Từ đại ngàn Tây Nguyên đến biển xanh miền Trung, Gia Lai hôm nay có cơ hội hội tụ sức mạnh của không gian kinh tế, hệ sinh thái và giàu giá trị. Việc khai thác hiệu quả lợi thế liên kết, lấy hạ tầng làm đột phá, khoa học công nghệ làm động lực và phát triển bền vững làm nguyên tắc xuyên suốt, kinh tế biển sẽ trở thành một trụ cột quan trọng, góp phần đưa Gia Lai vươn lên thành cực tăng trưởng mới của khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, thực sự mở ra hành trình đưa đại ngàn ra biển lớn, đưa biển lớn trở thành động lực phát triển của đại ngàn.
Định hình không gian phát triển từ đại ngàn ra biển lớn
Việc sáp nhập hai tỉnh Gia Lai và Bình Định đã cho thấy tầm nhìn để mở ra một không gian phát triển mới, tạo nên lợi thế đặc biệt cho tỉnh Gia Lai trong chiến lược khai thác kinh tế biển gắn với kinh tế cao nguyên. Từ một địa phương không có biển, Gia Lai mới sở hữu hơn 130 km bờ biển, vùng lãnh hải rộng khoảng 36.000 km² cùng hệ thống cảng biển, đô thị ven biển và các khu kinh tế có tiềm năng phát triển lớn.
Đây không đơn thuần là sự mở rộng địa giới hành chính, mà còn là cơ hội tái cấu trúc không gian kinh tế, kết nối nguồn lực giữa hai vùng sinh thái vốn có nhiều lợi thế bổ trợ cho nhau. Nổi bật trong đó là cảng biển quốc tế Quy Nhơn, Khu kinh tế Nhơn Hội, các khu vực cảng Phù Mỹ, Tam Quan và hệ thống du lịch biển đảo với những điểm đến giàu tiềm năng như Quy Nhơn, Kỳ Co, Eo Gió, Nhơn Hải.
Lợi thế lớn nhất của Gia Lai mới là khả năng hình thành chuỗi giá trị kinh tế liên hoàn từ cao nguyên xuống duyên hải. Vùng phía Tây có thế mạnh về càphê, cao su, hồ tiêu, cây ăn quả, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến; phía Đông sở hữu cảng biển, hạ tầng giao thông, dịch vụ logistics, công nghiệp và du lịch biển.
Khi được kết nối đồng bộ bằng các tuyến giao thông Đông-Tây, Gia Lai có điều kiện trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng của Tây Nguyên, đồng thời mở rộng giao thương với Nam Lào, Đông Bắc Campuchia và các nước trong khu vực.
Bên cạnh logistics, kinh tế thủy sản, nuôi biển công nghệ cao, chế biến hải sản, du lịch nghỉ dưỡng, dịch vụ hàng hải và năng lượng tái tạo cũng là những lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển.
Gia Lai đặt mục tiêu kinh tế biển đóng góp 20% GRDP vào năm 2030
Xác định được tiềm năng và lợi thế, tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế biển đóng góp khoảng 20% GRDP toàn tỉnh, tổng lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển đạt 20 triệu tấn/năm và đón 18,5 triệu lượt khách du lịch.
Động lực phát triển kinh tế biển của Gia Lai trong giai đoạn tới dựa trên việc kết nối đồng bộ 02 trục giao thương chiến lược: hành lang kinh tế Đông - Tây (Quy Nhơn-An Nhơn-Tây Sơn-An Khê-Pleiku-Đức Cơ-Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh) và hành lang kinh tế Bắc-Nam ven biển (Hoài Nhơn-Phù Mỹ-Đề Gi- Cát Tiến-Nhơn Hội-Quy Nhơn Đông). Sự kết nối này giúp tăng cường liên kết giữa vùng sản xuất nông công nghiệp phía Tây với hệ thống cảng biển phía Đông, tạo không gian phát triển liên vùng vững chắc.
Về hạ tầng, tỉnh tập trung hoàn thành tuyến đường bộ ven biển ĐT.639 theo đúng quy hoạch; triển khai các dự án logistics và cảng biển, trọng tâm là Bến cảng Phù Mỹ giai đoạn 1. Đồng thời, nâng cấp, mở rộng cảng cá Tam Quan theo hướng xanh và thông minh, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm hậu cần nghề cá cấp vùng và trung tâm đấu giá cá ngừ đại dương quốc tế.
Song song đó, Gia Lai đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và quản lý tài nguyên biển theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Tỉnh đặt mục tiêu vận hành hiệu quả Khu bảo tồn biển vịnh Quy Nhơn và thực hiện thu gom, xử lý 100% rác thải nhựa ven biển, đại dương phát sinh từ các tàu cá, cảng cá.
Đột phá công nghệ trong nuôi trồng, xuất khẩu thủy sản
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Gia Lai duy trì sản lượng khai thác thủy sản bền vững ở mức 250.000 tấn/năm. Tỉnh quy hoạch mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản lên 8.400 ha với tổng sản lượng đạt 46.500 tấn, phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt từ 200 đến 250 triệu USD mỗi năm.
Đáng chú ý, địa phương định hướng hình thành 5 vùng nuôi biển công nghiệp với tổng diện tích 890,6 ha. Các khu vực này sẽ áp dụng công nghệ lồng nuôi HDPE chịu lực, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống quan trắc môi trường tự động nhằm tối ưu hóa năng suất, giảm thiểu rủi ro môi trường.
Tầm nhìn đến năm 2045, Gia Lai hướng tới trở thành tỉnh biển mạnh, phát triển xanh, bền vững. Địa phương sẽ hình thành chuỗi logistics biển kết nối khu vực Tây Nguyên với các quốc gia thuộc Tiểu vùng sông Mê Kông, đồng thời xây dựng cảng cá Tam Quan thành trung tâm giao dịch cá ngừ quốc tế, cảng cá thông minh hàng đầu khu vực Đông Nam Á./.
(Vietnam+)