Kiếm tới 15.000 USD nhờ cho AI 'thuê' khuôn mặt

Tại Trung Quốc, một thị trường đặc biệt đang hình thành khi người bình thường có thể cấp quyền sử dụng khuôn mặt cho các sản phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Thay vì trực tiếp đóng phim, họ chỉ cần đăng ký thông tin, xác minh danh tính, rồi cho phép hình ảnh xuất hiện trong phim ngắn, quảng cáo hoặc trò chơi. Mô hình này giúp các nhà sáng tạo giảm chi phí sản xuất, đồng thời mở ra cách kiếm tiền mới cho những người không hoạt động chuyên nghiệp trong ngành giải trí. Theo SCMP, dịch vụ cho thuê khuôn mặt trước đây chủ yếu tồn tại trong các nhóm trò chuyện của giới điện ảnh và truyền hình Trung Quốc. Từ tháng 4 năm nay, hoạt động này dần xuất hiện trên những nền tảng công khai, nơi người có nhu cầu và người sở hữu hình ảnh có thể kết nối trực tiếp hơn. Nền tảng Yuanxiang Xinsheng, ra mắt vào tháng 5, là một trong những dịch vụ đáng chú ý, cung cấp hồ sơ diễn viên kỹ thuật số cho người đăng ký. Sau khi hoàn tất xác minh, người tham gia có thể tự đặt thời hạn sử dụng, loại nội dung bị cấm, cùng quyền chỉnh sửa hoặc chuyển thể hình ảnh của mình. Mức phí cấp phép trên Yuanxiang Xinsheng dao động từ 50 nhân dân tệ, tương đương 7 USD, đến 99.999 nhân dân tệ, tương đương 15.000 USD. Khoảng giá rất rộng cho thấy khuôn mặt không còn chỉ là đặc điểm nhận diện, mà đã trở thành tài sản kỹ thuật số có thể định giá theo nhu cầu. Một người đàn ông 34 tuổi họ Chen đặt mức phí 99 nhân dân tệ, tương đương 15 USD, cho mỗi lần sử dụng khuôn mặt trong sản phẩm. Anh đồng ý để hình ảnh xuất hiện trong các nội dung tình cảm và gia đình, nhưng không chấp nhận phim kinh dị hoặc sản phẩm chứa yếu tố tình dục. Cách thiết lập điều kiện riêng cho thấy người cấp phép vẫn muốn kiểm soát hình ảnh, bối cảnh xuất hiện và những giá trị mà khuôn mặt đại diện. Với Kele, một phụ nữ ở tỉnh Quảng Đông, động lực tham gia lại gắn với mong muốn bảo vệ danh tính kỹ thuật số trước nguy cơ bị lấy cắp. Cô cho rằng nếu người khác muốn sử dụng khuôn mặt của mình, họ nên trả tiền, thay vì tự ý khai thác hình ảnh mà không có sự đồng ý. Yuanxiang Xinsheng cũng nhấn mạnh cấp phép khuôn mặt không đồng nghĩa cho phép dùng dữ liệu để huấn luyện AI, trừ khi hai bên có thỏa thuận riêng. Một nền tảng khác mang tên Xinzhua ra mắt từ tháng 4, hiện có khoảng 370 hồ sơ diễn viên kỹ thuật số với mức phí từ 500 đến 6.000 nhân dân tệ. Theo National Business Daily, một nhân viên ngân hàng đã kiếm gần 2.500 nhân dân tệ, tương đương 370 USD, sau khi công ty quảng cáo mua hình ảnh bảy lần trong ba ngày. Bộ phim ăn khách The Laid-off Girl của Trung Quốc cũng sử dụng khuôn mặt được cấp quyền để tạo nhân vật bằng AI, cho thấy thị trường đã bước vào sản phẩm cụ thể. Dù đem lại thu nhập, dịch vụ này kéo theo nhiều câu hỏi về quyền riêng tư, đặc biệt khi dữ liệu khuôn mặt của trẻ vị thành niên bị đưa vào giao dịch. Các chuyên gia pháp lý cho biết việc xử lý dữ liệu khuôn mặt của trẻ dưới 14 tuổi cần có sự đồng ý của cha mẹ theo quy định hiện hành. Người từ 16 đến 17 tuổi có thể tự cấp phép, nhưng nhóm này có thể chưa lường hết những hệ quả lâu dài khi hình ảnh bị chỉnh sửa hoặc tái sử dụng. Theo The Beijing News, một số nền tảng đang đưa vào hợp đồng những điều khoản nghiêng về phía đơn vị vận hành hơn người sở hữu hình ảnh. Luật sư Dai Yue thuộc Công ty luật Hairun Tianrui cho biết có hợp đồng buộc người tham gia từ bỏ quyền khiếu nại về chân dung, giọng nói, tên và những quyền nhân thân khác. Một số thỏa thuận còn đặt mức phạt ít nhất 50.000 nhân dân tệ, tương đương 7.500 USD, nếu người cấp phép rút quyền trước thời hạn. Trong khi đó, trách nhiệm của nền tảng khi chậm thanh toán lại có thể thấp hơn đáng kể, tạo ra sự bất cân xứng mà người tham gia cần đặc biệt lưu ý. Thị trường cho thuê khuôn mặt vì vậy vừa mở thêm cơ hội thu nhập, vừa đòi hỏi người dùng đọc kỹ phạm vi cấp phép, thời hạn và cơ chế rút quyền. Những thông tin trên được Tuổi Trẻ tổng hợp từ các nguồn SCMP, National Business Daily và The Beijing News, trong bối cảnh nội dung AI phát triển nhanh tại Trung Quốc.