Ngày 23/9, tại Hà Nội, Học viện Ngoại giao phối hợp Quỹ Konrad Adenauer (Đức), Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội tổ chức Lễ khởi động Dự án nghiên cứu “Gìn giữ những giá trị chung toàn cầu: Thúc đẩy ngoại giao biển tại Đông Nam Á” và chuỗi sự kiện lần thứ nhất với chủ đề “Kết nối biển ở Đông Nam Á: Cảng biển, vận tải biển, cáp ngầm và AI”.
“Gìn giữ những giá trị chung toàn cầu: Thúc đẩy ngoại giao biển tại Đông Nam Á” là dự án nghiên cứu do Học viện Ngoại giao và Quỹ KAS Việt Nam phối hợp thực hiện, với sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao Mỹ thông qua Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội. Với ba hợp phần đào tạo, tọa đàm và nghiên cứu và bốn nhóm hoạt động diễn ra trong vòng một năm, Dự án đặt mục tiêu tăng cường hợp tác biển tại Đông Nam Á, hướng tới một không gian biển Đông Nam Á hòa bình, ổn định và hợp tác.
Dự án tập trung xây dựng năng lực cho các học giả, chuyên gia Việt Nam và khu vực về kết nối biển, quản trị biển, phân tích biển, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu chung nhằm đề xuất các giải pháp tăng cường hợp tác biển thực chất giữa các nước Đông Nam Á. Ba nhóm chủ đề trọng tâm của dự án bao gồm: bảo vệ môi trường biển, nhận thức không gian biển và kết nối biển.
Dự án được triển khai trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện định hướng xây dựng và phát triển đất nước trở thành quốc gia biển mạnh theo Nghị quyết số 20-NQ/TW năm 2026 được thông qua tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Nghị quyết xác định biển là không gian sinh tồn, không gian phát triển đặc biệt quan trọng của đất nước đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế biển bền vững, bảo vệ môi trường và tài nguyên biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh, tăng cường đối ngoại và hợp tác quốc tế.
Trên cơ sở đó, Dự án nghiên cứu “Gìn giữ những giá trị chung toàn cầu: Thúc đẩy ngoại giao biển tại Đông Nam Á” có ý nghĩa thiết thực trong việc góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, quản trị và hợp tác biển. Ba nhóm chủ đề của Dự án phù hợp với các ưu tiên lớn trong Nghị quyết số 20-NQ/TW. Thông qua các hoạt động đào tạo nâng cao năng lực, tọa đàm và nghiên cứu chung, Dự án kỳ vọng góp phần hình thành mạng lưới chuyên gia, thúc đẩy đối thoại chính sách và đề xuất các sáng kiến hợp tác phù hợp với nhu cầu thực tiễn của Việt Nam và khu vực.
Phát biểu tại Lễ khởi động, Tiến sĩ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, khẳng định: “Các nội dung của Dự án nghiên cứu 'Gìn giữ những giá trị chung toàn cầu: Thúc đẩy ngoại giao biển tại Đông Nam Á' phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Việc Việt Nam tham gia dự án này là một phần trong cam kết chung lớn hơn nhằm nâng cao năng lực quản trị biển, đồng thời cùng các đối tác bảo vệ Hiến chương Liên hợp quốc, UNCLOS 1982 và các nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, kiềm chế và không sử dụng vũ lực”.
Tiến sĩ Nguyễn Hùng Sơn nhấn mạnh, bằng cách kết nối nghiên cứu, chính sách và thực tiễn giữa các nước trong khu vực, Dự án có thể đóng góp cho hòa bình, phát triển bền vững và tăng cường khả năng ứng phó, phát triển của khu vực.
Trong khuôn khổ chuỗi sự kiện lần thứ nhất, Ban Tổ chức triển khai chương trình nâng cao năng lực kết hợp tọa đàm hẹp về chủ đề “Kết nối biển ở Đông Nam Á”. Đây là một trong ba chủ đề trọng tâm của Dự án có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cảng biển, vận tải biển, logistics và cáp ngầm biển ngày càng đóng vai trò then chốt đối với thương mại, chuỗi cung ứng, an ninh dữ liệu và liên kết khu vực.
Khóa đào tạo nâng cao năng lực là hoạt động đầu tiên của Dự án với sự tham gia giảng dạy của các chuyên gia quốc tế uy tín, giàu kinh nghiệm đến từ Ấn Độ, Hàn Quốc, Israel và Mỹ. Chương trình có sự tham dự của gần 50 học viên đến từ các Bộ, ngành, địa phương, các viện nghiên cứu và doanh nghiệp của Việt Nam, hiện đang công tác trong các lĩnh vực liên quan đến biển.
Trong hai ngày làm việc với bốn học phần, các học viên được cập nhật kiến thức về xu hướng mới về phát triển cảng biển, vận tải biển, hạ tầng cáp ngầm, trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực hàng hải và tác động đối với an ninh, phát triển bền vững biển khu vực. Chương trình cũng tạo điều kiện để các học viên trao đổi kinh nghiệm, thảo luận các vấn đề thực tiễn đặt ra đối với Việt Nam và khu vực.
Ngay sau khóa tập huấn, tọa đàm hẹp được tổ chức với sự tham gia của nhóm nghiên cứu viên được đề cử, những người sẽ đồng hành cùng Dự án trong vòng một năm. Tọa đàm thúc đẩy trao đổi giữa các chuyên gia, tập trung đánh giá các thách thức, khó khăn đối với ngành hàng hải ở Đông Nam Á, nhận diện các điểm nghẽn, đồng thời đề ra các sáng kiến, giải pháp tăng cường kết nối biển khu vực, thông qua cảng biển, vận tải biển, cơ sở hạ tầng trọng yếu, các quy trình, thủ tục liên quan.
Đại diện Quỹ KAS tại Việt Nam, ông Lewe Paul đánh giá Dự án mở ra một chương mới trong quan hệ hợp tác lâu dài giữa KAS và Học viện Ngoại giao, với cơ chế hợp tác ba bên cùng Bộ Ngoại giao Mỹ thông qua Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội.
Đại diện Quỹ KAS khẳng định, ngoại giao biển hướng tới xây dựng các cơ chế và kênh trao đổi để quản lý khác biệt một cách hòa bình, có trách nhiệm. Với tinh thần đó, Dự án được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực cho thế hệ chuyên gia biển kế cận, kết nối các góc nhìn quốc gia, tăng cường đối thoại khu vực và chuyển hóa kết quả đối thoại thành những ý tưởng, khuyến nghị hợp tác thiết thực.
Phát biểu tại Lễ khởi động Dự án, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks nhận định “Duy trì ổn định và bảo đảm an ninh trên biển là yêu cầu then chốt, trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực phải đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý và kiểm soát hiệu quả vùng biển thuộc quyền tài phán, trong đó có tội phạm xuyên quốc gia và đánh bắt cá bất hợp pháp”.
Bà Jennifer Wicks khẳng định: “Trong bối cảnh đó, ASEAN sẽ đóng vai trò trung tâm. Về phía Mỹ, Ngoại trưởng Mỹ Rubio đã tái khẳng định cam kết của Mỹ đối với ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao tháng 7/2026. Mỹ mong muốn tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác với ASEAN và các quốc gia thành viên”.
Chuỗi sự kiện lần thứ nhất đánh dấu bước khởi đầu quan trọng của Dự án “Gìn giữ những giá trị chung toàn cầu: Thúc đẩy ngoại giao biển tại Đông Nam Á”. Trong thời gian tới, Dự án sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động nghiên cứu, đào tạo và đối thoại chính sách, qua đó góp phần nâng cao năng lực biển của Việt Nam và khu vực, thúc đẩy hợp tác quốc tế phục vụ mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.
HÒA AN