"Không gian đặt trạm sạc điện cần tư duy đột phá"

Quan điểm được PGS.TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng, đưa ra tại hội thảo khoa học “Chuyển động xanh cho đô thị thông minh” do Hiệp hội Môi trường đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam, Urenco Hà Nội phối hợp tổ chức chiều 18/9.

2028 sẽ có khoảng một triệu xe điện lưu thông trên đường

Dẫn báo cáo mới đây của một tổ chức quốc tế, PGS.TS Lưu Đức Hải cho biết dự báo đến 2028 sẽ có khoảng một triệu xe điện lưu thông trên đường ở Việt Nam và 3,5 triệu vào năm 2040.

Để đáp ứng được nhu cầu của hàng triệu chiếc xe điện, việc phủ sóng trạm sạc là điều bắt buộc vì nó được ví như “mạch máu” của phát triển xe điện.

“Trạm sạc xe điện cần được xem là một loại hạ tầng kỹ thuật đô thị mới, tương tự như các điểm cung cấp năng lượng phục vụ giao thông. Thay vì chỉ bố trí trạm sạc theo nhu cầu phát sinh, quy hoạch cần xác định trước mạng lưới vị trí, bán kính phục vụ và năng lực cấp điện”, ông Hải nêu quan điểm.

Bên cạnh công nghệ, không gian đặt trạm sạc cũng cần tư duy đột phá. Trong đó, ông Hải đề xuất tích hợp trạm sạc vào hệ sinh thái giao thông công cộng. Các trạm sạc được bố trí ngay tại bãi xe đạp, trạm metro hay điểm dừng xe buýt, giúp người dân tranh thủ sạc điện trong lúc chuyển tuyến, vừa tiết kiệm thời gian vừa tối ưu hóa không gian đô thị.

Ngoài ra, theo ông Hải, đối với các phương tiện có cường độ hoạt động cao, thời gian chờ sạc có thể làm giảm hiệu quả khai thác phương tiện. Do đó, bên cạnh trạm sạc cần nghiên cứu mô hình trạm đổi pin. Việt Nam có thể từng bước hình thành hệ thống hạ tầng đổi pin xe điện tích hợp với mạng lưới giao thông, đô thị và hạ tầng năng lượng.

“Về mặt quy hoạch, trạm đổi pin cần được xác định như một nút hạ tầng năng lượng, có yêu cầu riêng về diện tích, an toàn cháy nổ, lưu trữ pin, thông gió, kiểm soát nhiệt và kết nối điện. Mô hình không nên phát triển đơn lẻ theo từng doanh nghiệp mà cần hướng tới mạng lưới có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và từng bước chuẩn hóa về vị trí, an toàn, kỹ thuật và quản lý vận hành”, ông Hải bày tỏ.

Vị chuyên gia nhận định quy hoạch đô thị thông minh trong giai đoạn mới không thể chỉ tập trung vào công trình giao thông, nhà ở, cây xanh hay hệ thống công nghệ thông tin. Một trong những nhiệm vụ quan trọng hơn là chuẩn bị hệ thống hạ tầng mới phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng, điện hóa giao thông, kinh tế tuần hoàn và quản lý môi trường bằng dữ liệu.

“Trạm sạc, trạm đổi pin, hệ thống lưu trữ năng lượng, phương tiện vệ sinh điện hóa, trạm trung chuyển chất thải thông minh, trung tâm tái chế và hạ tầng dữ liệu... cần được nhìn nhận như những thành phần cấu thành của hạ tầng đô thị thế hệ mới”, Viện trưởng Lưu Đức Hải nhận định.

Tổ chức lại toàn bộ chuỗi thu gom - chuyển tải - vận chuyển - xử lý

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội thông tin, chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn khoảng hơn 9.000 tấn/ngày, trong đó 8.000 tấn/ngày được thu gom, vận chuyển và xử lý tại các khu xử lý tập trung của thành phố.

Dự báo đến năm 2030 lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh có thể đạt 13.200 tấn/ngày, trong đó 11.200 tấn/ngày cần được thu gom, vận chuyển tới các khu xử lý tập trung. Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội đã đưa vào sử dụng khoảng 2.900 thùng composite thay thế 100% xe gom hở tại 12 phường; đầu tư 31 phương tiện thu gom, vận chuyển mới có GPS, camera giám sát và điều hành từ xa.

Hà Nội cũng nghiên cứu thí điểm phương tiện thu gom chạy điện quy mô nhỏ phù hợp với hạ tầng đô thị. Hiện 24/126 xã, phường đã triển khai phương tiện thu gom cơ giới nhỏ, xe điện với tổng số 327 xe. Cùng với đó, 119/126 xã, phường đã chia sẻ dữ liệu GPS của phương tiện thu gom, vận chuyển về Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi hành trình và thời gian hoạt động.

Ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, khẳng định chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu nhưng để đi vào đời sống đô thị cần bắt đầu từ những bài toán rất cụ thể và được tính toán trên tổng thể.

Chuyển đổi xanh không thể tách rời chuyển đổi số. Vì thế, phương tiện xanh trong đô thị tương lai không chỉ là một chiếc xe sử dụng điện thay cho nhiên liệu hóa thạch mà phải trở thành một bộ phận của hạ tầng dữ liệu đô thị.

Chung quan điểm, ông Huỳnh Minh Nhựt, Chủ tịch Hiệp hội Môi trường đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam, bày tỏ chuyển đổi xanh không chỉ là thay đổi phương tiện, mà cần được nhìn nhận như quá trình đổi mới phương thức tổ chức, quản trị dịch vụ.

Chuyển đổi xanh cần được tiếp cận theo hướng tổng thể. Điện hóa phương tiện không nên chỉ được hiểu là thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu truyền thống bằng phương tiện chạy điện, mà phải gắn với việc tổ chức lại toàn bộ chuỗi thu gom - chuyển tải - vận chuyển - xử lý.

Cùng với lựa chọn phương tiện phù hợp từng loại hình hạ tầng, quá trình này cần tính đến hệ thống điểm chuyển tải, trạm trung chuyển, trạm sạc, bãi đỗ, bảo dưỡng phương tiện và các điều kiện bảo đảm an toàn.

Đối với Hà Nội, ông Nhựt nói nhu cầu này càng đặt ra rõ hơn trong bối cảnh thành phố đang thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, triển khai vùng phát thải thấp và xây dựng đô thị văn minh, hiện đại.