Đúng 15h ngày 19/10, nhịp cầu lá dừa nặng 3.400 tấn cập bến Bạch Đằng (TPHCM) an toàn sau hành trình trên đường thủy dài 124km từ Vũng Tàu; sẵn sàng được lắp đặt vào vị trí kết nối đôi bờ sông Sài Gòn.
Thở phào sau hành trình 2 ngày đưa khối thép khổng lồ cập bến, lãnh đạo Cảng vụ Hàng hải TPHCM đã chia sẻ những câu chuyện hậu trường căng thẳng hiếm có tiền lệ.
Bốn lớp cảnh giới và kịch bản cứu sà lan
"Trên sông nước, chỉ cần xảy ra một va chạm với sà lan vài nghìn tấn thì hậu quả khôn lường. Lực va chạm có thể làm lệch toàn bộ hệ kết cấu đỡ hoặc làm văng khối dầm cầu. Do đó, tiêu chí an toàn phải được đảm bảo tuyệt đối", lãnh đạo Cảng vụ Hàng hải TPHCM chia sẻ với phóng viên Dân trí.
Để bảo vệ sà lan chở nhịp cầu lá dừa, một phương án điều tiết quy mô lớn đã được Cảng vụ Hàng hải TPHCM vạch ra. Dọc tuyến luồng hành hải, các lực lượng gồm hoa tiêu, CSGT đường thủy, Cảnh sát PCCC&CNCH và bộ đội biên phòng đã thiết lập mạng lưới cano dẹp luồng từ 3 đến 4 lớp, tạo thành những vòng bảo vệ từ xa.
Hai ca nô công vụ của Cảng vụ Hàng hải TPHCM đi theo đoàn lai dắt trong suốt hành trình 124km (Ảnh: Ngọc Tân).
Theo đại diện Cảng vụ Hàng hải TPHCM, cơ quan chức năng không cấm luồng tuyệt đối mà áp dụng phương án phân luồng linh hoạt. Các tàu, sà lan chở hàng cỡ nhỏ vẫn được đi qua đoàn lai dắt.
Hệ thống cano cảnh giới liên tục di chuyển trước và sau đoàn, phát loa, hú còi hướng dẫn các tàu bè di chuyển dạt sát bờ trái hoặc bờ phải để nhường đường. Riêng với các tàu biển cỡ lớn có lịch rời cảng, Cảng vụ chủ động điều tiết giãn giờ xuất bến để tránh xung đột hành trình với đoàn lai dắt.
Trong số phương tiện hộ tống, một chiếc tàu công suất lớn đã được bố trí đi kèm với nhiệm vụ "dự phòng đặc biệt".
Đại diện Cảng vụ tiết lộ, lực lượng chức năng đã tính tới mọi kịch bản xấu nhất, kể cả trường hợp có phương tiện cố tình cản trở hay lao vào đoàn lai dắt.
Khi đó, chiếc tàu dự bị này sẵn sàng can thiệp mạnh, thậm chí chấp nhận đâm va để hất chệch phương tiện vi phạm ra khỏi luồng, bảo vệ nguyên vẹn khối cấu kiện công trình.
Lực lượng Bộ đội Biên phòng TPHCM phối hợp bảo vệ việc lai dắt nhịp cầu (Ảnh: Ngọc Tân).
Theo chỉ đạo từ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TPHCM, lực lượng bộ đội biên phòng thành phố cũng đã triển khai kế hoạch bảo đảm an ninh trật tự phục vụ việc lai dắt. Các trạm trực thuộc phối hợp bảo vệ an ninh tại khu vực bến Bạch Đằng, nơi tập kết neo đậu sà lan chở cấu kiện.
Lực lượng biên phòng cũng phối hợp với CSGT đường thủy và Cảng vụ Hàng hải TPHCM điều ca nô phân luồng, bảo vệ đoàn lai dắt. Toàn bộ hoạt động bảo vệ an ninh trật tự được duy trì cao độ trong suốt thời gian diễn ra việc lai dắt, hợp long nhịp cầu.
Sóng, gió và những khúc quanh chảy xiết
Hành trình 124km không hề êm đềm. Giai đoạn sóng, gió và nguy hiểm nhất diễn ra ngay từ sáng sớm 18/10, khi đoàn lai dắt rời sông Dinh, vượt qua phao số 0 luồng Vũng Tàu - Thị Vải để cắt ngang sang luồng Soài Rạp.
Lộ trình lai dắt sà lan chở nhịp cầu từ cảng Đông Xuyên (Vũng Tàu) về trung tâm TPHCM (Đồ họa: Ngọc Tân).
Tại đây, mưa to kết hợp với gió lớn ngoài biển đã liên tục làm khó đoàn lai dắt. Tuy nhiên, nhờ bản thân sà lan chở cầu thép có tải trọng và kích thước rất lớn, kết hợp với kinh nghiệm điều khiển của hoa tiêu và các tàu lai dắt, đoàn đã vượt sóng an toàn.
Khi tiến sâu vào luồng nước nội địa, áp lực lại chuyển sang các "nút thắt" địa hình. Hai vị trí được cơ quan quản lý hàng hải cảnh giác cao độ nhất là khu vực Tắc Sông Chà (đoạn giao cắt với sông Soài Rạp gần cầu Bình Khánh) và khúc cua gấp dưới chân cầu Phú Mỹ.
Tại khu vực Tắc Sông Chà, các ghe thuyền cỡ nhỏ thường có thói quen tập trung đông đúc để chờ nước ròng hoặc nước lớn nhằm chạy xuôi dòng, cắt ngang luồng hàng hải chính. Lực lượng chốt chặn đã phải ứng trực từ sớm, yêu cầu phương tiện neo đậu cố định để nhường trọn luồng cho sà lan chở nhịp cầu đi qua.
Khoảnh khắc đoàn lai dắt qua Mũi Đèn Đỏ (Ảnh: Nam Anh).
Trong khi đó, khúc cua khu vực Mũi Đèn Đỏ dưới chân cầu Phú Mỹ lại thách thức hoa tiêu do dòng chảy xiết và khúc ngoặt hẹp.
Đúng lúc đoàn tàu ôm cua vòng qua bán đảo Tân Thuận, một cơn mưa dông lớn bất ngờ đổ xuống kèm gió giật mạnh làm giảm tầm nhìn của hoa tiêu. Các tàu kéo lập tức phải ghìm lái, điều chỉnh công suất liên tục để giữ cho khối thép 3.400 tấn luôn bám chuẩn xác vào luồng đã định.
Theo đại diện Cảng vụ Hàng hải TPHCM, trận mưa này và trận mưa sáng 18/10 chính là 2 biến số thời tiết lớn nhất trong cả hành trình. Tuy nhiên, các yếu tố bất lợi này vẫn nằm trong dự liệu của đoàn lai dắt.
Bài toán hạ đặt "một lần ăn ngay"
Lý giải về việc tại sao phải bảo vệ khối dầm cầu nghiêm ngặt đến mức tuyệt đối, đại diện Cảng vụ Hàng hải TPHCM cho biết, kết cấu này có đặc thù kỹ thuật hoàn toàn khác biệt với các tàu hàng thông thường.
Nếu xét về mức độ "siêu trường, siêu trọng", khối cấu kiện thực ra không quá lớn nếu so sánh với các tàu hàng chở container thường đi qua luồng sông Sài Gòn. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở khả năng cân bằng một cấu kiện phức tạp đặt trên sà lan chuyên dụng.
"Tàu biển nếu xảy ra va chạm thì có thể đưa vào xưởng sửa chữa. Nhưng với vòm thép cầu đi bộ, bên dưới là cả một hệ thống giàn đỡ phức tạp. Chỉ cần một cú va quẹt nhỏ làm xô lệch hệ chân đỡ dù chỉ vài centimet, công tác lắp đặt sau đó sẽ rất khó khăn", vị này chia sẻ.
Lúc đoàn tàu qua bán đảo Tân Thuận, một cơn mưa lớn bất ngờ đổ xuống kèm gió giật mạnh (Ảnh: Ngọc Tân).
Theo kế hoạch, khi đặt vòm thép vào vị trí bắc qua sông Sài Gòn, các kỹ sư sẽ không dùng cần cẩu để nhấc bổng lên. Thay vào đó, nhịp cầu lá dừa đặt trên sà lan vốn đã ở độ cao hơn 2 mố trụ. Một quy trình "hạ tải" chuẩn xác sẽ được áp dụng: sà lan đưa nhịp cầu vào đúng 2 mố cầu, sau đó rút dần hệ thống trụ đỡ tạm.
Khi hai đầu nhịp cầu thép chạm khít vào mố trụ, sà lan sẽ được bơm nước để chìm dần, tách rời hoàn toàn khỏi nhịp cầu rồi rút ra ngoài.
"Khâu hợp long này bắt buộc phải một phát ăn ngay, tuyệt đối không có cơ hội làm lại lần thứ hai. Nếu cấu kiện bị vặn xoắn hay lệch tâm khi vận chuyển thì việc gác dầm là bất khả thi. Đó là lý do mọi biến số trên đường đi đều phải tuân thủ kịch bản đề ra", đại diện Cảng vụ Hàng hải TPHCM nhấn mạnh.
Sau khi cập bến Bạch Đằng an toàn vào chiều 19/10, khối vòm thép 3.400 tấn được neo đậu cố định. Các kỹ sư sẽ dành toàn bộ ngày 20/10 cho công tác căn chỉnh kỹ thuật.
Theo kế hoạch, từ 5h đến 7h ngày 21/10, các đơn vị sẽ thực hiện tháo neo và xoay sà lan, chuẩn bị hướng tiếp cận vị trí lắp đặt. Khoảng 7h-9h, đội ngũ thi công sẽ tiến hành định vị, hiệu chỉnh và hạ tải.
Phối cảnh cầu đi bộ qua sông Sài Gòn (Ảnh: Nutifood).
Công tác hợp long dự kiến diễn ra từ 9h đến 13h. Đây là mốc thi công quan trọng của dự án, kết nối nhịp chính với mố trụ tại công trường.
Sau đó, từ 13h đến 16h, các đơn vị tiếp tục thực hiện dằn sà lan, hạ cột và di chuyển sà lan về vị trí theo phương án thi công. Thời gian thực hiện từng công đoạn có thể được điều chỉnh theo điều kiện thực tế và yêu cầu điều hành tại hiện trường.
Cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn mang hình tượng lá dừa nước - hình ảnh đặc trưng của vùng đất Nam Bộ, là công trình kiến trúc - giao thông điểm nhấn nối liền Công viên Bến Bạch Đằng (phường Sài Gòn) với công viên bờ sông thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm (phường An Khánh). Dự án có tổng kinh phí gần 1.000 tỷ đồng do Công ty Cổ phần Thực phẩm Dinh dưỡng Nutifood tài trợ toàn bộ.
Ngày 19/10, nhịp vòm thép nặng 3.400 tấn hoàn thành lộ trình 124km lai dắt đường thủy về tới Bến Bạch Đằng, sẵn sàng cho công đoạn hợp long vào ngày 21/10 và hướng tới hoàn thành toàn bộ công trình trong năm 2026.