Tiền Phong • 21/09/2026 18:30

Mỹ 'tiến thoái lưỡng nan' trước lời cầu viện của Ả-rập Xê-út

Dù do dự, Tổng thống Donald Trump quyết định Mỹ sẽ không tham gia cùng Ả-rập Xê-út trong các cuộc không kích phối hợp chống lại lực lượng Houthi ở Yemen, ít nhất vào thời điểm này. Houthi tuyên bố tấn công các vị trí nhạy cảm ở thủ đô của Ả-rập Xê-út Reuters: Trung Quốc âm thầm giục Iran kiềm chế Ho...

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cần sự hợp tác của Ả-rập Xê-út trong cuộc chiến chống Iran.

Thay đổi liên tục

Trong suốt 2 tuần, câu hỏi có nên đáp lại lời khẩn cầu của Ả-rập Xê-út để điều động lực lượng Mỹ tấn công lực lượng Houthi đã khiến nhà lãnh đạo Mỹ đau đầu. Nếu tiến hành, quyết định này có thể mở thêm một mặt trận trong cuộc chiến với Iran mà Tổng thống Trump chưa thể chấm dứt.

Trong nhiều tuần, ông Trump đã do dự trước những lời đề nghị hỗ trợ từ Ả-rập Xê-út trong cuộc chiến chống Houthi, sau khi lực lượng này đạt được tiến triển thần tốc ở khu vực ven Biển Đỏ và nối lại giao tranh với Ả-rập Xê-út.

Mọi chuyện trở nên căng thẳng vào ngày 17/9, khi Thái tử kế vị Ả-rập Xê-út Mohammed bin Salman gọi điện cho Tổng thống Trump, để một lần nữa khẩn cầu ông can thiệp nhằm ngăn chặn đà tiến công nhanh chóng của Houthi, báo New York Times dẫn lời các quan chức chính quyền cho biết.

Một ngày trước đó, Tổng thống Trump đã họp với các cố vấn và nói rằng ông không ủng hộ việc không kích. Nhưng sau cuộc điện đàm với Thái tử Ả-rập Xê-út, ông thay đổi lập trường và yêu cầu Lầu Năm Góc chuẩn bị không kích Houthi.

Tuy nhiên, đến trưa 18/9, nhà lãnh đạo Mỹ dường như lại thay đổi quyết định. Mỹ sẽ không không kích Houthi, ít nhất là trong thời điểm hiện tại, các quan chức giấu tên trong chính quyền cho biết.

Văn phòng báo chí Nhà Trắng từ chối bình luận về thông tin này. Một quan chức cấp cao trong chính quyền chỉ nói: “Mỹ có thỏa thuận quốc phòng với Ả-rập Xê-út và chúng tôi sẽ luôn bảo vệ các đồng minh của mình”.

Theo một quan chức cấp cao trong chính quyền, phần lớn nhóm cố vấn thân cận của Tổng thống Trump hoài nghi hoặc phản đối việc tham gia cuộc chiến của Ả-rập Xê-út chống lại Houthi, đặc biệt trong bối cảnh quân đội Mỹ vẫn đối mặt với những sức ép từ cuộc chiến với Iran.

Quyết định rút lại được đưa ra vào thời điểm các chỉ huy quân sự đã phê duyệt danh sách mục tiêu, binh sĩ đang chất bom lên những máy bay chiến đấu và sẵn sàng khai hỏa.

Trong cuộc điện đàm với Fox News sáng 20/9, Tổng thống Trump nói rằng ông đang ở “trạng thái quyết định” về việc phải làm gì trong cuộc chiến lớn hơn với Iran. Về vấn đề Houthi, tổng thống nói rằng Mỹ đang liên lạc thường xuyên với lực lượng này, đồng thời cho biết Houthi đã đồng ý không tấn công Mỹ.

Những thay đổi lập trường liên tục này cho thấy tình thế khó xử mà Tổng thống Trump đang đối mặt: Ông đúng khi nói rằng Houthi đã tránh tấn công các tàu Mỹ. Nhưng lực lượng này lại nhằm vào Ả-rập Xê-út, tạo ra một bài toán khó cho Washington.

Đám đông ủng hộ Houthi giương súng trong cuộc tập trung ở thủ đô Sanaa ngày 18/9. (Ảnh: AP)

Tốn kém và rủi ro

Theo một số quan chức quân sự Mỹ, Washington cần sự hỗ trợ của Ả-rập Xê-út trong cuộc chiến với Iran, và các quan chức Ả-rập Xê-út đã thể hiện sẵn sàng sử dụng đòn bẩy mà mình có nếu Mỹ không hợp tác.

Hồi tháng 5, Ả-rập Xê-út ngăn kế hoạch của Mỹ về hộ tống các tàu chở dầu thương mại qua eo biển Hormuz, bằng cách từ chối cho Mỹ sử dụng không phận và các căn cứ quân sự của Mỹ tại Ả-rập Xê-út.

Trong những ngày qua, Houthi đã chiếm được một số khu vực then chốt gần eo biển Bab al-Mandab, một điểm nghẽn hàng hải quan trọng trên Biển Đỏ, đe dọa gây thêm bất ổn cho các thị trường năng lượng toàn cầu.

Các nhà ngoại giao và chỉ huy quân sự Mỹ hoài nghi một chiến dịch không kích hạn chế của Mỹ có thể buộc Houthi đàm phán và từ bỏ những yêu sách cứng rắn nhất. Houthi đã chống chịu gần 8 tuần không kích của Mỹ vào năm ngoái.

Các quan chức cũng nghi ngờ hiệu quả của việc hỗ trợ lực lượng chính phủ Yemen vốn kém hiệu quả và nhanh chóng tan rã ngay khi đối đầu trực tiếp với Houthi trong những tuần gần đây.

Theo ông Gregory Johnsen, một chuyên gia không thường trú tại Viện các quốc gia Vùng Vịnh Ả-rập ở Washington, các nhóm khác nhau ở Yemen có mục tiêu rất khác biệt, thậm chí đối nghịch hoàn toàn, về tương lai Yemen. Vì vậy, họ dành nhiều thời gian để chiến đấu lẫn nhau hơn là chống lại Houthi.

Đầu năm 2025, quân đội Mỹ đã ném bom Houthi trong hơn 50 ngày, nhằm khôi phục tự do hàng hải trên Biển Đỏ và ngăn lực lượng này tấn công các tàu thương mại cũng như tàu chiến Mỹ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tấn công hơn 1.000 mục tiêu, tiêu tốn vũ khí và đạn dược với tốc độ khoảng 1 tỷ USD chỉ trong tháng đầu tiên của chiến dịch. Trong quá trình đó, 2 chiếc F/A-18 Super Hornet trị giá 67 triệu USD gặp sự cố và rơi xuống biển, từ tàu sân bay chủ lực của Mỹ.

Hai tháng sau khi chiến dịch bắt đầu, ông Trump bất ngờ tuyên bố ngừng bắn với Houthi. Điều này có thể sẽ thay đổi nếu Mỹ nối lại chiến dịch không kích.

Kể từ lệnh ngừng bắn năm ngoái, Houthi đã khôi phục phần lớn năng lực quân sự của mình, thậm chí còn sử dụng trí tuệ nhân tạo để phát triển, thiết kế các loại tên lửa mới.

Các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ cho rằng việc đánh bại Houthi sẽ rất khó khăn, ngay cả khi quân đội Mỹ hỗ trợ Ả-rập Xê-út.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan khi Ả-rập Xê-út liên tục đề nghị Washington điều động lực lượng tấn công Houthi, trong lúc Mỹ vẫn phải tính đến cuộc chiến rộng lớn hơn với Iran. Nếu chấp thuận, Nhà Trắng có thể mở thêm một mặt trận mới, khiến nỗ lực kiểm soát và chấm dứt xung đột trở nên phức tạp hơn đối với chính quyền Mỹ. Trong khoảng hai tuần, ông Trump nhiều lần thay đổi lập trường về việc có nên đáp lại lời cầu viện từ Riyadh hay không, sau khi Houthi nhanh chóng giành thêm địa bàn ven Biển Đỏ. Căng thẳng tăng mạnh ngày 17/9, khi Thái tử kế vị Ả-rập Xê-út Mohammed bin Salman gọi điện, một lần nữa đề nghị Tổng thống Mỹ can thiệp để ngăn đà tiến công của Houthi. Theo các quan chức chính quyền được New York Times dẫn lời, cuộc điện đàm này đã làm thay đổi tính toán của ông Trump chỉ trong thời gian rất ngắn. Một ngày trước cuộc gọi, ông Trump họp với các cố vấn và nói rằng ông không ủng hộ kế hoạch không kích Houthi, nhưng sau đó lại yêu cầu Lầu Năm Góc chuẩn bị phương án tấn công. Đến trưa 18/9, các quan chức giấu tên cho biết Tổng thống Mỹ dường như rút lại quyết định, ít nhất trong thời điểm hiện tại, dù danh sách mục tiêu đã được phê duyệt. Văn phòng báo chí Nhà Trắng từ chối bình luận, còn một quan chức cấp cao khẳng định Mỹ có thỏa thuận quốc phòng với Ả-rập Xê-út và luôn bảo vệ các đồng minh. Quyết định rút lại được đưa ra khi binh sĩ Mỹ đã chất bom lên máy bay chiến đấu và sẵn sàng khai hỏa, cho thấy kế hoạch quân sự từng tiến khá xa trước khi bị đình lại. Phần lớn nhóm cố vấn thân cận của ông Trump được cho là hoài nghi hoặc phản đối việc Mỹ tham gia cuộc chiến của Ả-rập Xê-út chống Houthi. Những ý kiến phản đối càng rõ rệt trong bối cảnh quân đội Mỹ vẫn chịu sức ép từ cuộc chiến với Iran, vốn khiến Washington phải cân nhắc từng bước đi. Trong cuộc điện đàm với Fox News sáng 20/9, ông Trump nói mình đang ở “trạng thái quyết định” về cách xử lý cuộc chiến lớn hơn với Iran, nhưng đồng thời đưa ra tín hiệu khác về Houthi. Tổng thống cho biết Mỹ vẫn thường xuyên liên lạc với lực lượng này, đồng thời nói Houthi đã đồng ý không tấn công các mục tiêu của Mỹ. Tuy nhiên, việc Houthi tránh nhắm vào tàu Mỹ nhưng lại tấn công Ả-rập Xê-út tạo ra bài toán khó, bởi Washington vừa muốn bảo vệ đồng minh vừa tránh bị cuốn sâu hơn vào xung đột. Theo một số quan chức quân sự Mỹ, Washington cần sự hỗ trợ của Ả-rập Xê-út trong cuộc chiến với Iran, còn các quan chức Saudi đã thể hiện khả năng sử dụng những lợi thế của mình để gây sức ép nếu Mỹ không hợp tác. Hồi tháng 5, Riyadh từng ngăn kế hoạch Mỹ hộ tống tàu chở dầu thương mại qua eo biển Hormuz, bằng cách từ chối cho Mỹ sử dụng không phận và các căn cứ quân sự tại nước này. Diễn biến đó cho thấy sự hợp tác của Ả-rập Xê-út không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao, mà còn liên quan trực tiếp đến năng lực triển khai quân sự của Mỹ trong khu vực. Những ngày gần đây, Houthi chiếm được một số khu vực then chốt gần eo biển Bab al-Mandab, điểm nghẽn hàng hải quan trọng trên Biển Đỏ, qua đó làm dấy lên lo ngại về bất ổn mới trên các thị trường năng lượng toàn cầu. Các nhà ngoại giao và chỉ huy quân sự Mỹ nghi ngờ một chiến dịch không kích hạn chế có thể buộc Houthi đàm phán hoặc từ bỏ những yêu sách cứng rắn nhất. Houthi từng chống chịu gần tám tuần không kích của Mỹ vào năm ngoái, khiến hiệu quả của một chiến dịch tương tự tiếp tục bị đặt dấu hỏi. Washington cũng hoài nghi khả năng hỗ trợ lực lượng chính phủ Yemen, khi lực lượng này bị đánh giá là kém hiệu quả và nhanh chóng tan rã lúc đối đầu trực tiếp với Houthi trong những tuần gần đây. Chuyên gia Gregory Johnsen, thuộc Viện các quốc gia Vùng Vịnh Ả-rập ở Washington, nhận xét các nhóm tại Yemen theo đuổi những mục tiêu rất khác biệt, thậm chí đối nghịch về tương lai đất nước. Vì vậy, theo những thông tin Tiền Phong dẫn lại từ bài viết gốc, họ thường dành nhiều thời gian giao chiến lẫn nhau hơn là tập trung chống Houthi, khiến lựa chọn của Mỹ thêm tốn kém và rủi ro.

Xem thêm tại Tiền Phong