Trong báo cáo gửi đại biểu Quốc hội về kết quả thực hiện các nghị quyết liên quan đến lĩnh vực quản lý, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết trọng tâm cải cách dịch vụ công trực tuyến là chuyển từ số hóa hồ sơ giấy sang khai thác, tái sử dụng dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành.
Theo định hướng này, những thông tin đã có trong hệ thống sẽ được khai thác để điền sẵn, kiểm tra, đối chiếu hoặc thay thế thành phần hồ sơ, giúp người dân và doanh nghiệp giảm thời gian kê khai, hạn chế nộp lại giấy tờ và cắt giảm thao tác không cần thiết.
Hiện một số hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung đã khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đăng ký doanh nghiệp và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Tuy nhiên, kết quả chưa đồng đều. Có trường hợp hệ thống đã kết nối dữ liệu nhưng thông tin chưa được sử dụng xuyên suốt quá trình xử lý, nên người dân vẫn phải kê khai hoặc cung cấp lại giấy tờ.
Để khắc phục, Bộ xác định khả năng khai thác, tái sử dụng dữ liệu phải được kiểm thử trên hồ sơ thực tế trước khi công nhận thủ tục đủ điều kiện vận hành chính thức. Việc đánh giá không chỉ dừng ở hệ thống đã kết nối về mặt kỹ thuật mà còn xem xét dữ liệu có thực sự được sử dụng để giảm giấy tờ, thông tin kê khai và thao tác của người dân hay không.
Cùng với việc tái sử dụng dữ liệu, cách đánh giá hiệu quả dịch vụ công trực tuyến đang chuyển từ số lượng dịch vụ được công bố sang khả năng hoàn thành toàn bộ giao dịch trên môi trường số. Quy trình này bao gồm nộp, tiếp nhận, xử lý và bổ sung hồ sơ; khai thác dữ liệu; thanh toán, ký số; phát hành, trả kết quả điện tử và đồng bộ trạng thái.
Người dân tương tác với kiots dịch vụ công tự động, tại bộ phận một cửa của Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Trọng Đạt
Theo báo cáo, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình được tính trên số hồ sơ thực sự hoàn thành toàn bộ quy trình trên môi trường số so với tổng số hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính. Như vậy, một dịch vụ đã được công bố trực tuyến hoặc hồ sơ được nộp qua mạng chưa đủ để phản ánh mức độ hoàn thành toàn trình.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng trải nghiệm người dùng đối với dịch vụ công trực tuyến, làm cơ sở đánh giá mức độ dễ sử dụng, khả năng tiếp cận, hiệu năng và sự hài lòng của người sử dụng.
Tuy nhiên, theo Bộ, mức độ sẵn sàng của các hệ thống và từng thủ tục chưa đồng đều. Một số thủ tục chưa hoàn thành cấu hình, kiểm thử toàn trình hoặc chưa có đủ hồ sơ thực tế để đánh giá. Việc kết nối phần mềm chuyên ngành, thanh toán, ký số, phân quyền xử lý và đồng bộ trạng thái hồ sơ tại một số cơ quan còn vướng mắc.
Để xác định khả năng vận hành, Bộ đã hướng dẫn bộ tiêu chí đánh giá gồm 3 nhóm với 17 tiêu chí đối với hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung và từng thủ tục. Khả năng kết nối, khai thác dữ liệu theo Nghị quyết 66.7/2025 là một trong những điều kiện đánh giá.
Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục rà soát mức độ sẵn sàng của từng thủ tục, từng địa phương. Các bộ, cơ quan ngang bộ được đề nghị hoàn thiện danh mục thủ tục đủ và chưa đủ điều kiện vận hành, đối chiếu mã thủ tục, tiêu chí, minh chứng và kết quả kiểm thử trước khi triển khai chính thức.
Theo phương án được nêu trong báo cáo, việc chuyển đổi sang hệ thống tập trung phải có kiểm soát, không làm gián đoạn dịch vụ. Những thủ tục đủ điều kiện sẽ được cung cấp trên hệ thống tập trung; thủ tục chưa đủ điều kiện tiếp tục giải quyết theo phương án đang vận hành ổn định trong thời gian chuyển tiếp.
Đặc biệt, hồ sơ đã tiếp nhận phải được giải quyết đến khi hoàn thành, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại chỉ vì thay đổi hệ thống.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang phối hợp với Bộ Công an chuẩn hóa, kết nối dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công quốc gia và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính vào hệ thống giám sát, đo lường mức độ cung cấp, sử dụng dịch vụ Chính phủ số (EMC). Mục tiêu là hình thành nguồn số liệu thống nhất để theo dõi, đánh giá dịch vụ công trực tuyến theo thời gian thực, từng bước thay thế báo cáo thủ công và giảm báo cáo trùng lặp.
Sơn Hà