Không khí Hà Nội lại ô nhiễm

Nguồn ảnh: VnExpress

9h hôm nay, chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở Hà Nội lên 175, đứng thứ ba trong danh sách thành phố ô nhiễm nhất thế giới, theo trang tổng hợp IQAir.

Hà Nội đứng thứ ba sau Medan của Indonesia ở mức 188 và Singapore 180. Trên hệ thống IQAir, hai điểm quan trắc tại Trâu Quỳ ghi nhận chỉ số trên 200, thuộc mức rất xấu; hàng chục điểm khác ở mức xấu, khoảng 170-200.

Sau tháng 9 mưa nhiều, không khí tương đối trong lành, Hà Nội bắt đầu ô nhiễm. Trời hanh khô, lặng gió và chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn đã làm gia tăng hiện tượng nghịch nhiệt, khiến chất ô nhiễm khó phát tán và tích tụ gần mặt đất.

Ô nhiễm không khí tại hồ Gươm, năm 2025. Ảnh: Hoàng Giang — Hồ Gươm mờ mịt cuối năm 2025, nguyên nhân một phần do ô nhiễm không khí. Ảnh: *Hoàng Giang*

Trong khi đó, trang theo dõi chất lượng không khí của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chỉ hiển thị dữ liệu của bốn trạm với hai trạm ở mức kém khi AQI trên 100 và hai trạm ở mức trung bình.

Hệ thống quan trắc của Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cũng ghi nhận chất lượng không khí ở mức kém tại phường Thái Bình (Hưng Yên), phường Bắc Giang (Bắc Ninh), phường Hải Dương (Hải Phòng) và Chợ Mới (Thái Nguyên). Các khu vực khác ở miền Trung và Nam Bộ chất lượng không khí ở mức tốt.

Trước nguy cơ ô nhiễm gia tăng trong mùa khô, Hà Nội đang triển khai nhiều biện pháp kiểm soát nguồn phát thải. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, ba nhóm nguồn ô nhiễm trọng tâm gồm bụi từ giao thông, hoạt động xây dựng và đốt ngoài trời không được kiểm soát.

Với bụi giao thông, thành phố yêu cầu 126 xã, phường tăng cường vệ sinh đường phố, tưới và rửa đường phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt trong mùa khô. Các công trường được yêu cầu che chắn, phun nước, rửa phương tiện trước khi ra vào để hạn chế bụi phát tán. Chính quyền địa phương cũng được đề nghị tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi đốt ngoài trời trái quy định.

Một biện pháp đang được triển khai là phun sương dập bụi tại một số tuyến phố trong vành đai 1 nhằm đánh giá hiệu quả và hoàn thiện phương án. Hoạt động này được kết hợp với phun nước, rửa đường và quét hút bụi.

Xe phun sương dập bụi ở Hà Nội. Ảnh: URENCO — Xe phun sương dập bụi ở Hà Nội. Ảnh: *URENCO*

Về lâu dài, Hà Nội đang thúc đẩy vùng phát thải thấp, chuyển đổi giao thông xanh và tăng cường phối hợp với các tỉnh, thành phố lân cận. Thành phố đã thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm từ ngày 1/7, đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện và kiểm soát khí thải.

Theo ông Lê Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Môi trường, quản lý chất lượng không khí thời gian tới cần xác định mục tiêu cụ thể cho từng vùng, đô thị và giai đoạn; tăng cường điều phối liên vùng, kiểm kê nguồn phát thải và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất. Hệ thống quan trắc, cảnh báo và dự báo cần được phát triển để cung cấp thông tin kịp thời cho cơ quan quản lý, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Chuyên gia Hoàng Dương Tùng cũng cho rằng ô nhiễm không khí không bị giới hạn bởi địa giới hành chính, bởi chất ô nhiễm có thể di chuyển và tác động vượt ra ngoài nơi phát sinh. Vì vậy, Hà Nội khó giải quyết vấn đề nếu chỉ kiểm soát các nguồn thải trong phạm vi thành phố mà cần phối hợp với các địa phương trong vùng.

Cơ chế phối hợp cần chuyển mục tiêu chung thành trách nhiệm cụ thể của từng địa phương, ngành và có thể đánh giá bằng kết quả thực hiện. Việc kết nối dữ liệu quan trắc, kiểm kê phát thải, dự báo và theo dõi hiệu quả các biện pháp kiểm soát là cơ sở để chuyển từ xử lý riêng lẻ sang quản trị chất lượng không khí theo vùng.

Gia Chính

Chất lượng không khí tại Hà Nội ghi nhận đợt suy giảm mạnh khi chỉ số AQI chạm ngưỡng 175 vào sáng nay, đưa thủ đô lên vị trí thứ ba thế giới về mức độ ô nhiễm theo ghi nhận từ IQAir. Đáng chú ý, hệ thống quan trắc tại Trâu Quỳ đã vượt mức 200, phản ánh tình trạng rất xấu và lan rộng ra nhiều khu vực lân cận thuộc miền Bắc. Nguyên nhân xuất phát từ hình thái thời tiết hanh khô, lặng gió kết hợp cùng hiện tượng nghịch nhiệt, khiến bụi mịn và chất thải không thể phát tán mà tích tụ dày đặc sát mặt đất. Trước tình trạng ô nhiễm có xu hướng trầm trọng hơn trong mùa khô, thành phố đang tập trung kiểm soát ba nguồn phát thải chính gồm giao thông, công trường xây dựng và nạn đốt rác ngoài trời. Chính quyền yêu cầu 126 xã, phường tăng cường phun nước rửa đường, hút bụi, đồng thời buộc các dự án thi công phải che chắn nghiêm ngặt và vệ sinh phương tiện trước khi lưu thông. Một số tuyến phố nội đô thuộc vành đai 1 cũng đã bắt đầu thí điểm giải pháp phun sương dập bụi nhằm giảm thiểu nồng độ hạt lơ lửng trong không khí. Bên cạnh giải pháp tình thế, công tác cải thiện chất lượng môi trường đô thị đòi hỏi lộ trình mang tính cấu trúc và phối hợp đa tầng. Hà Nội đã bước đầu triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm, song song với định hướng chuyển đổi phương tiện giao thông xanh và xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải đồng bộ. Do chất ô nhiễm dễ dàng phát tán xuyên biên giới hành chính, việc thiết lập cơ chế liên kết vùng với các tỉnh phụ cận được xem là điều kiện then chốt để giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm không khí.