Kho bạc Nhà nước vừa huy động thành công 3.600 tỷ đồng trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm với lãi suất phát hành và trúng thầu lần lượt 4,4% và 4,43%. Đây là tuần thứ tư liên tiếp lãi suất trúng thầu neo quanh mức này, đồng thời là vùng cao nhất kể từ 2023.
Trái phiếu chính phủ là chứng khoán nợ do Bộ Tài chính một quốc gia phát hành nhằm huy động vốn cho ngân sách hoặc cho chương trình, dự án cụ thể do Nhà nước đầu tư. Theo dữ liệu của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội - nơi niêm yết trái phiếu chính phủ, lãi suất trúng thầu từng lên tới 9,6% một năm vào cuối 2012, sau đó giảm dần và xuống mức thấp nhất khoảng 2% hồi 2022.
Liên tục tăng gần đây, nhưng lãi suất trái phiếu chính phủ Việt Nam vẫn ôn hòa hơn so với thế giới. Mức lãi kỳ hạn 10 năm ở trong nước cao hơn đầu năm 0,4 điểm phần trăm, trong khi những thị trường phát triển đều vượt xa mức này. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu chính phủ lên 5,28%, cao hơn đầu năm khoảng 1,1 điểm phần trăm. Mức tăng tại Anh và Nhật lần lượt 0,87 và 1,04 điểm phần trăm.
Theo nhiều chuyên gia, trái phiếu chính phủ Việt Nam có động lực tăng khác và độ nhạy thấp hơn các nước phát triển. Những nhân tố tác động lãi suất trái phiếu trong nước gồm tăng trưởng tín dụng cao, biến động tỷ giá, nhu cầu phát hành, căng thẳng thanh khoản hệ thống liên ngân hàng... Ở các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ và Nhật, câu chuyện về chính sách tài khóa, lạm phát, đầu tư cho AI và khoản bù đắp rủi ro mới đóng vai trò chi phối xu hướng lợi suất.
Bà Lý Thị Hiền, Trưởng phòng phân tích cấp cao, Khối khách hàng cá nhân Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN), cho rằng thị trường trái phiếu chính phủ trong nước đang chịu ảnh hưởng bởi thanh khoản tiền đồng, cấu trúc nhà đầu tư và chính sách điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Thanh khoản liên ngân hàng ổn định trong ngắn hạn giúp hạn chế đà tăng lãi suất, nhưng áp lực nhích lên những tháng cuối năm gần như khó tránh.
"Từ nay đến cuối năm, lợi suất trái phiếu chính phủ trong nước có xu hướng tăng nhẹ, nhưng biến động nhiều khả năng thấp hơn so với thế giới", bà Hiền dự báo.
Đồng quan điểm, bà Hoàng Việt Phương, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm S&I cũng cho rằng không có nhiều dư địa để lợi suất trái phiếu chính phủ hạ nhiệt. Áp lực tăng chủ yếu đến từ nhu cầu huy động vốn lớn cho các dự án đầu tư công trọng điểm, cộng thêm tác động gián tiếp của xu hướng tăng lãi suất trên thế giới. Bên cạnh đó, Kho bạc Nhà nước còn đối mặt áp lực hoàn thành mục tiêu huy động cả năm 500.000 tỷ đồng, trong khi hiện tại mới đạt hơn phân nửa.
Kho bạc Nhà nước tháng trước đã gọi thầu 116.000 tỷ đồng và trúng hơn 66.000 tỷ đồng, cao nhất kể từ đầu năm. Tuần này, nhà phát hành dự kiến chào thầu 15.000 tỷ đồng, trong đó hơn phân nửa ở kỳ hạn 10 năm.
Theo chuyên gia Yuanta Việt Nam, trong bối cảnh nhu cầu vốn 5 năm tới rất lớn, nhất là cho các dự án đường sắt, metro, sân bay, năng lượng và chuyển đổi xanh có vòng đời dài, khả năng Chính phủ sẽ đa dạng hóa nguồn vốn, gồm phát hành trái phiếu quốc tế.
Việc trở lại thị trường quốc tế có thể giúp mở thêm kênh huy động vốn dài hạn và thiết lập lại mức lợi suất tham chiếu của chính phủ Việt Nam, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp, các dự án lớn tiếp cận vốn nước ngoài.
Phương Đông