Kỳ thú động vật phát sáng nhân tạo

Trong thế giới nghiên cứu hiện đại, biến đổi gen đã giúp các nhà khoa học tạo ra những động vật có khả năng phát sáng nhân tạo, phục vụ cả nghiên cứu lẫn mục đích thương mại. Những sinh vật đặc biệt này không tự phát sáng theo cách thần thoại, mà mang trong cơ thể các gene hoặc protein huỳnh quang được đưa vào bằng kỹ thuật sinh học. Khi được chiếu tia cực tím hoặc quan sát trong bóng tối phù hợp, cơ thể chúng hiện lên với màu sắc nổi bật, tạo nên cảnh tượng vừa lạ mắt vừa giàu giá trị khoa học. Một trong những sản phẩm gây chú ý sớm nhất là cá Medaka biến đổi gen, từng được ghi nhận phát sáng trong một bể cá tại Đài Bắc ngày 6/9/2001. Tập đoàn Taikong của Đài Loan tạo ra những con cá này với ý định tiếp thị chúng như những vật nuôi đầu tiên trên thế giới có khả năng phát sáng trong bóng tối. Hình ảnh vài con cá nhỏ lấp lánh giữa làn nước cho thấy công nghệ gene khi ấy đã bắt đầu tiến gần hơn tới đời sống thương mại, thay vì chỉ nằm trong phòng thí nghiệm. Đến ngày 26/7/2007, một đàn cá Medaka biến đổi gen của Tập đoàn Taikong tiếp tục khoe màu sáng đặc biệt trong bể chứa tại một triển lãm ở Đài Bắc. Những cơ thể nhỏ bé bơi giữa nền nước tối, tạo hiệu ứng thị giác nổi bật, đồng thời giúp công chúng dễ hình dung thành quả nghiên cứu hơn qua các cuộc trưng bày. Các bức ảnh của Reuters ghi lại khoảnh khắc này, lưu giữ hình ảnh một sản phẩm công nghệ sinh học được giới thiệu dưới hình thức gần gũi với người nuôi cá cảnh. Không chỉ Medaka, các cá thể Archocentrus Nigrofasciatus Var cũng xuất hiện với khả năng phát sáng nhân tạo tại Triển lãm thủy sinh quốc tế Đài Loan năm 2010. Một dòng cá khác, thường được gọi là cá gấu trúc hoặc Convict Cichlids, cũng phát sáng trong bể nước tại buổi họp báo giới thiệu triển lãm này. Sự đa dạng ấy cho thấy kỹ thuật tạo động vật phát sáng không dừng ở một loài duy nhất, mà đã được thể hiện qua nhiều nhóm cá cảnh khác nhau. Nếu cá phát sáng tạo ấn tượng trong bể nước, những con chó săn biến đổi gen lại đưa câu chuyện sang một hướng hoàn toàn khác. Ngày 13/5/2009, tại Đại học quốc gia Seoul, Hàn Quốc, một con chó săn nhân bản vô tính ba tháng tuổi được chụp với chân phát quang dưới ánh sáng cực tím, bên cạnh hình ảnh cơ thể nó dưới ánh sáng bình thường. So sánh hai điều kiện chiếu sáng giúp người xem nhận ra đặc điểm huỳnh quang không luôn nhìn thấy bằng mắt thường, mà cần môi trường quan sát thích hợp. Con chó đặc biệt này thuộc nhóm hậu duệ đời đầu của Ruppy, con chó biến đổi gen đầu tiên trên thế giới mang gene huỳnh quang. Các nhà khoa học đã lấy một protein huỳnh quang rồi cấy protein đó vào những tế bào của chó săn, từ đó tạo nên khả năng phát sáng khi con vật được chiếu tia cực tím. Đáng chú ý, những con chó sinh ra từ các cá thể như Ruppy cũng thừa hưởng cùng gene huỳnh quang từ mẹ, nên tiếp tục biểu hiện đặc điểm phát sáng trong điều kiện phù hợp. Động vật phát sáng còn bao gồm những con lợn biến đổi gen màu xanh lục, được ghi nhận tại Đài Bắc vào tháng 1/2006. Các nhà khoa học Đài Loan, nơi tạo ra những con cá phát sáng nhân tạo đầu tiên trên thế giới, hy vọng thành công mới sẽ góp phần nâng cao thanh thế cho hoạt động nghiên cứu tế bào gốc của vùng lãnh thổ này. Ba con lợn xanh lục vì thế không chỉ gây chú ý bởi diện mạo khác thường, mà còn đại diện cho tham vọng mở rộng ứng dụng công nghệ gene sang những loài động vật lớn hơn. Trong các hình ảnh tại Triển lãm thủy sinh quốc tế Đài Loan tháng 11/2009, những con cá ngựa vằn biến đổi gen tỏa ra ánh sáng neon rực rỡ giữa không gian trưng bày. Từ cá Medaka, cá Archocentrus Nigrofasciatus Var, Convict Cichlids đến cá ngựa vằn, chó săn và lợn, mỗi trường hợp đều phản ánh một bước thử nghiệm riêng trong công nghệ sinh học. Dù mang vẻ ngoài kỳ thú, các sinh vật này trước hết vẫn là kết quả nghiên cứu, đồng thời cho thấy ranh giới giữa phòng thí nghiệm, triển lãm và thị trường vật nuôi ngày càng trở nên đáng chú ý.