Khác biệt hoàn toàn với những công trình mang hơi hướng Baroque hay Tân cổ điển phương Tây bao quanh thành phố, Nhà thờ Chúa Cứu thế trên Máu đổ mang kiến trúc Phục hưng Nga, gợi nhớ về dáng dấp của những mái vòm củ hành rực rỡ tại thủ đô Moskva.
Tên gọi đầy tính sử thi của nhà thờ gắn liền với một bi kịch chấn động vào mùa xuân năm 1881, khi Sa hoàng Alexander II, người thực hiện cuộc cải cách giải phóng hàng triệu nông nô, ngã xuống sau một vụ ám sát ngay bên bờ kênh Griboedov. Để tưởng nhớ vua cha, Sa hoàng Alexander III đã hạ lệnh khởi công một công trình linh thiêng ngay tại nơi máu của Sa hoàng Alexander II đổ xuống.
Đằng sau dáng vẻ uy nghi của tòa kiến trúc lộng lẫy là thành quả lao động của nhiều kiến trúc sư, họa sĩ và nghệ nhân Nga. Kiến trúc sư Alfred Parland đã dành 24 năm cuộc đời để hiện thực hóa bản thiết kế, tính toán các góc độ ánh sáng tự nhiên nhằm tôn vinh nghệ thuật khảm đá nội thất.
Trên bức nền đó, các danh họa nổi tiếng như Viktor Vasnetsov, Mikhail Nesterov và Andrei Ryabushkin đã thổi hồn vào các phác thảo hội họa mang đậm chiều sâu tôn giáo. Những nét vẽ ấy được gia tộc Frolov chuyển hóa thành một thế giới mosaic lộng lẫy với tổng diện tích lên tới hơn 7.000m2, lập kỷ lục là một trong những bộ sưu tập tranh khảm lớn nhất thế giới.
Bằng kỹ thuật khảm ngược tiên tiến, các nghệ nhân đã gắn kết hàng triệu mảnh thủy tinh đục smalt bản địa với hơn 20.000 sắc độ màu khác nhau. Việc cố tình đặt các mảnh đá ở những góc nghiêng nhẹ thay vì làm phẳng tuyệt đối đã tạo nên một hiệu ứng thị giác huyền ảo, khiến toàn bộ vách tường, cột trụ và trần nhà như đang chuyển động lấp lánh mỗi khi có ánh mặt trời hay ánh nến soi rọi.
Bước qua cánh cửa của nhà thờ, du khách như lạc vào một không gian siêu thực, nơi không có một nét mực hay vệt sơn nào hiện hữu, mà toàn bộ được bao phủ bởi những bức tranh khảm đá tinh xảo từ sàn đến đỉnh vòm.
(Ảnh: THÙY VÂN)
Dọc theo các bức tường hướng bắc và hướng nam, những bức tranh khảm của Mikhail Nesterov lại mang đến một khoảng lặng đầy suy tư; sự chuyển biến tài tình của sắc độ đá từ xám tro u buồn sang sắc đỏ rực của máu và tình yêu đã chạm đến cảm xúc của hàng triệu du khách.
Trong khi đó, các cột trụ và mái vòm phụ lại là nơi tỏa sáng của Andrei Ryabushkin với các bức khảm chân dung các vị thánh. Những trang phục của các thánh được ghép từ đá tự nhiên bản địa, lấp lánh như những dải lụa thêu kim tuyến, biến toàn bộ cấu trúc nội thất thành một cuốn Kinh Thánh bằng hình ảnh sống động, dẫn dắt người xem đi qua từng chương của lịch sử.
Ngày nay, với vị trí đắc địa cạnh đại lộ Nevsky nhộn nhịp, Nhà thờ Chúa Cứu thế trên Máu đổ không chỉ hoạt động như một bảo tàng quốc gia mà còn là biểu tượng du lịch thu hút hàng triệu bước chân lữ khách toàn cầu.
Tiềm năng du lịch của công trình là vô giá khi nó mang đến một trải nghiệm văn hóa đa giác quan, nơi du khách vừa được chiêm ngưỡng đỉnh cao của nghệ thuật thủ công Nga, vừa được đắm mình vào không gian lịch sử sống động của vương triều Romanov.
Nhà thờ với những kiệt tác tranh khảm đá trở thành biểu tượng di sản và là điểm đến "phải ghé thăm" trong hành trình khám phá vẻ đẹp huyền bí "thủ đô phương Bắc" nước Nga.
THÙY VÂN
Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Nga