Trịnh Nhất Tẩu được coi là nữ cướp biển khét tiếng trong lịch sử Trung Quốc cũng như thế giới, thống lãnh một đế chế trên biển vào thời nhà Thanh.
Trịnh Nhất Tẩu là nữ cướp biển nổi tiếng thời nhà Thanh (Trung Quốc).
Từ kỹ nữ thành cướp biển
Trịnh Nhất Tẩu tên thật là Thạch Dương, vốn là một kỹ nữ nổi tiếng về sự sắc sảo, nhạy bén và có mối quan hệ rộng tại các “hoa thuyền” (nhà thổ) ở vùng Quảng Đông (Trung Quốc).
Có nhiều giai thoại về cuộc gặp gỡ định mệnh giữa thủ lĩnh hải tặc Cờ Đỏ mang tên Trịnh Nhất (có tài liệu ghi là Trịnh Ý) và Thạch Dương, trong đó giai thoại được nhiều người biết đến nhất kể rằng vào năm 1801, Trịnh Nhất giao ra lệnh cho thuộc hạ đột nhập vào một nhà thổ cướp Thạch Dương về làm vợ. Thủ lĩnh hải tặc muốn biến người phụ nữ này thành quân sư kiêm người đầu ấp tay gối, chứ không đơn thuần chỉ để giải khuây.
Dù bị bắt trong một trận cướp phá, Thạch Dương không hề tỏ ra sợ hãi. Thay vì cam chịu số phận của một tù binh, kỹ nữ này lợi dụng sự say mê của Trịnh Nhất để đưa ra bản thỏa thuận quyền lực có một không hai ngay trước khi đồng ý làm lễ thành hôn. Theo đó, Thạch Dương nắm giữ 50% quyền lực và được chia một nửa số lợi nhuận thu về từ mọi hoạt động thu phục, cướp bóc.
Sự kiện năm 1801 đó không đơn thuần là một vụ cướp dâu, mà là sự khởi đầu của “liên minh ma quỷ” làm khuynh đảo cả vùng biển suốt một thập kỷ sau đó.
Từ kỹ nữ, Trịnh Nhất Tẩu trở thành nữ cướp biển nổi tiếng nhất lịch sử.
Bộ óc chiến lược của nhóm cướp biển
Trở thành phu nhân của Trịnh Nhất, Thạch Dương lập tức nhúng tay vào việc điều hành. Để khiến những gã cướp biển hung hãn phải tâm phục khẩu phục, bà thực hiện ba chiến lược sắc bén.
Việc đầu tiên là thiết lập một hệ thống kế toán nghiêm ngặt cho băng cướp. Trước đó, hải tặc thường cướp được gì thì chia nấy hoặc giữ làm của riêng một cách hỗn loạn. Bà quy định mọi chiến lợi phẩm đều phải nộp vào kho chung, được ghi chép tỉ mỉ và chia phần theo tỷ lệ công bằng, rõ ràng. Sự minh bạch này giúp triệt tiêu các mâu thuẫn nội bộ về tiền bạc và khiến các toán cướp thấy quyền lợi của mình được đảm bảo hơn.
Nhận ra việc đi cướp từng con tàu vừa tốn sức vừa rủi ro cao, Trịnh Nhất Tẩu chuyển hướng sang mô hình “kinh doanh hộ tống”. Băng Cờ Đỏ lập ra các trạm thu phí dọc bờ biển. Những tàu buôn (kể cả tàu phương Tây) hay các ngôi làng ven biển nếu đóng “phí bảo an” định kỳ cho hạm đội sẽ nhận được một lá cờ lệnh bảo đảm không bị bất kỳ toán hải tặc nào tấn công. Chiến lược này mang lại nguồn thu khổng lồ, ổn định và biến băng cướp thành một thế lực cai trị có tổ chức.
Đỉnh cao trong việc phò tá chồng của Trịnh Nhất Tẩu là đứng sau dàn xếp hiệp ước liên minh năm 1805. Thời điểm đó, các băng cướp biển người Trung Quốc liên tục tàn sát lẫn nhau. Nhận thấy điều này chỉ làm suy yếu lực lượng trước triều đình, Trịnh Nhất Tẩu đã dùng tài ngoại giao thuyết phục các thủ lĩnh sừng sỏ khác ngồi vào bàn đàm phán, ký kết liên minh gồm 6 hạm đội màu. Hạm đội Cờ Đỏ của vợ chồng bà giữ vai trò thủ lĩnh tối cao.
Nhờ những cải cách này, trong mắt thuộc hạ, Trịnh Nhất Tẩu không chỉ là vợ của thủ lĩnh, mà còn là bộ óc chiến lược giúp nhóm cướp biển trở nên giàu có và hùng mạnh chưa từng có.
Trịnh Nhất Tẩu là bộ óc chiến lược của đội quân cướp biển.
Liên kết quyền lực với con trai nuôi
Vợ chồng Trịnh Nhất Tẩu không có con chung. Khi thấy chàng thiếu niên 15 tuổi Trương Bào Tử, vốn là con của một ngư dân, có vẻ thông minh, lanh lợi, họ nhận làm con nuôi.
Dưới sự dẫn dắt của hai vợ chồng, Trương Bào Tử nhanh chóng tiến bộ, trở thành phó tướng thân cận và nắm quyền chỉ huy trực tiếp một lượng lớn binh sĩ trong nhóm cướp biển Cờ Đỏ.
Khi Trịnh Nhất đột ngột qua đời, Trịnh Nhất Tẩu đối mặt với nguy cơ bị các thủ lĩnh nam giới khác trong bang hội lật đổ, vì văn hóa phong kiến không chấp nhận phụ nữ độc tôn lãnh đạo. Thay vì tự mình ra mặt tranh chấp, bà đưa Trương Bảo Tử lên làm thủ lĩnh tối cao trên danh nghĩa.
Sau này, để xua tan hoàn toàn những hoài nghi về lòng trung thành và thắt chặt quyền lực thành một khối không thể tách rời, Trịnh Nhất Tẩu đã đi một bước đi gây chấn động: Kết hôn với Trương Bào Tử. Đây là sự hợp nhất hai thế lực: Bộ óc chiến lược quản lý của Trịnh Nhất Tẩu và thanh gươm bách chiến bách thắng của Trương Bảo Tử, tạo nên cặp bài trùng không thể bị đánh bại, đưa nhóm cướp biển Cờ Đỏ bước vào giai đoạn hoàng kim, thách thức cả vương triều nhà Thanh và các tàu chiến phương Tây.
Để quản lý đội quân khổng lồ 80.000 hải tặc vốn là những kẻ sống ngoài vòng pháp luật, hung hãn và thèm khát tự do, Trịnh Nhất Tẩu ban hành bộ luật sắt với những hình phạt tàn khốc đến cực đoan. Nữ chúa hải tặc hiểu rằng nếu không có kỷ luật thép, nhóm cướp biển sẽ tự tan rã từ bên trong.
Theo quy định của Trịnh Nhất Tẩu, bất kỳ tên cướp biển nào tự ý rời bỏ vị trí, trốn nghĩa vụ hoặc không chấp nhận mệnh lệnh cấp trên trong lúc giao chiến sẽ lập tức bị chém đầu tại chỗ. Nếu bỏ trốn và bị bắt lại, hình phạt nhẹ nhất là bị cắt tai để làm gương cho kẻ khác; tái phạm sẽ bị tước đoạt mạng sống.
Tất cả vàng bạc, hàng hóa cướp được từ các con tàu phải được nộp 100% vào kho chung để chia theo tỷ lệ. Kẻ nào dám biển thủ hoặc tự ý lấy cắp tài sản chung sẽ phải chịu hình phạt chém đầu hoặc thả trôi sông cho đến chết.
Như đã nói, mô hình kinh doanh của Trịnh Nhất Tẩu dựa trên “thuế bảo an”. Nếu một toán cướp dưới trướng dám ngang nhiên cướp bóc của những ngôi làng hoặc tàu buôn đã đóng thuế đầy đủ, thủ lĩnh toán đó sẽ bị xử tử, và toàn bộ số tiền cướp được phải hoàn trả gấp đôi cho nạn nhân.
Kẻ nào bị phát hiện phạm tội cưỡng hiếp phụ nữ sẽ lập tức bị tử hình. Nếu một tên hải tặc và nữ tù binh nảy sinh tình cảm và quan hệ tự nguyện nhưng chưa được sự đồng ý của cấp trên, gã hải tặc sẽ bị xử tử, còn người kia bị buộc đá vào chân và thả xuống biển. Hải tặc được phép mua hoặc cưới nữ tù binh xinh đẹp làm vợ, nhưng một khi đã cưới thì phải chung thủy và đối xử tử tế với người phụ nữ đó. Kẻ đánh đập hoặc bỏ bê vợ mình sẽ bị phạt trượng (đánh bằng gậy lớn) hoặc cắt tai.
Luật lệ khắc nghiệt đến mức cực đoan này đã biến băng cướp thành tổ chức kỷ luật cao.
Quy thuận triều đình, sống giàu có hết đời
Vào các năm 1809 - 1810, triều đình nhà Thanh liên tục thất bại trong việc vây quét băng Cờ Đỏ, ngay cả khi đã hợp lực với hải quân Anh và Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, Trịnh Nhất Tẩu là một nhà chiến lược thực tế. Bà hiểu rằng đội hải tặc của mình không thể chiến đấu mãi mãi với quân đội, mâu thuẫn nội bộ giữa các hạm đội cũng bắt đầu xuất hiện. Vì thế khi triều đình đưa ra chính sách chiêu an (ân xá), bà coi đây là thời điểm vàng để “hạ cánh”.
Các cuộc đàm phán ban đầu thông qua trung gian đều đổ vỡ vì triều đình đưa ra những yêu cầu mà Trịnh Nhất Tẩu coi là sỉ nhục (như buộc họ phải quỳ gối chịu phạt). Để phá vỡ thế bế tắc, ngày 12/4/1810, Trịnh Nhất Tẩu đưa ra quyết định chấn động: Bà dẫn theo một phái đoàn gồm toàn phụ nữ và trẻ em, hoàn toàn không mang theo vũ khí, trực tiếp bước vào dinh thự của Tổng đốc Bách Linh tại Quảng Châu.
Đây là một canh bạc sinh tử. Nếu Tổng đốc lật lọng bắt giữ bà, toàn bộ hạm đội sẽ như rắn mất đầu; nhưng nếu bà thành công, nó sẽ thể hiện sự thiện chí và lòng dũng cảm tột bậc.
Đối mặt với vị quan đại thần của nhà Thanh, trùm hải tặc có xuất thân kỹ nữ không hề run sợ. Bà đưa ra những yêu cầu cực kỳ cứng rắn và đạt được thỏa thuận kinh điển: Hơn 80.000 hải tặc dưới trướng bà được xóa bỏ mọi tội trạng, giữ lại toàn bộ tài sản, vàng bạc tích trữ từ các vụ cướp trước đó mà không phải nộp lại cho triều đình.
Thuộc hạ của bà được phép giữ lại một số tàu chiến để chuyển sang lực lượng hải quân của triều đình. Riêng Trương Bảo Tử được phong chức phó tướng, ban tước vị và bổ nhiệm làm sĩ quan hải quân hoàng gia.
Nút thắt lớn nhất là luật nhà Thanh bắt buộc tội nhân phải quỳ gối khi quy hàng. Trịnh Nhất Tẩu hiến kế: Bà và Trương Bảo Tử sẽ tổ chức nghi lễ kết hôn chính thức. Vì cha mẹ ruột của Trương Bảo Tử không còn, việc kết hôn cần có sự chứng kiến và phê chuẩn của Tổng đốc Bách Linh. Khi họ quỳ xuống để tạ ơn vị quan làm chứng hôn phối, triều đình sẽ coi đó như một hành động quỳ gối quy thuận hành chính. Một mũi tên trúng hai đích, vừa hợp thức hóa hôn nhân, vừa giữ thể diện cho cả hai bên.
Nhân vật trong phim “Cướp biển vùng Caribbean 3” lấy cảm hứng từ cuộc đời của Trịnh Nhất Tẩu.
Cuộc đàm phán tay đôi giữa Trịnh Tẩu và Tổng đốc Lưỡng Quảng - Bách Linh tháng 4/1810 được coi là sự kiện đỉnh cao trong đời nữ cướp biển nổi danh này. Thay vì kết thúc cuộc đời trên đoạn đầu đài như những tên hải tặc khác, bà đạt được cái kết hòa bình bằng bản lĩnh ngoại giao thượng thừa.
Sau cuộc đàm phán. Trịnh Nhất Tẩu cùng chồng mới chuyển đến Phúc Kiến, sống đời giàu sang. Sau khi Trương Bảo Tử qua đời, bà đưa con về lại Quảng Châu, mở một sòng bạc và tổ chức buôn bán muối, sống an nhàn cho đến khi mất vào năm 1844 ở tuổi 69.
Cuộc đời kỳ lạ của Trịnh Nhất Tẩu là nguồn cảm hứng để các nhà làm phim Hollywood xây dựng nên nhân vật Mistress Ching (Ching phu nhân) trong phim Pirates of the Caribbean: At World’s End (Cướp biển vùng Caribbean 3: Nơi tận cùng thế giới). “Nữ chúa hải tặc” được tái hiện trên phim qua những chi tiết đắt giá. Mistress Ching là một trong 9 Chúa tể Hải tặc của Hội đồng Brethren, thống lĩnh vùng rộng lớn. Nhân vật này xuất hiện với trang phục triều đình Trung Hoa lộng lẫy, uy nghiêm, luôn có những thuộc hạ trung thành đi kèm bảo vệ.
Tại hội nghị của các Chúa tể Hải tặc, bà là một trong những người đầu tiên ủng hộ việc bầu chọn một “Vua Hải Tặc” (Pirate King) để dẫn dắt liên minh chống lại hạm đội của Công ty Đông Ấn Anh - phản ánh đúng vai trò kiến tạo Liên minh Hải tặc Quảng Đông năm 1805 của Trịnh Nhất Tẩu ngoài đời thực.