Trường hợp đầu tiên được ghi nhận mắc bệnh quai bị ở xã Nà Hỳ là cháu M.T.H. (sinh năm 2016), học sinh lớp 5B3 thuộc phân hiệu 1, Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nà Hỳ. Ngày 4/10/2026, cháu M.T.H. xuất hiện các triệu chứng: sưng đau nhiều góc hàm hai bên kèm theo sốt, ho, há miệng hạn chế, người mệt mỏi ăn uống kém, được chẩn đoán bị viêm amidan cấp/quai bị không có biến chứng.
Sau đó cháu H. được nhân viên y tế trường học cho uống kháng sinh, hạ sốt; được bố mẹ đón về nhà. Khi gia đình đón cháu H. về, nhân viên y tế trường học đã cấp thuốc, hướng dẫn gia đình thực hiện cách ly điều trị tại nhà cho cháu H. Ngay khi nắm thông tin về trường hợp cháu H., ngày 8/10, Trung tâm Y tế Nậm Pồ đã cử cán bộ chuyên môn điều tra chi tiết tình hình bệnh, biểu hiện bệnh lý và tiến triển điều trị.
Những ngày sau, Nà Hỳ ghi nhận thêm nhiều trường hợp học sinh ốm, nghỉ học. Trung tâm Y tế Nậm Pồ đã ra văn bản hướng dẫn chăm sóc sức khỏe học sinh khi giao mùa; chủ động thông tin về các bản phải nắm bắt, cập nhật tình hình bệnh dịch. Ông Bùi Quang Định, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, kiêm Giám đốc Trạm Y tế xã Nà Hỳ cho biết: Qua theo dõi từ cơ sở thấy rằng có 4 bản, gồm Nậm Chua 2, Nậm Chua 3, Huổi Cơ Dạo, Nậm Ngà đã xuất hiện chùm ca bệnh quai bị có số ca mắc tăng nhanh từ ngày đầu xuất hiện ca bệnh.
Trong đó, bản Nậm Chua 2 ghi nhận 4 ca; Nậm Chua 3 ghi nhận 5 ca; bản Huổi Cơ Dạo ghi nhận 1 ca và bản Nậm Ngà ghi nhận 1 ca. Sáng 26/10, Trung tâm Y tế Nậm Pồ tiếp nhận thêm 3 trẻ mắc bệnh quai bị vào viện điều trị cùng với biểu hiện sốt, ho, há miệng hạn chế, người mệt mỏi ăn uống kém. Nhận định về tình hình bệnh quai bị có nguy cơ bùng phát thành dịch, lan rộng, ngay trong ngày, Trung tâm Y tế Nậm Pồ đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn phối hợp Trạm Y tế xã Nà Hỳ giám sát tại các trường học gồm: Trường THCS, Trường PTDT bán trú tiểu học Nà Hỳ. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Quang Điện, Giám đốc Trung tâm Y tế Nậm Pồ cho biết: Tại điểm chính của Trường PTDT bán trú tiểu học Nà Hỳ ngày 26/10 ghi nhận 2 trẻ mắc quai bị; tại phân hiệu số 1 có 10 trẻ mắc, nghi mắc bệnh quai bị, với các biểu hiện triệu chứng: sốt, sưng đau tại tuyến nước bọt. Tính đến ngày 29/10, xã Nà Hỳ ghi nhận 47 ca mắc tại 18/23 bản.
Trong đó, bản Nậm Chua 3 ghi nhận 8 ca; bản Nậm Chua 2 mắc 6 ca; bản Huổi Sang mắc 5 ca; bản Huổi Cơ Mông 4 ca... Bệnh quai bị tại xã Nà Hỳ diễn biến phức tạp và lây lan nhanh, được nhận định là do đa số người dân và học sinh chưa tiêm vắc-xin phòng quai bị. Thời điểm hiện tại thời tiết chuyển mùa cũng là yếu tố cho vi-rút lây lan nhanh giữa người với người.
Trạm Y tế xã Nà Hỳ đã kích hoạt, duy trì 1 tổ y tế trực tiếp giám sát, điều tra phát hiện ca mắc mới; thu dung cách ly, phân loại ca mắc tại các bản có nguy cơ bùng dịch cao. Từ ngày 26/10, trạm đã phun khử khuẩn bằng Cloramin B tại tất cả nơi ở của các bệnh nhân mắc và khu vực lân cận; thực hiện giám sát ca bệnh trực tiếp tại Trường PTDT bán trú Tiểu học Nà Hỳ để lập danh sách học sinh tiếp xúc gần trường hợp mắc bệnh, từ đó chủ động biện pháp cách ly, hạn chế lây nhiễm.
Ông Bùi Quang Định cho biết: Nhằm phát hiện sớm ca bệnh và diễn biến dịch để có biện pháp đáp ứng kịp thời, Trạm đã phân công viên chức tại Trạm Y tế Nà Hỳ và 2 điểm trạm giám sát hằng ngày tại các trường học và tất cả các bản đã ghi nhận ca mắc tản phát. Công tác truyền thông phòng, chống bệnh được thực hiện trực tiếp tại các bản với nội dung: Dấu hiệu và triệu chứng của bệnh quai bị; các biện pháp phòng tránh và cách chăm sóc người mắc quai bị; vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân, tắm, giặt bằng xà phòng, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh…
Theo Giám đốc Trung tâm Y tế Nậm Pồ Lê Quang Điện, tại Trường PTDT bán trú Tiểu học Nà Hỳ, phân hiệu 1 của trường và 13 bản đã ghi nhận ca mắc quai bị. Trung tâm đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn phối hợp Trạm Y tế xã Nà Hỳ khẩn trương điều tra, lập danh sách các trường hợp tiếp xúc gần, từ đó theo dõi hướng dẫn và điều trị tất cả các trường hợp mắc bệnh.
Công tác truyền thông, hướng dẫn phòng dịch được triển khai đến 100% giáo viên, học sinh và người dân các bản để chủ động nhận biết các yếu tố nguy cơ, cách nhận biết khi mắc bệnh; hướng dẫn đeo khẩu trang khi tiếp xúc, hạn chế tiếp xúc với những người có triệu chứng, sốt cao, đau đầu, sưng đau tuyến nước bọt... Riêng với phụ huynh, giáo viên được khuyến cáo thêm biện pháp chủ động theo dõi học sinh, con em; nếu phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ phải kịp thời báo cơ quan y tế, đưa trẻ đến cơ sở y tế khám, điều trị tránh bệnh biến chứng nặng.
Với các trường hợp mắc quai bị đã được cho nghỉ học tại nhà, Trung tâm Y tế Nậm Pồ đề nghị Ban Giám hiệu nhà trường cử giáo viên thường xuyên kết nối với gia đình để theo dõi sức khỏe học sinh; nếu phát hiện trẻ có diễn biến bất thường cần đưa đến cơ sở y tế kịp thời, không để biến chứng nặng.
LÊ LAN