Những điểm mới này được đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương) chia sẻ tại Hội nghị triển khai Nghị định 243/2026/NĐ-CP của Chính phủ, tổ chức sáng 9/9 tại TPHCM.
Nghị định 243 sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến mua bán điện trực tiếp và phát triển điện năng lượng tái tạo, năng lượng mới, có hiệu lực từ ngày 26/6.
Tại hội nghị, ông Nguyễn Quang Long, đại diện Cục Điện lực, cho biết quy định mới đã làm rõ hơn trình tự thông báo, đăng ký, đấu nối cũng như cơ chế bán sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Sau 10 ngày không có phản hồi, người dân được lắp đặt
Theo ông Long, tổ chức, cá nhân thuộc diện thông báo phải gửi thông tin trực tuyến đến cơ quan tiếp nhận ít nhất 10 ngày làm việc trước thời điểm dự kiến lắp đặt.
Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được thông báo, cơ quan tiếp nhận sẽ chuyển bản sao điện tử đến các cơ quan quản lý về xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường và đơn vị quản lý lưới điện để theo dõi, hướng dẫn.
Trường hợp việc lắp đặt có nguy cơ gây quá tải trạm biến áp, lưới điện hạ áp hoặc lưới điện phân phối, đơn vị quản lý lưới điện phải phản hồi trong vòng 3 ngày làm việc. Trên cơ sở đó, cơ quan tiếp nhận sẽ thông báo để tổ chức, cá nhân tạm dừng việc lắp đặt hoặc vận hành.
Ngược lại, sau 10 ngày làm việc kể từ ngày gửi thông báo, nếu không nhận được ý kiến phản hồi, tổ chức, cá nhân có thể tiến hành lắp đặt theo nội dung đã thông báo và các quy định pháp luật liên quan.
Với những trường hợp thuộc diện phải đăng ký phát triển, UBND cấp tỉnh cấp giấy chứng nhận đăng ký khi hồ sơ đầy đủ, công suất phù hợp với quy định và đơn vị quản lý lưới điện xác nhận hệ thống không gây quá tải.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Đại biểu trao đổi các quy định mới về phát triển điện mặt trời mái nhà tại Hội nghị triển khai Nghị định 243/2026/NĐ-CP (Ảnh: Lê Tỉnh).
Một thay đổi đáng chú ý khác là cơ chế bán điện dư.
Theo quy định mới, sản lượng điện dư được bán thông thường không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ thống.
Tuy nhiên, đến hết ngày 31/12/2030, bên mua và bên bán có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn nếu lưới điện có khả năng tiếp nhận và việc vận hành vẫn bảo đảm an toàn, ổn định.
Theo ông Long, trong thực tế, tỷ lệ này có thể là 60%, 70%, 80%, thậm chí 100%, tùy khả năng tiếp nhận của lưới điện và thỏa thuận giữa các bên.
TPHCM còn nhiều dư địa phát triển
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết thành phố vẫn còn dư địa lớn để phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Loại hình này bắt đầu phát triển mạnh tại TPHCM từ khoảng năm 2020 và tiếp tục được hoàn thiện về cơ chế qua các quy định mới.
Hiện toàn thành phố có hơn 22.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà, trong đó khoảng 6.300 hệ thống thuộc nhóm tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Theo báo cáo của EVNHCMC, đến ngày 5/9, TPHCM có 6.241 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất khoảng 472 MWp.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc EVNHCMC, đánh giá việc nâng tỷ lệ sản lượng điện dư được phép bán từ 20% lên 50% là một trong những thay đổi đáng chú ý của Nghị định 243, qua đó tạo thêm động lực cho hộ gia đình và doanh nghiệp đầu tư hệ thống điện mặt trời.
Dù vậy, khả năng bán điện vẫn phụ thuộc vào các điều kiện kỹ thuật và khả năng tiếp nhận của lưới điện.
Nghị định mới cũng tăng cường phân cấp trong tiếp nhận thủ tục. Phần lớn hồ sơ thông báo, đăng ký được tiếp nhận tại UBND xã, phường, đặc khu. Sở Công Thương tiếp nhận một số trường hợp liên quan đến hệ thống đấu nối ở cấp điện áp trung áp và cao hơn.
Theo ông Kiên, việc đưa đầu mối tiếp nhận về cấp cơ sở giúp người dân thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục, đồng thời giúp ngành điện có thêm dữ liệu phục vụ công tác quản lý và vận hành hệ thống.
EVNHCMC hiện đã bổ sung chức năng đăng ký bán sản lượng điện dư từ nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trên website và ứng dụng chăm sóc khách hàng.
Theo doanh nghiệp, chỉ trong khoảng 3 tháng, số hệ thống điện mặt trời mái nhà được ngành điện tiếp nhận thông báo đã tăng gần 3.000 hệ thống, cho thấy nhu cầu đầu tư và sử dụng nguồn điện tại chỗ đang gia tăng.
Ông Bùi Trung Kiên khuyến nghị người dân, doanh nghiệp trước khi đầu tư cần tính toán nhu cầu sử dụng điện thực tế để lựa chọn công suất phù hợp, tránh lắp đặt vượt quá nhu cầu và làm giảm hiệu quả đầu tư.
5 điều người dân cần lưu ý khi lắp điện mặt trời mái nhà
Thứ nhất, công trình phải đáp ứng điều kiện an toàn. Nhà hoặc công trình có kết cấu dạng nhà phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và các quy định liên quan trước khi lắp hệ thống điện mặt trời để tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Thứ hai, hộ gia đình bán điện dư không nhất thiết phải điều chỉnh đăng ký kinh doanh. Với nhà ở riêng lẻ, nếu hệ thống đấu nối với lưới điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp và có bán sản lượng điện dư, chủ hộ được miễn hoặc không phải điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Thứ ba, điện mặt trời có thể lắp trên cả bề mặt bao che công trình. Không chỉ phần mái, các bề mặt bao che của công trình là nhà hoặc có kết cấu dạng nhà cũng có thể được sử dụng để lắp đặt điện mặt trời nếu đáp ứng yêu cầu an toàn điện và phòng cháy chữa cháy. Trường hợp này được áp dụng quy định tương tự điện mặt trời mái nhà.
Thứ tư, điện mặt trời trên đất sử dụng kết hợp đa mục đích chỉ được bán lượng điện dư giới hạn. Với công trình thuộc trường hợp sử dụng đất kết hợp đa mục đích, nguồn điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ được phép bán điện dư nhưng không vượt quá 10% sản lượng điện thực phát theo quy định.
Thứ năm, công suất hệ thống được xác định theo inverter. Công suất nguồn điện mặt trời mái nhà được tính theo công suất tại bộ chuyển đổi nghịch lưu, thay vì chỉ dựa trên tổng công suất danh định của các tấm pin.
Ngoài 5 điểm trên, người dân cần đặc biệt lưu ý quy trình thông báo trước khi lắp đặt và khả năng tiếp nhận của lưới điện nếu có nhu cầu bán điện dư. Việc lựa chọn công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế sẽ quyết định đáng kể hiệu quả kinh tế của hệ thống.