Sáng 18/10, thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế-xã hội năm 2026 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2027, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ vui mừng trước những kết quả tích cực của nền kinh tế trong 9 tháng đầu năm, với mức tăng trưởng đạt 9,01%.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần nhìn thẳng vào sự thật, nhận diện đầy đủ những tồn tại, hạn chế. Những vấn đề này đã được Trung ương, Bộ Chính trị phân tích, đánh giá và đề ra các chủ trương, giải pháp, song yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục cụ thể hóa bằng hành động và kết quả thực chất.
Khơi thông nguồn lực, tháo gỡ các điểm nghẽn tăng trưởng
Phân tích những thách thức của nền kinh tế, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ nền tảng tăng trưởng chưa thật sự vững chắc, thiếu bền vững; áp lực lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh giá cả thế giới có thể biến động, việc điều hành giá các mặt hàng trong nước cần hết sức thận trọng, không được chủ quan trước nguy cơ tác động đến lạm phát.
Theo Chủ tịch Quốc hội, một trong những vấn đề đáng quan tâm là đầu tư tư nhân chưa có sự bứt phá, hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế. Đầu tư tư nhân chiếm khoảng 53% tổng vốn đầu tư nhưng mức tăng chỉ đạt 14%. Trong khi đó, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt khoảng 63%, song vốn tạm ứng chưa thu hồi vẫn còn cao.
Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý việc kiểm tra, giám sát các khoản vốn tạm ứng cho nhà thầu. Thực tế vẫn còn nhiều dự án chậm hoàn tất thủ tục, nguồn lực đầu tư lớn nhưng chưa kịp chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới.
Cùng với đó, doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn, nhất là khả năng tiếp cận vốn, lãi suất ngân hàng, chi phí đầu vào, logistics. Số doanh nghiệp gia nhập quay lại thị trường là giảm 3,2%, số hoàn tất giải thể tăng là 118,8%. Doanh nghiệp thì khó tiếp cận vốn vì lãi suất ngân hàng cao.
Một vấn đề đáng quan tâm khác là cán cân thương mại và cơ cấu nhập khẩu chưa bền vững. Theo số liệu được Chủ tịch Quốc hội đề cập, 9 tháng đầu năm, con số nhập siêu khoảng 19,4 tỷ USD, tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu. Mặc dù quy mô xuất nhập khẩu tăng là tín hiệu tích cực, song cơ cấu nhập khẩu chưa bền vững, vẫn phụ thuộc vào một số thị trường, đặt ra yêu cầu phải nâng cao tính bền vững của hoạt động thương mại.
Theo Chủ tịch Quốc hội, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều, thiếu nhân lực chất lượng cao, lao động phi chính thức còn lớn, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên còn cao. Chênh lệch tiếp cận giáo dục, y tế, dịch vụ thiết yếu giữa các vùng; đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn. Vẫn còn một số hạn chế trong y tế, giáo dục, nông nghiệp, môi trường; tình trạng ô nhiễm, ngập úng, ùn tắc xảy ra thường xuyên.
Về khả năng nội tại và đổi mới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng chúng ta còn hạn chế. Đặc biệt, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tuy đã có nhiều chủ trương, nghị quyết quan trọng nhưng chưa tạo được những đột phá rõ rệt.
Từ thực tế đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh ổn định kinh tế vĩ mô phải là điều kiện tiên quyết; đồng thời tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu; ưu tiên hạ tầng chiến lược và bảo đảm an ninh năng lượng; đột phá mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thực sự trong năm 2027.
"Nếu không chuyển đổi số, không ứng dụng trí tuệ nhân tạo thì không thể nào Kỳ họp thứ 8, chúng ta làm được 18 luật, Kỳ họp thứ 9 làm được 39 luật, Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV làm được 51 luật. Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI có 9 ngày, chúng ta thông qua 9 luật. Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất làm việc trong 17 ngày, chúng ta thông qua 15 luật. Kỳ họp thứ 2 này dự kiến có 28 ngày làm việc và thông qua 39 luật. Có thể nói, tốc độ làm luật của Quốc hội đổi mới rất nhiều", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu.
Bên cạnh việc khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng, Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản. Trong đó, việc sửa đổi các luật liên quan cần gắn với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là quan tâm hơn nữa đến phát triển con người và bảo đảm an sinh xã hội. Chủ tịch Quốc hội đề cập yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, khắc phục tình trạng thiếu trường lớp, sách giáo khoa; đồng thời chú trọng phát triển y tế, nhà ở xã hội và công tác giảm nghèo.
Cùng với những nhiệm vụ trên, bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu cũng là những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội.
Lấy kết quả thực thi làm thước đo, tạo động lực phát triển mới
Đề cập những giải pháp trọng tâm cho năm 2027, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần đổi mới mạnh mẽ phương thức quản lý đầu tư công theo kết quả đầu ra, thực hiện điều chuyển vốn linh hoạt. Những nơi triển khai tốt cần được ưu tiên bố trí nguồn lực, trong khi những nơi thực hiện không hiệu quả phải được xem xét, đánh giá, mạnh dạn phê bình.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là quyết tâm đưa Trung tâm tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng vào hoạt động thực chất. Theo Chủ tịch Quốc hội, chủ trương đã được Quốc hội quyết định, nhưng cần tạo chuyển biến rõ ràng hơn trong tổ chức triển khai.
Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu. Nhắc lại thông điệp tại phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng không thể vì quá thận trọng mà trì hoãn, bỏ lỡ những việc cần phải quyết định. Tinh thần này phải được thực hiện từ các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành đến từng địa phương, gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và kiên quyết thay thế những cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ.
Theo Chủ tịch Quốc hội, trách nhiệm của người đứng đầu phải được gắn với kết quả công việc cụ thể và thời hạn hoàn thành rõ ràng. Cán bộ không chỉ cần quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm mà quan trọng hơn là phải thực sự bắt tay vào làm, tạo ra sản phẩm và kết quả thực chất. Từ đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần đặc biệt coi trọng công tác cán bộ, từ đào tạo, quy hoạch đến phân công, giao nhiệm vụ.
Đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển mạnh trọng tâm sang những sản phẩm cụ thể, có thể đo lường được hiệu quả.
Cùng với đó, cần phát triển hệ sinh thái công nghiệp nội địa, thúc đẩy kinh tế biển, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết những vấn đề về môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Một yêu cầu quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là phải tính toán đầy đủ độ trễ của những cú sốc kinh tế trong năm 2026 để xây dựng kịch bản điều hành năm 2027 chủ động hơn.
Theo đó, cần xác định rõ những nhiệm vụ phải hoàn thành ngay trong năm 2026, những nhiệm vụ chuyển sang năm 2027, gắn với khả năng cân đối nguồn lực và tài chính. Việc điều hành chính sách tài khóa, tiền tệ, theo dõi thanh khoản ngân hàng và diễn biến tỷ giá phải được thực hiện thường xuyên, sát tình hình thực tế.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tiếp tục trao đổi, đóng góp những giải pháp cụ thể, khả thi, qua đó phát huy trí tuệ tập thể, góp phần hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới.
THIÊN LAM