Kỳ vọng Việt Nam và Mỹ sẽ tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực cốt lõi

Ngày 20/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường tham dự phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 và có các hoạt động song phương tại Mỹ.

Năm có nhiều điểm nhấn trong quan hệ Việt Nam - Mỹ

Đây là lần thứ hai Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc và truyền tải thông điệp của Việt Nam đến các thành viên Liên Hợp Quốc. Với chuyến thăm lần này, năm 2026 là năm có nhiều điểm nhấn trong quan hệ Việt Nam - Mỹ.

Hồi đầu năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Dải Gaza tại Washington theo lời mời của Tổng thống Donald Trump với tư cách quốc gia thành viên sáng lập. Bản thân Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng gửi lời chúc mừng đến lãnh đạo và nhân dân Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 81 năm ngày quốc khánh Việt Nam 2/9.

Việt Nam và Mỹ bình thường hóa từ tháng 7/1995 và thiết lập quan hệ Đối tác Toàn diện vào tháng 7/2013. Tháng 9/2023, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Điều này đặt Mỹ ngang hàng với các quốc gia có quan hệ truyền thống với Việt Nam như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ.

Trong tổng thể chính sách đối ngoại của Việt Nam và Mỹ, hợp tác hai nước hướng tới một quan hệ hợp tác có chiều sâu chiến lược, thực chất và dài hạn. Trên nền tảng chính trị - ngoại giao, kỳ vọng Việt Nam và Mỹ sẽ tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực cốt lõi như kinh tế, thương mại, quốc phòng, công nghệ cao, và chuyển đổi năng lượng…

Trải qua hơn ba thập kỷ, quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư đã trở thành trụ cột trung tâm, đóng vai trò then chốt trong tổng thể quan hệ song phương.

Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai sau Trung Quốc và cũng là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Mỹ chính là thị trường xuất khẩu đầu tiên của Việt Nam vượt mốc 100 tỷ USD, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Mỹ và là đối tác thương mại lớn nhất ở khu vực ASEAN.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 118 tỷ USD, trong đó Mỹ tiếp tục là động lực lớn nhất của xuất khẩu Việt Nam với giá trị 104,7 tỷ USD (tăng 23% so với cùng kỳ 2025), nhập khẩu đạt 13,3 tỷ USD (tăng 26% so với cùng kỳ 2025). Điều đáng chú ý là thương mại song phương hai nước không chỉ tăng về quy mô mà cả về cơ cấu, thể hiện sự bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế.

Về quan hệ đầu tư, nhiều năm qua, Mỹ luôn là một trong những đối tác có đầu tư lớn nhất tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp Mỹ lớn như HP, NVIDIA,… tập đoàn về kho vận và chuyển phát (FedEx, UPS…) và doanh nghiệp về năng lượng (Excelerate Energy,…) thể hiện sự quan tâm và mong muốn mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam như FPT, Vinfast… cũng đang mở rộng đầu tư sang Mỹ.

Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm sản xuất lớn và trở thành một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ. Việt Nam là nguồn cung cấp chính cho Mỹ các mặt hàng điện tử tiêu dùng, đồ nội thất, chất bán dẫn và linh kiện, quần áo và giày dép nhập khẩu. Các mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Mỹ sang Việt Nam là bông, máy bay dân dụng và linh kiện, chất bán dẫn và các mặt hàng nông sản khác.

Trên nền tảng đó, kỳ vọng Việt Nam và Mỹ sẽ xây dựng một khuôn khổ hợp tác kinh tế - thương mại ổn định, cân bằng và có thể dự báo, tạo niềm tin lâu dài cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Một lĩnh vực quan trọng hàng đầu khác là quốc phòng và an ninh. Trong thời gian qua, hai nước đã tiếp tục nhiều bước gia tăng hợp tác an ninh song phương thông qua chuyến thăm ở cấp cao nhất.

Hai bên tiếp tục triển khai các cơ chế đối thoại thường niên như Đối thoại Chính trị - An ninh - Quốc phòng, Đối thoại An ninh và Thực thi pháp luật, Đối thoại Chính sách Quốc phòng, cũng như các chương trình hợp tác nhân đạo như Chương trình Đối tác và Bạn bè Thái Bình Dương.

Mỹ vẫn ưu tiên dài hạn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bằng việc đẩy mạnh củng cố mạng lưới đồng minh và đối tác theo hướng tăng khả năng phối hợp tác chiến. Việt Nam có vai trò quan trọng trong khu vực ASEAN, từ góc độ an ninh khu vực, Việt Nam là một đối tác quan trọng trong chính sách ngoại giao của Mỹ.

Công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là lĩnh vực đang mở ra tiềm năng rất lớn của hai nước. Mỹ giữ vị trí tiên phong trong công nghệ cao và đổi mới sáng tạo nhờ các chiến lược dài hạn và chính sách hỗ trợ mạnh mẽ. Với sự đầu tư toàn diện, Mỹ không chỉ phát triển các trung tâm công nghệ lớn như Silicon Valley mà còn mở rộng cơ hội sáng tạo đến nhiều khu vực khác trên toàn quốc.

Trong khi đó, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đặt mục tiêu nâng cao năng lực khoa học công nghệ, phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Đây là sự bổ sung rất rõ giữa hai nền kinh tế mà nếu được khai thác tốt, hợp tác công nghệ sẽ trở thành động lực mới mang ý nghĩa chiến lược.

Bên cạnh đó, tiềm năng hợp tác năng lượng giữa Việt Nam và Mỹ là rất lớn và có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ kinh tế song phương, đặc biệt trong bối cảnh thị trường năng lượng tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Mỹ có thể hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư và cung cấp giải pháp tổng thể cho các dự án năng lượng tại Việt Nam. Phía Việt Nam sẽ cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Mỹ, đồng thời đẩy mạnh đàm phán các hợp đồng dài hạn nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, bền vững.

Ý nghĩa của hợp tác này không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế, mà còn ở việc tạo ra những kết nối lợi ích lâu dài giữa doanh nghiệp, nhà nước và các chiến lược phát triển năng lượng của hai quốc gia. Khi năng lượng ngày càng trở thành động lực tăng trưởng mới, lĩnh vực này nhiều khả năng sẽ tiếp tục được ưu tiên.

Thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Mỹ

Qua chuyến đi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam tái khẳng định sự ủng hộ vai trò của Liên Hợp Quốc, đồng thời nhấn mạnh quan điểm củng cố chủ nghĩa đa phương, duy trì hợp tác đa phương trong việc giải quyết các thách thức chung, mang tính toàn cầu.

Việt Nam chia sẻ các phương hướng phát triển và đường lối đối ngoại, đồng thời góp phần thúc đẩy quan hệ của Việt Nam với Mỹ, phù hợp với khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Mặt khác, Việt Nam có quan điểm tích cực, kỳ vọng Mỹ sẽ đóng góp cho hòa bình, an ninh, thịnh vượng và quản trị toàn cầu.

Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, tạo ra nhiều thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức lớn đan xen. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Việt Nam lần đầu tiên xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” bên cạnh tăng cường quốc phòng, an ninh.

Việt Nam sẽ tăng cường đóng góp cho nền chính trị toàn cầu, nền kinh tế thế giới, mong muốn giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, mở thêm cơ hội hợp tác, kết nối sâu rộng hơn với những dòng chảy phát triển mới của thế giới.

Tiến sĩ Phan Cao Nhật Anh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam