Các đề tài, dự án khoa học-công nghệ triển khai trên nhiều lĩnh vực, như: nông nghiệp, y dược, kỹ thuật, công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn. Trong đó, nhiều nhiệm vụ tập trung vào lĩnh vực sản xuất, chăn nuôi nhằm khai thác lợi thế địa phương, bảo tồn nguồn gien, phát triển sản phẩm đặc trưng, ứng dụng công nghệ và tạo sinh kế cho người dân.
Điển hình như dự án bảo tồn và phát triển nguồn gien cây tam thất hoang được triển khai tại xã biên giới Tùng Vài đồng thời xây dựng khu khảo nghiệm, nhân giống với quy mô khoảng 5.000 m² và mô hình trồng, hoàn thiện quy trình kỹ thuật với quy mô khoảng 2 ha. Kết quả của dự án đã góp phần bảo tồn nguồn gien dược liệu quý, đồng thời tạo cơ sở khoa học để phát triển vùng trồng dược liệu có giá trị kinh tế cao. Mô hình trồng tam thất hoang đã được triển khai, từng bước đánh giá khả năng thích nghi và phát triển trong điều kiện sinh thái địa phương.
Một dự án khoa học khác cũng có khả năng nhân rộng, đó là dự án ứng dụng khoa học-kỹ thuật xây dựng mô hình nuôi nhím bờm theo hướng sản xuất hàng hóa tại xã Vị Xuyên. Dự án do Hợp tác xã Tấn Đạt chủ trì, triển khai từ tháng 5/2024 đến 9/2026. Dự án đã xây dựng mô hình nuôi nhím sinh sản quy mô 200 con, gồm 40 nhím bố và 160 nhím mẹ. Số nhím con sinh ra đạt hơn 900 con, trong đó hơn 800 con đã cai sữa. Mô hình nhím thương phẩm được theo dõi qua các giai đoạn sinh trưởng, với khối lượng nhím 12 tháng tuổi đạt hơn 12 kg/con.
Dự án đã xây dựng hệ thống chuồng nuôi hai tầng, chủ động một phần nguồn thức ăn bằng vùng trồng cỏ Ghine và cây chè đại, đồng thời áp dụng quy trình thu gom, xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn. Các kết quả thực tế cho thấy cơ sở để hoàn thiện tài liệu kỹ thuật về nuôi nhím sinh sản và nhím thương phẩm.
Ông Lưu Duy Đông, Thư ký dự án ứng dụng khoa học-kỹ thuật xây dựng mô hình nuôi nhím bờm theo hướng sản xuất hàng hóa tại xã Vị Xuyên cho biết, qua thực tế triển khai, các quy trình kỹ thuật đã được kiểm chứng và hoàn thiện thêm. Đây là cơ sở để chuyển giao cho các hộ dân, hợp tác xã có điều kiện phù hợp. Đồng thời, việc nhân rộng cần được thực hiện từng bước, gắn với điều kiện chăn nuôi, khả năng đầu tư và đầu ra sản phẩm tại từng địa bàn. Để chuẩn bị cho việc chuyển giao, dự án đã tổ chức đào tạo sáu kỹ thuật viên, xây dựng tài liệu quy trình kỹ thuật, tổ chức hội thảo và hội nghị đầu bờ. Những hoạt động này giúp kết quả nghiên cứu không chỉ dừng ở mô hình mà có thể tiếp tục được áp dụng sau khi dự án kết thúc.
Cùng với các dự án nêu trên, nhiều đề tài, dự án đang được triển khai theo hướng ứng dụng trực tiếp. Triển khai thử nghiệm sâm Ngọc Linh, sâm Lai Châu và một số loài tam thất tại xã Thượng Lâm; nghiên cứu kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch và bảo quản, làm cơ sở đề xuất giải pháp phát triển cây dược liệu phù hợp điều kiện tự nhiên của địa phương. Đơn cử như dự án xây dựng hệ thống thông tin tích hợp với internet vạn vật để theo dõi, giám sát các chỉ tiêu chất lượng nước tại ba điểm nuôi trồng thủy sản tại các xã Nà Hang, Chiêm Hóa; tổ chức hướng dẫn, tập huấn cho cán bộ kỹ thuật và các hộ nuôi. Kết quả bước đầu giúp người sản xuất chủ động theo dõi môi trường nước, cảnh báo các yếu tố bất lợi và nâng cao hiệu quả quản lý quá trình nuôi.
Dự án ứng dụng biện pháp sinh học trong sản xuất rau, quả trong nhà màng đã nghiên cứu, thử nghiệm các chế phẩm sinh học và biện pháp phòng trừ sinh vật gây hại; xây dựng mô hình sản xuất một số loại rau, quả như cà chua cherry, dưa chuột baby, dưa thơm và các sản phẩm rau, quả có giá trị với tổng quy mô khoảng 1 ha/mô hình tại các xã Thái Hòa, Tân Thanh, phường Minh Xuân; xây dựng hướng dẫn kỹ thuật và tổ chức chuyển giao cho khoảng 100 lượt người. Mô hình góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, ứng dụng công nghệ cao.
Theo số liệu, từ đầu năm đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh theo dõi, quản lý 53 đề tài, dự án khoa học-công nghệ, có ba nhiệm vụ cấp bộ, cấp quốc gia và 50 nhiệm vụ cấp tỉnh. Hiện có 12 nhiệm vụ được tổ chức nghiệm thu, một nhiệm vụ dừng thực hiện và 40 nhiệm vụ đang triển khai; đã phối hợp 15 xã, phường rà soát, đề xuất đặt hàng nhiệm vụ khoa học-công nghệ theo định hướng phát triển kinh tế của từng địa bàn. Các đề xuất tập trung vào ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, xây dựng mô hình sản xuất phù hợp, phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với chế biến, tiêu thụ và hình thành chuỗi giá trị.
Ông Phan Đăng Đông, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang cho biết, các nhiệm vụ khoa học-công nghệ sát với thực tế chăn nuôi, sản xuất, giải quyết được những vấn đề cụ thể ở cơ sở. Kết quả nghiên cứu có khả năng chuyển giao, ứng dụng và nhân rộng để khoa học-công nghệ tạo ra giá trị trong sản xuất và đời sống.
Bài và ảnh: KHÁNH TOÀN