Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, phải làm luật trong tư duy hệ thống. Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác.

Sáng 28.9, tại Hà Nội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức hội nghị hoạt động chuyên trách lần thứ nhất của Quốc hội khóa XVI để thảo luận, cho ý kiến đối với 17 dự án luật quan trọng dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gợi mở 5 vấn đề để các đại biểu tập trung thảo luận.

Không chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục- Ảnh 1. — Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo tại hội nghị

Đầu tiên, phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản. Kế đó, phải thể hiện chất lượng tư duy lập pháp mới.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu không chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư. Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định cụ thể ngay trong luật. Ngược lại, cũng không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật nghiệp vụ, những nội dung thường xuyên thay đổi.

"Tinh thần luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách, quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ, ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với điều kiện thực tiễn. Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Vẫn theo Chủ tịch Quốc hội, phải làm luật trong tư duy hệ thống. Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác; không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách; càng không để người dân, doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng. Một hệ thống pháp luật tốt không chỉ cần đạo luật tốt, các đạo luật phải vận hành được với nhau trong một logic thống nhất.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị phải nhìn từng quy định từ phía thực thi. Giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống. Không thể bỏ một hồ sơ giấy nhưng lại tạo thêm một hồ sơ điện tử. Tương tự, văn bản quy định chi tiết phải chuẩn bị đồng thời, không để luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, thông tư.

Cuối cùng, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các ý kiến đi sâu và góp chính sách gì, góp như thế nào để luật sửa đổi có cái mới và triển khai thực hiện được. Cần thẳng thắn đi đúng vào những vấn đề còn khác nhau, rõ chính kiến, rõ lập luận, rõ phương án xử lý.

Đối với những dự án chính sách lớn còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ, quan hệ với các luật khác chưa được xử lý thấu đáo hoặc điều kiện thực hiện chưa đảm bảo thì cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là sau khi luật ban hành bộ máy có vận hành tốt hay không, người dân có thuận lợi hơn không, nguồn lực xã hội có được giải phóng không, năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên hay không.

Một đạo luật tốt, theo Chủ tịch Quốc hội, cần chắc từ chính sách, chặt trong quy trình, thống nhất trong hệ thống, thông suốt trong thực thi.

Tại hội nghị hoạt động chuyên trách lần thứ nhất của Quốc hội khóa XVI diễn ra sáng 28/9 tại Hà Nội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp trong việc thảo luận 17 dự án luật quan trọng trình kỳ họp thứ hai. Phát biểu chỉ đạo gợi mở 5 vấn đề trọng tâm, người đứng đầu Quốc hội khẳng định việc làm luật phải bắt đầu từ chất lượng chính sách và được đặt trong một tư duy hệ thống toàn diện. Mục tiêu cốt lõi là giải quyết triệt để các vướng mắc pháp lý hiện hành, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng gỡ một điểm nghẽn ở đạo luật này lại phát sinh điểm nghẽn mới ở đạo luật khác. Định hướng chi tiết về kỹ thuật lập pháp, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan chức năng không chuyển phần khó xuống các văn bản hướng dẫn như nghị định, thông tư. Những quy định liên quan đến quyền con người, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực và tổ chức quyền lực nhà nước phải được luật hóa cụ thể, đảm bảo tính thống nhất và dễ dàng tra cứu cho người dân lẫn doanh nghiệp. Đồng thời, quá trình xây dựng pháp luật phải nhìn nhận trực tiếp từ góc độ thực thi thực tế, loại bỏ tình trạng đơn giản hóa thủ tục trên giấy nhưng lại làm gia tăng áp lực hồ sơ điện tử. Thước đo chất lượng của mỗi dự án luật sau khi ban hành không nằm ở số lượng điều khoản được thông qua, mà thể hiện qua hiệu quả vận hành của bộ máy nhà nước và mức độ giải phóng nguồn lực xã hội. Việc xem xét, hoàn thiện các chính sách pháp luật đòi hỏi tinh thần thẳng thắn, luận cứ rõ ràng và kiên quyết tiếp tục nghiên cứu đối với những nội dung chưa được đánh giá tác động đầy đủ. Một hệ thống pháp luật chuẩn mực cần đáp ứng trọn vẹn 4 tiêu chí nền tảng: chắc về chính sách, chặt về quy trình, thống nhất trong hệ thống và thông suốt trong tổ chức thực thi.