Nằm trong khuôn khổ Diễn đàn Nhân văn Mùa thu Hà Nội 2026, ngày 24/10, tại Hà Nội, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức chương trình Đối thoại khoa học quốc tế: Khoa học xã hội và nhân văn trong thời đại trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế.
Các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế tham gia thảo luận bàn tròn về những vấn đề đặt ra đối với khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động sâu rộng đến hoạt động nghiên cứu, đào tạo và đời sống xã hội.
Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, khoa học xã hội và nhân văn là bộ phận quan trọng cấu thành năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển quốc gia, góp phần thấu hiểu con người, nhận diện những biến đổi, kiến tạo thể chế và chuyển hóa nguồn lực văn hóa.
Nhà trường kỳ vọng những cuộc gặp mặt tại diễn đàn sẽ phát triển thành các nhóm nghiên cứu liên quốc gia, công bố chung, hoạt động trao đổi học thuật và chương trình đào tạo, qua đó góp phần đưa tri thức Việt Nam tham gia sâu hơn vào dòng chảy học thuật thế giới; tiếp nhận có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước.
Nhấn mạnh trách nhiệm tư vấn chính sách, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn cho biết, riêng năm 2026, nhà trường đã triển khai hơn 10 báo cáo tư vấn chính sách trọng điểm, đồng thời công bố các báo cáo quốc gia về những vấn đề cấp thiết liên quan văn hóa, con người, thể chế và công nghệ truyền thông.
Nhà trường tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu gắn với những ưu tiên phát triển quốc gia, tăng cường cơ chế đặt hàng, đối thoại và phản hồi thường xuyên với các cơ quan hoạch định chính sách, chuyển kết quả nghiên cứu thành những báo cáo tư vấn có cơ sở bằng chứng, phương án cụ thể và khả năng thực thi.
Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy nhấn mạnh, Diễn đàn Khoa học Xã hội và Nhân văn mùa thu Hà Nội 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới đang có những chuyển biến sâu sắc do toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI). Bối cảnh này đặt ra nhiều thách thức, đồng thời mở ra cơ hội mới cho khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam.
Theo Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, thách thức thứ nhất là yêu cầu đổi mới mô hình phát triển, không chỉ hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn phải quan tâm sâu sắc hơn đến sự phát triển toàn diện của con người và xã hội Việt Nam. Làm thế nào để xây dựng một đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa, xã hội và nhân văn là những vấn đề lớn cần được các nhà khoa học nghiên cứu, luận giải và đề xuất giải pháp.
Thách thức thứ hai đến từ tốc độ phát triển vượt bậc của khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Những tiến bộ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh, các hệ thống trí tuệ nhân tạo tự chủ và công nghệ mô phỏng đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động nghiên cứu, sản xuất, giáo dục và đời sống xã hội. Trong khi đó, sự phát triển nhanh chóng này cũng đặt ra nhiều vấn đề mới về năng lực tư duy, khả năng giải quyết vấn đề, phương thức học tập và làm việc, sức khỏe tinh thần cũng như các mối quan hệ trong gia đình và cộng đồng. Đây là những lĩnh vực mà khoa học xã hội và nhân văn cần chủ động nghiên cứu, đưa ra các khuyến nghị và giải pháp phù hợp.
Thách thức thứ ba là yêu cầu hội nhập quốc tế trong bối cảnh thế giới ngày càng kết nối chặt chẽ. Việt Nam cần phát huy những giá trị riêng về văn hóa, con người và xã hội. Chính nền tảng khoa học xã hội và nhân văn có thể giúp Việt Nam nhận diện lợi thế, giải quyết những vấn đề đặc thù và đóng góp các cách tiếp cận mới cho cộng đồng quốc tế.
Từ những yêu cầu đó, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy mong muốn các nhà khoa học tiếp tục đồng hành cùng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường đại học Giáo dục và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong việc xây dựng, thử nghiệm và nhân rộng những mô hình phát triển dựa trên nền tảng khoa học xã hội và nhân văn. Cần chú trọng các mô hình thực nghiệm có khả năng ứng dụng trong thực tiễn, qua đó kiểm chứng hiệu quả, hoàn thiện giải pháp và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành những đóng góp thiết thực cho xã hội.
Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Bùi Hoài Sơn khẳng định, trí tuệ nhân tạo có thể giúp chúng ta trả lời ngày càng nhiều câu hỏi, nhưng máy móc không thể thay con người quyết định xã hội phải phát triển vì điều gì, điều gì làm nên phẩm giá con người và những giá trị nào cần được gìn giữ. Từ đó, ông nhấn mạnh sứ mệnh không thể thay thế của khoa học xã hội và nhân văn là giúp chúng ta hiểu con người, hiểu xã hội và làm cho sự phát triển mang chiều sâu nhân văn.
Chia sẻ ba kỳ vọng đối với nhà trường, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn cho rằng trước hết, gắn nghiên cứu khoa học với những vấn đề lớn của đất nước và đời sống nhân dân, cung cấp luận cứ thiết thực cho hoạch định chính sách. Thứ hai, đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, kết hợp nghiên cứu cơ bản với khảo sát thực tiễn, phân tích dữ liệu và chính sách, bảo đảm tính trung thực, khách quan. Thứ ba, tăng cường kết nối giữa giảng đường, cơ quan tham mưu chính sách và đời sống xã hội, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn bằng những kiến nghị và giải pháp khả thi.
Ban Tuyên giáo Trung ương mong tiếp tục tăng cường phối hợp nhà trường trong nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, khảo sát xã hội, dự báo tình hình tư tưởng, tư vấn và đánh giá chính sách; tiếp tục quan tâm đặt hàng nhiệm vụ phù hợp; đồng thời mong muốn nhà trường chủ động đề xuất chương trình nghiên cứu chiến lược và hình thành các nhóm chuyên gia đồng hành cùng cơ quan tham mưu.
Trong khuôn khổ chương trình, nhà trường tổ chức Lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với các đối tác, trong đó có Báo Nhân Dân, Báo Tiền Phong, Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp sáng tạo quốc gia, Trường Truyền thông thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải… Hoạt động nhằm mở rộng quan hệ hợp tác trong nghiên cứu khoa học, đào tạo, trao đổi học giả, sinh viên và chuyển giao tri thức; góp phần tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và nhà khoa học.
Dịp này, Triển lãm Khoa học Xã hội và Nhân văn diễn ra từ ngày 19 đến hết ngày 29/10 tại Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, giới thiệu những dấu ấn di sản Mỹ thuật truyền thống cùng các thành tựu nghiên cứu tiêu biểu của nhà trường.
Từ ngày 21-28/10, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Diễn đàn Nhân văn Mùa thu Hà Nội 2026 với chuỗi hoạt động học thuật quy mô lớn, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế.
Diễn đàn lần đầu tiên được tổ chức với quy mô 21 hội thảo, tọa đàm khoa học và thảo luận bàn tròn, thu hút khoảng 1.300 học giả, trong đó có 250 diễn giả quốc tế.
Các hoạt động học thuật trải rộng trên nhiều lĩnh vực như văn hóa, lịch sử, chính trị, quan hệ quốc tế, giáo dục, ngôn ngữ, truyền thông và công nghệ, tập trung thảo luận những vấn đề đang được quan tâm trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, cũng như những thách thức đặt ra đối với Việt Nam và thế giới trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế.
QUỲNH NGUYỄN