Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ cuối: Robot chiến đấu hình người trong tương lai

Vào ngày 8-5-2026, tại Triển lãm quốc tế về công nghiệp quốc phòng, hàng không vũ trụ và không gian năm 2026 (SAHA 2026) ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), Công ty phát triển phần mềm Havelsan của Thổ Nhĩ Kỳ đã trình làng mẫu xe robot UGV Barkan 3 và hệ thống quản lý tác chiến tích hợp trí tuệ nhân tạo Advent AI.

Bốn ưu điểm của UGV so với binh sĩ

Theo tạp chí European Defence Review (Pháp), xe UGV Barkan 3 nặng 1 tấn, dài 2,7m, rộng 1,5m, trang bị súng máy 12,7mm hoặc tên lửa chống tăng Karaok 125mm, di chuyển với vận tốc 25km/h, có thể hoạt động liên tục 5 tiếng với tải trọng 250kg. Xe này đang được thử nghiệm theo kiểu hoạt động theo nhóm vài chục chiếc và có khả năng phối hợp tác chiến với nhiều máy bay không người lái.

Trên tạp chí Educational Technology and Change Journal (ETCJ), TS James N. Shimabukuro (Mỹ) phân tích xe UGV có bốn ưu điểm chính:

. Có khả năng hoạt động trong môi trường nguy hiểm như bãi mìn, địa hình bị giám sát chặt chẽ hay nơi tổ lái xe tăng dễ bị thương vong.

. Sức bền tác chiến gia tăng đáng kể bởi UGV không biết mệt mỏi, do đó không cần xoay vòng hoặc bị căng thẳng tâm lý như binh sĩ nên có thể hoạt động nhiều ngày.

. Chi phí giảm. Một số UGV của Ukraine có giá chỉ hàng chục ngàn USD, vì vậy có thể sản xuất hàng loạt.

. UGV có thể phối hợp chiến thuật với máy bay không người lái và mạng cảm biến (nhiều cảm biến kết nối với nhau) để tạo thành đội hình UGV tích hợp như nguyên mẫu UGV Barkan 3 của Thổ Nhĩ Kỳ nêu trên. Ngoài ra, UGV khó bị gây nhiễu điện tử hơn máy bay không người lái và khó bị phát hiện hơn xe tải hoặc xe hơi.

Thật ra đến nay, mặc dù đạt được nhiều tiến bộ nhưng xe UGV vẫn còn không ít hạn chế nên chưa thể giữ vai trò thống trị trên chiến trường. Khi gặp địa hình bất lợi như đống đổ nát hay chướng ngại vật ngổn ngang, xe UGV dễ mất liên lạc vô tuyến và khả năng vận tải cũng kém hơn xe tăng. Tuy UGV tương đối rẻ tiền nhưng tuổi thọ ngắn, do đó chúng chỉ giữ vai trò yểm trợ xe tăng chứ chưa thể thay thế được xe tăng.

50.000 robot hình người vào cuối năm 2027

Trong tương lai, hệ thống chiến đấu tiên tiến có khả năng thay thế xe UGV chính là robot chiến đấu hình người. Vào tháng 10-2025, Công ty khởi nghiệp Foundation Future Industries ở bang California (Mỹ) đã gây chấn động giới quốc phòng khi giới thiệu robot hình người Phantom MK1 tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Robot cao 1,75m như người thật, nặng 80kg, có giá khoảng 100.000 USD. Mức giá này thấp hơn nhiều so với giá của các hệ thống không người lái có chức năng kém hơn, do đó ngay lập tức đã được Lầu Năm Góc và các nước đồng minh quan tâm.

Robot có thể di chuyển với vận tốc gần 6,5km/h, mang tải trọng khoảng 20kg (gồm giá đỡ vũ khí), được thiết kế kiểu mô đun để có thể lắp ráp thêm đầu cảm biến, cánh tay thao tác hoặc gói giáp. Hai chân robot dễ dàng leo lên cầu thang hay vượt qua đống đổ nát.

Đặc biệt, đến tháng 2-2026, Công ty Foundation thông báo đã đưa hai robot Phantom MK-1 sang Ukraine làm nhiệm vụ hậu cần, cụ thể là vận chuyển vật tư cho binh lính. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh hiện đại, robot hình người được đưa ra chiến trường thực tế.

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 1: Phá công sự bằng xe Goliath chở thuốc nổ

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 2: Xe UGV xả đạn trên chiến trường Ukraine

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 3: Mỹ tích hợp UGV vào đội hình tác chiến tinh nhuệ

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 4: Robot sói trên chiến tuyến rực lửa

Trang Robozaps (Mỹ) nhận xét robot Phantom được thiết kế đặc biệt để hoạt động trong môi trường nguy hiểm đối với binh sĩ như dọn dẹp các tòa nhà trong chiến tranh đô thị, vượt bãi mìn, hoạt động trong khu vực bị ô nhiễm hóa học, sinh học, phóng xạ, hạt nhân.

Công ty Foundation dự kiến tới cuối năm 2027 sẽ sản xuất 50.000 robot Phantom. Thật ra robot Phantom MK-1 còn lâu mới đạt đến đẳng cấp "siêu chiến binh" bởi chúng chỉ mang tải trọng khoảng 20kg, thời lượng pin hạn chế và không có khả năng chống nước.

Để khắc phục vấn đề này, Công ty Foundation dự kiến sẽ ra mắt phiên bản nâng cấp Phantom 2 vào cuối năm 2026. Sau thời gian thử nghiệm ở Ukraine, robot Phantom sẽ được thử nghiệm trong điều kiện tác chiến thực tế cùng với quân đội Mỹ trong vòng 18 tháng tới.

Tại Pháp, trả lời phỏng vấn của báo Sud Ouest, tướng Pierre Schill - tham mưu trưởng lục quân - nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ có một đơn vị robot chiến đấu mặt đất vào mùa hè năm 2027".

Các nền tảng robot mặt đất trong tương lai

Liên minh Robot di động Trung Quốc (CMRA) nhận xét chiến tranh trên bộ trong tương lai sẽ là mạng lưới chiến đấu ba chiều sử dụng nhiều nền tảng không người lái khác nhau. Các nền tảng robot mặt đất trong tương lai gồm nhiều thành phần:

. Robot hai chân (robot hình người) có khả năng thực hiện nhiều hoạt động phức tạp;

. Nền tảng bốn bánh/nhiều bánh xe (xe địa hình không người lái và xe chiến đấu bánh lốp không người lái) di chuyển nhanh dùng để chở vật liệu;

. Nền tảng bánh xích (xe tăng không người lái) dùng để yểm trợ hỏa lực mạnh;

. Robot phòng không (máy bay tiêm kích không người lái và pháo laser) hình thành hệ thống phòng thủ và phản công ở độ cao thấp.

Các robot mặt đất này phối hợp với máy bay không người lái sẽ tạo thành nhóm tác chiến không người lái trên không - mặt đất tích hợp và tạo ra một mạng lưới hỏa lực tấn công và phòng thủ toàn diện.

Quan trọng hơn, sự hợp tác ở nhiều cấp giữa các hệ thống có người lái - không người lái, các hệ thống không người lái - không người lái không chỉ nâng cấp chiến thuật cá nhân của binh sĩ mà còn định hình lại về cơ bản mô hình chiến tranh.

Trong tương lai, các loại UGV sẽ mang đến tác động cách mạng nếu tích hợp điều khiển học và các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, học máy, thực tế ảo, thực tế tăng cường, Internet vạn vật (IoT) và điện toán đám mây.

Robot mặt đất không thể thay thế binh sĩ

Chuyên gia David Kirichenko thuộc tổ chức tư vấn Henry Jackson Society (Anh) nhận xét xe UGV có thể giữ vai trò quan trọng đối với Ukraine trong năm 2026 nhưng không phải là vũ khí thần kỳ. Bản thân xe UGV không thể giải quyết những thách thức về nhân lực mà chỉ có thể trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống phòng thủ.

Trên trang Học viện Chiến tranh hiện đại (Mỹ), nhà phân tích Jorge Rivero ở Viện Phân tích quốc phòng cho rằng robot không thể thay thế bộ binh hoàn toàn mà chỉ có thể đảm nhận một số nhiệm vụ tại nơi hỏa lực ác liệt của kẻ thù chắc chắn dẫn đến thương vong, để nhờ đó các đơn vị binh sĩ tập trung chiến đấu ở những vị trí khác cần đến khả năng phán đoán và sáng kiến con người.

17 tên lửa chống tăng Spike LR Israel đã bắn thành công từ xe mặt đất không người lái UGV Ziesel của Diehl Defence Đức. Đó là cuộc thử nghiệm giữa tháng 5-2026 của tập đoàn quốc phòng khổng lồ Diehl Defence, EuroSpike cùng Rafael Advanced Defense Systems của Israel.