"Thông thoáng cho người làm ăn chân chính, nghiêm khắc với kẻ gian dối

Quan điểm này được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khi góp ý về dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, tại phiên thảo luận tổ chiều 24/10.

An toàn thực phẩm, theo Chủ tịch Quốc hội là câu chuyện của từng bữa ăn, từng gia đình, từng người dân, nhưng đồng thời cũng liên quan trực tiếp đến sức khỏe giống nòi và uy tín quốc gia.

Sắp hết thời "một mâm cơm ba bộ quản lý"

"Tôi rất mừng vì trước đây, một mâm cơm có tới 3 bộ quản lý, nhưng lần sửa đổi này hướng tới việc thống nhất có 1 bộ quản lý", Chủ tịch Quốc hội nói, đồng thời gợi ý 4 vấn đề cần hoàn thiện trong dự thảo luật.

Một là những nội dung đột phá phải được quy định ngay trong luật, không để "nằm chờ" ở nghị định, thông tư.

Dự thảo luật có 32/74 tổng số điều giao Chính phủ, bộ trưởng quy định chi tiết. Đáng chú ý, một số nội dung được xác định là đột phá lại để ngỏ, chưa được quy định cụ thể trong luật.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng Quốc hội không thể thông qua một đạo luật mà "phần vỏ" nằm trong luật, còn "phần ruột" của chính sách lại chờ nghị định, thông tư", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Hai là phải có một đầu mối quản lý thật, chịu trách nhiệm đến cùng.

Nhấn mạnh yêu cầu thống nhất đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, song Chủ tịch Quốc hội cho biết dự thảo luật vẫn duy trì sự tham gia quản lý chuyên ngành của 6 bộ.

Nhận định Bộ Y tế được xác định là đầu mối nhưng nhiều nhiệm vụ vẫn được giao cho các bộ khác chủ trì hoặc phối hợp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát kỹ vấn đề này.

"Nhiều đầu mối cùng quản lý thì có nguy cơ đùn đẩy trách nhiệm tại những khâu giáp ranh. Các đường dây sản xuất, kinh doanh sữa giả, thực phẩm chức năng giả quy mô lớn bị phát hiện thời gian qua đã "lọt qua" những kẽ hở đó", Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng.

Không để "hậu kiểm trên giấy"

Vấn đề thứ ba Chủ tịch Quốc hội nêu là hậu kiểm nhưng không buông lỏng, cải cách thủ tục phải mang lại hiệu quả thực chất.

Nhấn mạnh mục tiêu quản lý là chính đáng, nhưng công cụ quản lý phải là dữ liệu, không bắt doanh nghiệp nộp lại giấy tờ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị ngay trong luật cần có cơ chế gia hạn tự động trực tuyến đối với các hồ sơ đủ điều kiện; không yêu cầu nộp lại hồ sơ và thu phí tiếp nhận nếu không có thay đổi cần thẩm định.

Đồng thời, cần thu hẹp diện phải đăng ký vào những nhóm sản phẩm thực sự có nguy cơ cao, không để lợi ích nhóm len lỏi vào quá trình cấp giấy phép, chứng nhận.

"Thông thoáng cho người làm ăn chân chính, nhưng phải nghiêm khắc với kẻ gian dối. Người chân chính, tuân thủ pháp luật phải được bảo vệ; người vi phạm phải kiểm tra gắt gao để kịp thời phát hiện và xử lý", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thứ tư là hậu kiểm phải có đủ nhân lực, phương tiện và chế tài đủ sức răn đe. Nếu không có phòng thí nghiệm, dữ liệu và con người, Chủ tịch Quốc hội cho rằng đó chỉ là "hậu kiểm trên giấy".

Đề cập các vụ ngộ độc tập thể tại trường học cho thấy việc xác định nguyên nhân đôi khi còn chậm, làm mất thời gian quan trọng để xử lý và hạn chế hậu quả, Chủ tịch Quốc hội đề nghị bắt buộc kích hoạt cảnh báo trên hệ thống trong vòng 2-6 giờ khi phát hiện ngộ độc thực phẩm tập thể.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, kể cả trách nhiệm liên đới bồi thường trong trường hợp có căn cứ pháp luật; bổ sung hình thức cấm hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với những trường hợp vi phạm cố ý, đặc biệt nghiêm trọng, nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải bảo đảm chế tài đủ sức răn đe, không để chi phí vi phạm "rẻ" hơn chi phí tuân thủ. Những chủ thể cố tình gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận phải bị xử lý nghiêm, trường hợp cần thiết phải bị loại ra khỏi thị trường.