Khung thành thông minh

Trong bóng đá, bàn thắng chỉ được công nhận khi toàn bộ quả bóng vượt qua vạch ngang nằm giữa hai cột khung thành, nhưng điều tưởng như rõ ràng ấy đôi khi khiến trọng tài lúng túng. Đường bóng bay với tốc độ cao, bị che khuất bởi cầu thủ hoặc đổi hướng bất ngờ, khiến mắt người rất khó xác định chính xác khoảnh khắc quả bóng đã qua vạch hay chưa. Vì vậy, FIFA dự tính đưa công nghệ cao vào hỗ trợ xác định bàn thắng, mở đầu bằng trận giao hữu quốc tế giữa đội tuyển Anh và Bỉ tại sân Wembley, London, ngày 2/6. Trong cuộc thử nghiệm đầu tiên, cả hai khung thành trên sân Wembley được lắp hệ thống Hawk-Eye, công nghệ từng hỗ trợ trọng tài trong quần vợt và cricket. Hawk-Eye theo dõi quỹ đạo bóng bằng nhiều camera, sau đó phân tích vị trí quả bóng so với vạch cầu môn để đưa ra tín hiệu nhanh chóng. Tuy nhiên, ở lần sử dụng này, hệ thống chỉ cung cấp thông tin tham khảo sau trận đấu, còn quyết định chính thức trong trận vẫn thuộc về trọng tài. Những người ủng hộ công nghệ kỳ vọng Hawk-Eye giúp bóng đá giảm các tình huống gây tranh cãi, nhất là những pha diễn ra quá nhanh đối với mắt người. Một ví dụ điển hình xuất hiện khi bóng đập vào xà ngang, rơi xuống phía trong vạch cầu môn, rồi bật ra ngoài do lực xoáy hoặc độ nảy. Nếu không có góc quan sát thích hợp, trọng tài rất dễ bỏ qua bàn thắng dù quả bóng đã hoàn toàn đi qua vạch ngang. Tình huống phức tạp khác xảy ra khi bóng vượt qua vạch vôi cầu môn, còn hậu vệ hoặc thủ môn lập tức lao người đẩy bóng ra ngoài. Khoảnh khắc ấy có thể chỉ kéo dài trong tích tắc, trong khi nhiều cầu thủ cùng che khuất tầm nhìn của trọng tài và trợ lý trọng tài. Hawk-Eye được kỳ vọng giúp phân biệt rõ một pha cứu bóng hợp lệ với tình huống bóng đã nằm trọn phía sau vạch khung thành. Lịch sử bóng đá từng ghi nhận tranh cãi nổi tiếng liên quan đến trận Anh thắng Đức 4-2 ở chung kết World Cup năm 1966. Cầu thủ Geoff Hurst lập hat-trick trong trận đấu ấy, nhưng một trong những bàn thắng của ông về sau bị đặt nghi vấn bởi bóng có thể chưa thực sự vượt qua vạch ngang. Ba mươi năm sau, các nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford kết luận rằng bàn thắng gây tranh luận này không thuyết phục, cho thấy quyết định trong khoảnh khắc có thể ảnh hưởng lịch sử lâu dài. Hawk-Eye sử dụng ít nhất bốn camera bố trí quanh khu vực khung thành để ghi nhận đường bay của quả bóng từ nhiều góc khác nhau. Hệ thống chỉ cần khoảng một giây để truyền tín hiệu đến chiếc đồng hồ trên tay trọng tài, cho biết bóng đã tạo thành bàn thắng hay chưa. Cách truyền thông tin trực tiếp này có thể giúp trọng tài đưa ra quyết định nhanh hơn, đồng thời hạn chế việc trận đấu bị gián đoạn bởi tranh cãi. Hawk-Eye lần đầu được ứng dụng trong môn cricket vào năm 2001, trước khi xuất hiện trong quần vợt từ năm 2006. Ở hai môn thể thao đó, công nghệ đã hỗ trợ xác định đường bóng, vị trí bóng chạm sân hoặc khả năng bóng đi vào khu vực hợp lệ. Việc FIFA thử nghiệm Hawk-Eye cho bóng đá cho thấy nhu cầu tìm kiếm một phương pháp khách quan hơn đang trở nên rõ rệt. Bên cạnh Hawk-Eye, một công nghệ khác mang tên GoalRef cũng được FIFA xem xét, với nguồn gốc phát triển từ Viện Fraunhofer. Hiệp hội Bóng đá quốc tế dự kiến họp biểu quyết lựa chọn công nghệ vào ngày 2/7, sau đó FIFA mới đưa ra quyết định cuối cùng. Nếu được chấp thuận, các hệ thống này có thể mở ra bước thay đổi quan trọng, giúp những bàn thắng sát vạch được xác định rõ ràng hơn mà vẫn duy trì vai trò quyết định của trọng tài.