Thanh khoản hệ thống ngân hàng hạ nhiệt, nhưng lãi suất tiền gửi được dự báo duy trì quanh 8-9,5% trong ngắn hạn bởi áp lực cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu.
Trong báo cáo chiến lược mới công bố, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán SSI nhận định chênh lệch tín dụng và huy động đã thu hẹp nhờ tác động trễ của mặt bằng lãi suất cao và việc giải ngân đầu tư công giúp dịch chuyển dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước vào hệ thống ngân hàng.
Đến 22/8, huy động tiền đồng tăng 8,77% so với đầu năm, trong khi mức tăng dư nợ tín dụng là 8,38%. Diễn biến này đảo chiều so với hồi cuối tháng 6, khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn.
Tuy nhiên, xét tổng thể tiền đồng và ngoại tệ, huy động vốn vẫn thấp hơn tín dụng. Do đó, SSI cho rằng lãi suất có thể chưa hạ nhiệt ngay trong ngắn hạn, nhất là khi nhu cầu tín dụng có xu hướng tăng tốc về cuối năm.
Đồng quan điểm, chuyên gia của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN) dự đoán lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng tới do tín dụng được thúc đẩy và áp lực cân đối vốn trung dài hạn của hệ thống ngân hàng hiện hữu.
Mặt bằng lãi suất cao chủ yếu xuất phát từ sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Khoảng cách hơn 1,4 triệu tỷ đồng buộc các nhà băng chạy đua hút tiền gửi tiết kiệm, cộng thêm huy động các nguồn bổ sung như phát hành giấy tờ có giá, vay mượn lẫn nhau (liên ngân hàng) và tiền gửi Kho bạc Nhà nước.
Lạm phát dai dẳng cũng gián tiếp ảnh hưởng đến lãi suất. Triển vọng nới lỏng tiền tệ toàn cầu đang trở nên mờ nhạt, theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Tiên Phong (TPS). Các ngân hàng trung ương nhiều khả năng phải duy trì mặt bằng lãi suất hiện tại hoặc tiếp tục tăng nếu lạm phát kéo dài.
"Diễn biến này tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất vốn đã chịu sức ép từ thanh khoản trong nước, khiến lãi suất khó giảm và có khả năng duy trì ở mức cao", chuyên gia TPS viết trong báo cáo tháng 9.
Từ góc nhìn của ngân hàng, Bộ phận Phân tích kinh tế và thị trường tài chính Techcombank cho rằng áp lực giữ mặt bằng lãi suất cao đã phần nào giảm bớt, nhưng để điều chỉnh mạnh không phải đơn giản, đặc biệt trong bối cảnh áp lực tăng trưởng khiến nhu cầu vốn vẫn ở mức cao.
Techcombank cho rằng cần nhiều yếu tố để lãi suất tiền gửi có thể giảm nhẹ khoảng 0,4 điểm phần trăm vào quý cuối năm. Một trong số đó là duy trì đủ lâu mặt bằng lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn dưới 3 tháng quanh 4-6%.
Theo dữ liệu Ngân hàng Nhà nước công bố giữa tháng trước, lãi suất tiền gửi bình quân kỳ hạn 6-12 tháng đã tăng liên tục từ tháng 10/2025, lên 7,8% một năm. Còn ghi nhận của VnExpress cho thấy con số thực tế hiện vượt xa biểu niêm yết công khai do nhiều ngân hàng cộng thêm lãi suất cho khách hàng mới hoặc vào các ngày cuối tuần, "ngày đôi". Lãi suất kỳ hạn 6 tháng đang dao động 8,5-9,3%.
Lãi suất thỏa thuận cũng được nâng lên, vượt 9,7% cho khoản tiền gửi trên một tỷ đồng trong 12 tháng. Nhân viên một số ngân hàng quy mô nhỏ cho hay mức trả lãi có thể gần 10% đối với khoản tiền trên 10 tỷ đồng, kèm yêu cầu không tất toán trước hạn. Để hút khách gửi tiền, một số bên như NCB, Sacombank, HDBank còn treo thưởng biệt thự, căn hộ và vàng miếng.
"Xu hướng tăng nhẹ lãi suất chứng chỉ tiền gửi và các chương trình cộng thêm lãi suất được triển khai thể hiện áp lực cân đối nguồn vốn kỳ hạn dài chưa được giải tỏa hoàn toàn", nhóm phân tích YSVN bình luận.
Phương Đông
Lãi suất tiết kiệm được dự báo tiếp tục neo cao trong những tháng tới, khi nhu cầu vay vốn tăng nhanh hơn khả năng huy động nguồn tiền ổn định của hệ thống ngân hàng. Nhận định này xuất hiện trong báo cáo chiến lược mới của Công ty Chứng khoán SSI, giữa lúc dòng tiền trên thị trường có nhiều chuyển động đáng chú ý. Theo SSI, khoảng cách giữa tín dụng và huy động đã thu hẹp, nhưng chưa đủ để tạo dư địa rõ ràng cho một đợt giảm lãi suất mạnh.
Đến ngày 22/8, huy động tiền đồng tăng 8,77% so với đầu năm, thấp hơn một chút so với mức tăng 8,38% của dư nợ tín dụng. Diễn biến này đảo chiều so với cuối tháng 6, thời điểm tín dụng tăng nhanh hơn huy động và khiến áp lực cân đối nguồn vốn trở nên rõ rệt hơn. Tuy nhiên, nếu tính cả tiền đồng cùng ngoại tệ, tổng huy động vẫn thấp hơn tín dụng, cho thấy nhu cầu bổ sung nguồn vốn của các ngân hàng chưa thể sớm chấm dứt.
SSI cho rằng lãi suất khó hạ nhiệt ngay trong ngắn hạn, đặc biệt khi nhu cầu tín dụng thường có xu hướng tăng tốc vào giai đoạn cuối năm. Cùng quan điểm, chuyên gia Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam dự đoán lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong những tháng tới. Nguyên nhân chính nằm ở sức ép thúc đẩy tín dụng, đồng thời hệ thống ngân hàng phải bảo đảm nguồn vốn trung và dài hạn cho hoạt động cho vay.
Khoảng cách tín dụng và huy động hơn 1,4 triệu tỷ đồng đang buộc các nhà băng cạnh tranh mạnh hơn để thu hút tiền gửi tiết kiệm từ người dân. Bên cạnh tiền gửi, ngân hàng còn phải tìm thêm nguồn bổ sung thông qua phát hành giấy tờ có giá, vay mượn trên thị trường liên ngân hàng và nhận tiền gửi Kho bạc Nhà nước. Cuộc đua huy động vì thế không chỉ thể hiện trên biểu lãi suất, mà còn xuất hiện qua ưu đãi, quà tặng và những chương trình dành riêng cho khách hàng mới.
Lạm phát kéo dài cũng gián tiếp tạo sức ép lên mặt bằng lãi suất, trong bối cảnh triển vọng nới lỏng tiền tệ trên phạm vi toàn cầu ngày càng trở nên kém rõ ràng. Nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Tiên Phong nhận định các ngân hàng trung ương có thể phải giữ lãi suất hiện tại, thậm chí tiếp tục tăng nếu lạm phát dai dẳng. Diễn biến quốc tế này khiến áp lực trong nước thêm nặng, bởi thanh khoản ngân hàng vốn đã chịu ảnh hưởng từ chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, Bộ phận Phân tích kinh tế và thị trường tài chính Techcombank cho rằng áp lực giữ lãi suất cao đã giảm phần nào nhưng điều chỉnh mạnh vẫn không đơn giản. Nhu cầu vốn tiếp tục ở mức cao do sức ép tăng trưởng, khiến các ngân hàng khó nhanh chóng hạ chi phí huy động mà vẫn bảo đảm nguồn tiền cho nền kinh tế. Techcombank đánh giá lãi suất tiền gửi có thể giảm nhẹ khoảng 0,4 điểm phần trăm trong quý cuối năm nếu nhiều điều kiện cùng được duy trì.
Một điều kiện được nhắc đến là lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn dưới ba tháng cần duy trì đủ lâu quanh vùng 4-6%, qua đó giảm bớt chi phí cân đối vốn ngắn hạn. Dữ liệu Ngân hàng Nhà nước công bố giữa tháng trước cho thấy lãi suất tiền gửi bình quân kỳ hạn 6-12 tháng đã tăng liên tục từ tháng 10/2025, lên mức 7,8% một năm. Tuy vậy, ghi nhận của VnExpress cho thấy lãi suất thực tế nhiều nơi cao hơn biểu niêm yết, nhờ khoản cộng thêm dành cho khách hàng mới hoặc các dịp cuối tuần, ngày đôi.
Hiện lãi suất kỳ hạn sáu tháng dao động khoảng 8,5-9,3%, còn lãi suất thỏa thuận có thể vượt 9,7% mỗi năm với khoản tiền gửi trên một tỷ đồng trong thời hạn 12 tháng. Nhân viên một số ngân hàng quy mô nhỏ cho biết mức trả lãi có thể gần 10% đối với khoản tiền trên 10 tỷ đồng, kèm điều kiện khách hàng không tất toán trước hạn. Để hút dòng tiền nhàn rỗi, NCB, Sacombank và HDBank còn đưa ra chương trình thưởng biệt thự, căn hộ hoặc vàng miếng, cho thấy cuộc đua vốn dài hạn vẫn chưa hạ nhiệt.
