Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Kiến nghị của trí thức kiều bào không thể 'ghi nhận rồi để đó'

Ngày 24-10, trước khi kết thúc chuyến thăm Bỉ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp gỡ đại diện chuyên gia, trí thức kiều bào tại Bỉ và Luxembourg.

Tại đây, các chuyên gia, trí thức đã kiến nghị và đề xuất cụ thể các giải pháp để đưa Việt Nam trở thành trung tâm dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu châu Á. Bên cạnh đó, họ cũng nêu đề xuất cho hợp tác Việt Nam với Bỉ và EU về hạt nhân, bán dẫn và vật liệu xanh; mô hình công nghiệp tuần hoàn; phát triển công nghệ lượng tử...

Đặt hàng kiều bào phải rõ ràng, làm đến nơi đến chốn

Phát biểu tại cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các khuyến nghị chính sách của các chuyên gia, trí thức tại Bỉ và Luxembourg. 

Các chuyên gia, trí thức không chỉ nêu đất nước cần làm gì, mà còn tự xác định mình làm được gì, sẵn sàng nhận phần việc nào. Đó là cách nghĩ của người trong cuộc, là tình yêu quê hương được thể hiện bằng việc làm cụ thể.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng thẳng thắn nhìn nhận không ít kiến nghị tâm huyết của trí thức kiều bào đã được ghi nhận tại các diễn đàn rồi để đó, không có địa chỉ tiếp nhận, không ai trả lời. 

Không ít chuyên gia, trí thức về nước với ý tưởng tốt nhưng vướng thủ tục, vướng cơ chế tài chính, rồi đành dừng lại. Trách nhiệm đó trước hết thuộc về bộ máy, không phải của chuyên gia, trí thức.

Từ điều này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu thời gian tới, phải lấy bài toán thực tiễn của đất nước làm điểm xuất phát; phải chuyển từ "đi tìm nguồn lực" sang "kết nối nguồn lực với nhu cầu". 

Ông chỉ đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp phải đặt hàng rõ ràng như cần giải quyết vấn đề gì, thiếu công nghệ nào, ai tiếp nhận, sản phẩm cuối cùng là gì. 

Với các chuyên gia và trí thức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị mạnh dạn đăng ký nhận nhiệm vụ gắn với bài toán lớn và công nghệ chiến lược của quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tinh thần thà chọn ít việc nhưng làm đến nơi đến chốn và phải làm quyết liệt. 

Các ban, bộ, ngành liên quan lựa chọn nhiệm vụ trọng điểm có tính khả thi, có đối tác trong nước và khả năng lan tỏa. Mỗi nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, rõ tiến độ, rõ người chịu trách nhiệm và chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, có dữ liệu kiểm chứng, có người dùng thực tế, có hiệu quả đo đếm được. Làm thành công rồi tiếp tục nhân rộng, phát triển.

Trí thức ở đâu cũng đóng góp được

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cơ chế để trí thức ở đâu cũng đóng góp được, các nhà khoa học không cần về hẳn mới cống hiến được.

Để làm được vậy, cần có cơ chế linh hoạt như hợp đồng chuyên gia theo nhiệm vụ, làm việc từ xa, nghiên cứu chung, khoán chi đến sản phẩm cuối cùng. Bên cạnh đó, cơ chế tài chính đủ linh hoạt để chuyên gia, trí thức trực tiếp tham gia các dự án cụ thể.

Ngoài ra, quyền sở hữu trí tuệ phải rõ ràng, có sự chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu. Trí thức phải được đánh giá bằng kết quả và sự tôn trọng chuyên môn, chọn người giỏi nhất để giao việc và thực thi chứ không gây khó vì thủ tục hành chính.

Mỗi dự án hợp tác, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải để lại năng lực tại Việt Nam đồng thời việc chuyển giao công nghệ là chưa đủ, phải cùng phát triển để tiến tới tự chủ. 

Thước đo cuối cùng không phải là bao nhiêu biên bản được ký, mà là bao nhiêu kỹ sư, nhà khoa học trong nước được đào tạo. Đó còn là bao nhiêu phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu mạnh, doanh nghiệp công nghệ được hình thành. 

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan tiếp nhận toàn bộ kiến nghị của các chuyên gia, trí thức.

Ông nêu rõ việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất và phải có phản hồi bằng văn bản và giao đầu mối cụ thể cho từng nhiệm vụ. 

Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ, đồng thời là Phái đoàn bên cạnh EU, là đầu mối thường trực, định kỳ rà soát tiến độ và báo cáo Bộ Ngoại giao để báo cáo Văn phòng Trung ương đồng thời trao đổi các ban, bộ, ngành liên quan để phối hợp, tháo gỡ vướng mắc.

Hướng đến các chuyên gia và trí thức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong mỏi hãy đặc biệt quan tâm dìu dắt thế hệ trí thức trẻ người Việt tại châu Âu, để mạch nguồn tri thức hướng về quê hương không bị đứt đoạn. 

Ông khép lại cuộc gặp bằng thông điệp các chuyên gia, trí thức hãy mạnh dạn đề xuất, thẳng thắn phản biện và dấn thân nhận việc; Đảng, Nhà nước có trách nhiệm lắng nghe, tháo gỡ vướng mắc và trả lời bằng kết quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc trở về hay tiếp tục làm việc ở nước ngoài là lựa chọn gắn với nghề nghiệp, gia đình và hoàn cảnh của mỗi chuyên gia, trí thức kiều bào.