viện West Point (Mỹ) dẫn nguồn từ Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết nhờ UGV, số binh sĩ Ukraine thương vong đã giảm tới 30%.

Ngày 6-5-2026, Công ty ARX Robotics (Đức) thông báo theo hợp đồng mới được ký kết với Ukraine, công ty sẽ tăng gấp năm lần số lượng UGV Gereon cung cấp cho Ukraine. Theo Jorge Rivero - chuyên gia về các hệ thống không người lái ở Viện Phân tích quốc phòng (Mỹ), quân đội Ukraine đang sử dụng UGV đảm trách ba nhiệm vụ gồm hậu cần (kể cả sơ tán thương binh), rải mìn và yểm trợ hỏa lực trực tiếp.

Trong năm 2025-2026, Ukraine đã tích hợp các UGV vào hàng chục đơn vị và đã lên kế hoạch triển khai hàng chục ngàn UGV. Một số đơn vị đã thực hiện các vụ tấn công hoàn toàn tự động hóa bằng cách kết hợp UGV với máy bay không người lái. 

Trang Defence Leaders đã nêu một sự kiện có một không hai trong lịch sử quân sự xảy ra vào cuối năm 2025 khi một UGV duy trì vị trí chiến đấu trên tuyến đầu suốt 45 ngày. Một UGV mini bánh xích TW 12.7 trang bị súng máy đã được sử dụng để thay thế toán binh sĩ Ukraine tại ngã tư giao tranh ở miền đông Ukraine. Mỗi ngày UGV được triển khai tới vị trí tiền tuyến để quan sát và bắn yểm trợ, tối đến thì rút về vị trí có che chắn. Mỗi 48 tiếng UGV lại được bảo trì và nạp đạn.

Trên trang European Security & Defence (ESD), chuyên gia Alexey Tarasov nhận xét về phần Nga, mặc dù Bộ Quốc phòng và ngành công nghiệp quân sự Nga không công bố số liệu cụ thể nhưng Nga đã đưa vào hoạt động nhiều hệ thống UGV. Ba mẫu UGV được sản xuất hàng loạt với quy mô đáng kể gồm Kuryer, Varan và Impulse-M. 

Loại UGV được triển khai phổ biến nhất ở tiền tuyến là Kuryer có bánh xích chở tới 200kg với vận tốc lên đến 35km/h trong phạm vi điều khiển từ 3-10km. Các UGV của Nga chủ yếu làm nhiệm vụ hậu cần, sơ tán người bị thương, trinh sát và yểm trợ hỏa lực.

Theo tạp chí Army Recognition (Bỉ), tại triển lãm quốc tế Army 2024 vào trung tuần tháng 8-2024 ở Matxcơva, quân đội Nga đã giới thiệu xe UGV Impulse-KPTM trang bị 30 ống phóng có khả năng phóng đồng thời 120 quả mìn chống tăng và chống bộ binh để tạo thành bãi mìn.

Impulse-KPTM nặng 1.350kg, đạt vận tốc tối đa 10km/h, có thể leo dốc 25 độ, sử dụng động cơ 20 kilowatt có thể hoạt động liên tục bốn tiếng. UGV có thể sử dụng kênh điều khiển vô tuyến ở khoảng cách gần (1km) và kênh điều khiển cáp quang ở khoảng cách xa (20km).

Vào đầu tháng 4-2026, Nga đã công bố băng video về thử nghiệm UGV Kuryer bánh xích lắp súng cối Bagulnik-82 bắn đạn thật. Kuryer sử dụng tháp pháo xoay chứa ống phóng súng cối và hệ thống nạp đạn tích hợp tự động để có thể bắn liên tục mà không cần nạp đạn thủ công.

Trang Defence Blog (Mỹ) nhận xét đây là lần đầu tiên UGV Kuryer mô-đun súng cối xuất hiện công khai. UGV Kuryer nặng 250kg, dài 1,4m, hoạt động bằng điện có khả năng đạt vận tốc 35km/h.

Đây là nền tảng UGV đa năng dạng mô-đun đảm trách nhiều nhiệm vụ như hậu cần, rải mìn, sơ tán thương binh, tác chiến điện tử, yểm trợ hỏa lực.

Phối hợp các UGV trong châu Âu và NATO

Các nước châu Âu cũng đang nỗ lực đưa xe UGV từ trường bắn thử nghiệm ra thực địa. Trang The AI Insider (Canada) ghi nhận hai đặc điểm. Một là các chương trình ứng dụng UGV quân sự đã kết hợp nhu cầu của chính phủ với khu vực tư nhân. Hai là UGV quân sự được phát triển theo các sáng kiến tiêu chuẩn hóa của EU/NATO nhằm làm cho UGV có khả năng tương tác với nhau.

• Drone giúp Ukraine đảo chiều thế trận?

• Bộ Quốc phòng Nga xác nhận tấn công quy mô lớn khiến 'cả Kiev sợ hãi'

• Thương vong tăng mạnh, Ukraine tuyên bố đáp trả vào cơ sở dầu của Nga

Tại Pháp, chương trình Các hệ thống robot tiên tiến tương lai như công cụ hỗ trợ binh sĩ chiến đấu trên bộ và bộ binh (FURIOUS) của Bộ Quốc phòng chú trọng phát triển khả năng tự hành cho UGV chiến thuật. Vào tháng 7-2025, Cơ quan Đổi mới quốc phòng Pháp đã xác định mẫu Aurochs trang bị vũ khí hạng nặng là UGV chiến thuật đa năng và mạnh mẽ.

Vương quốc Anh đã chuyển từ UGV hạng nhẹ có chức năng phá mìn sang UGV hạng nặng với dự án Atilla nhằm chuyển đổi xe chiến đấu bộ binh Warrior dư thừa thành xe UGV phá mìn tự hành. Anh cũng đã tiến hành dự án Theseus nhằm sử dụng UGV tự hành phụ trách tiếp tế ở km cuối cùng của tiền tuyến. 

Còn Đức đang tăng cường triển khai UGV trên thực địa, đã gửi nhiều UGV sang chiến trường Ukraine, ban đầu là KMW/Milrem THeMIS (sơ tán thương binh/phá mìn), sau đó đưa thêm ARX Gereon.

Năm 2023, lục quân Ý đã tiến hành chương trình Các hệ thống robot tự hành (RAS). Chương trình này đã hoàn thành giai đoạn thử nghiệm trong môi trường tác chiến đô thị. Bộ Quốc phòng Ý đang hướng tới giai đoạn phối hợp tác chiến giữa lực lượng có người lái và không người lái. Trong khi đó, Ba Lan đã bắt đầu thử nghiệm trên thực địa hệ thống UGV KUNA. Đây là hệ thống UGV mô-đun bánh xích kết hợp với máy bay không người lái Raven làm nhiệm vụ chuyển tiếp/giám sát.

Sáng kiến hàng đầu của Liên minh châu Âu (EU) về UGV khởi đầu vào năm 2019 với Hệ thống mặt đất không người lái mô-đun tích hợp (iMUGS) nhằm cung cấp một cấu trúc tham chiếu chung và các mẫu thử nghiệm UGV đa nhiệm. 

Các UGV thử nghiệm ban đầu dựa trên xe UGV THeMIS của Công ty công nghệ quốc phòng Milrem Robotics (Estonia). Dự án tiếp theo iMUGS2 sẽ mở rộng quy mô cấu trúc, phối hợp giữa các hệ thống có người lái - không người lái và công nghệ "cắm là chạy" (plug-and-play, tự động nhận dạng thiết bị kết nối).

Song song đó, NATO đang tiến hành thống nhất các hồ sơ cấu hình tương thích mở (các giao diện theo chuẩn UGV IOP/JAUS) để chỉ cần một người cũng có thể điều khiển các UGV từ nhiều nguồn khác nhau. Đây là bước đi thiết yếu trong các lữ đoàn đa quốc gia của NATO.

Sau bốn tháng ẩn náu dưới tầng hầm tại vùng chiến sự Donetsk, gia đình cụ bà Antonina Horuzha (77 tuổi) quyết định tản cư. Bà đi quá chậm không theo kịp gia đình nên định quay trở lại. Theo kênh Seven News (Úc), trong lúc bà chống gậy đi bộ trên đường làng vắng vẻ thì bà nhìn thấy một xe UGV tiến tới. Bên hông xe có dòng chữ phun sơn "Bà ơi, lên xe đi".

Binh sĩ Ukraine điều khiển xe UGV cho biết máy bay không người lái Ukraine phát hiện bà Antonina nên đã điều UGV đến cứu. Cuộc giải cứu kéo dài bốn tiếng. Bà được chuyển giao cho các binh sĩ và xe bọc thép đã đưa bà đến nơi an toàn.

Quân đội Ukraine thường sử dụng UGV để sơ tán thương binh nhưng đây là lần đầu tiên sử dụng xe UGV giải cứu dân thường.

…………..

Kỳ tới: Mỹ tích hợp UGV vào đội hình tác chiến tinh nhuệ

Sắt thép và trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế xương máu binh sĩ. Cuộc đua phát triển xe chiến đấu mặt đất không người lái (UGV) đang ráo riết để tích hợp robot ngày càng nhiều vào đội hình tác chiến. Nếu máy bay không người lái (UAV) tung hoành trên trời, tàu không người lái (USV) rẽ sóng trên biển, thì UGV xung trận dưới mặt đất …